Başın bir tərəfində yaranan ağrı nə vaxt təcili müdaxilə tələb edir?

11:24 27.11.2023 Müəllif:Vüsal Tağıbəyli
Yazını böyüt
Yazını kiçilt

Sual olunur: Başın bir tərəfində ağrının miqrenin əlaməti və ya nəhəng hüceyrəli arterit (temporal arterit) kimi daha ciddi bir xəstəliyin əlaməti olduğunu necə başa düşə bilərik?

Cavab: Xüsusilə başın yalnız bir tərəfində zonklayan ağrı miqren ağrısının ümumi simptomudur. Ancaq bu döyüntü davamlı baş ağrısına çevrildikdə və məbəd sahəsinə toxunduqda ağrı ilə müşayiət olunursa, bu, temporal arterit əlaməti ola bilər və təcili tibbi müayinə olunmaq lazımdır.

Hafta.az-ın The İndependent-ə istinadən yazdığına görə, temporal arterit, bir və ya bir neçə böyük arteriyanın iltihabı nəticəsində yaranan vəziyyətdir, adətən başın hər iki tərəfindəki böyük temporal arteriyalardan birinə və ya hər ikisinə də təsir edir. Nəhəng hüceyrəli arterit olaraq da bilinən bu vəziyyət, demək olar ki, həmişə 50 yaş və yuxarı insanlarda baş verən ağrılı xəstəlikdir.

Temporal arteriti olan insanlar ağrıları şiddətli, çırpınan və yanma kimi təsvir edirlər və əksər hallarda ağrı başın bir tərəfində məbəd bölgəsində cəmlənir. İnfeksiya digər simptomlarla müşayiət oluna bilər, məsələn, yüngül qızdırma, kilo itkisi və ya iştahsızlıq, baş dərisində və ya məbədlərdə ağrı. Hətta çeynəmək də çənə əzələlərində ağrıya səbəb ola bilər.

Hələlik həkimlər bu problemin səbəbini bilmirlər. Ancaq dəqiq olan odur ki, bu, immunitet sisteminin yanlış reaksiyasından qaynaqlanır və damar divarlarında iltihaba səbəb olur. Bu vəziyyətin səbəb olduğu şişkinlik, təsirlənmiş damarların tədricən daralmasına, qan axınının həcminin azalmasına səbəb ola bilər.

Ağır hallarda damarlar tamamilə bağlanır. Bu vəziyyət retinanı qidalandıran arteriyada baş verərsə, görmə qabiliyyətini təhdid edir. Bununla belə, temporal arterit erkən diaqnoz qoyulub müalicə olunarsa, dərmanlara yaxşı cavab verir.

Temporal arteritdən şübhələnən həkim eritrositlərin çökmə sürətini (ESR) və ya C-reaktiv zülalını (CRP) yoxlamalıdır. Bir və ya hər ikisinin yüksək səviyyəsi bədəndə iltihabı göstərir. Bəzi mərkəzlərdə temporal arteriyaların ultrasəs müayinəsi bu diaqnozu təsdiqləyə bilər.

Bununla belə, bu vəziyyətə diaqnoz qoymağın ən etibarlı yolu qan damarının bir hissəsini çıxarmaq və arteriya divarında dəyişiklikləri aşkarlamaq üçün mikroskop altında araşdırmaqdır. Temporal arteritin varlığını təsdiqləmək son dərəcə vacibdir, çünki bu vəziyyət iltihabı azaldan dərmanlarla uzunmüddətli müalicə tələb edir.

Simptomlar, müayinə nəticələri və qan testi nəticələrinin temporal arteriti güclü şəkildə göstərdiyi bir vəziyyətdə, mümkün qədər tez yüksək dozada kortikosteroid terapiyasına başlamaq lazımdır. Əksər həkimlər ultrasəs müayinəsindən və ya qan damarının biopsiyasından əvvəl profilaktik tədbir kimi kortikosteroid terapiyasına başlayırlar.

Temporal arterit diaqnozu təsdiqlənərsə, xəstə daha sonra simptomlar yox olana və əlavə laboratoriya testlərinin nəticələri normal səviyyəyə yaxınlaşana qədər böyük dozalarda prednizon və ya digər növ kortikosteroid qəbul etməlidir. Adətən bu, ən azı bir ay çəkir, sonra doza tədricən azaldılır. Həkiminiz prednizonun dozasını daha tez azaltmağınıza kömək etmək üçün tosilizumab kimi başqa bir antiinflamatuar dərmandan istifadə etməyi tövsiyə edə bilər.

Oxunma sayı 196