Yaddaşı qorumaq üçün uzaq durmalı olduğumuz 4 VƏRDİŞ

11:10 26.02.2024 Müəllif:Vüsal Tağıbəyli
Yazını böyüt
Yazını kiçilt

Bir çox insan yaşlandıqca yaddaşlarının pisləşəcəyindən və unutqanlığın artacağından qorxurlar. Xoşbəxtlikdən, bu mərhələyə çatmamaq üçün qaçınmaq lazım olan vərdişlər var.

Hafta.az-ın yazdığına görə, Kaliforniya Universitetinin nevrologiya professoru Çaran Ranganath CNBC-yə müsahibəsində deyib: "Mən 25 ildir nevrologiya ilə maraqlanıram və mənə ən çox verilən sual "Yaşlandıqca axmaq olacağammı" sualıdır. Mən bu sualı verənləri qınamıram, çünki çoxumuz zamanla bir çox vacib şeyi unuduruq. Bu vəziyyətdən qaçmaq üçün zamanla yaddaşı zədələyən 4 vərdişdən uzaq durmalıyıq”.

Cənab Ranganaht həmin vərdişləri izahlı şəkildə bölüşür:

1. Birdən çox işi eyni anda yerinə yetirmək.

Biz hamımız ətrafımızdakı dünyaya diqqət yetirmək üçün beynin prefrontal korteks adlanan hissəsindən asılıyıq. Təəssüf ki, bu korteks yaşlandıqca zəifləyir və konsentrasiya qabiliyyətimizi pozur.

Çoxlu tapşırıqlar işi daha da pisləşdirir, yaddaşın zəifləməsinə və onu güclü edən resursların tükənməsinə gətirib çıxarır.

Telefonunuzu yuxu rejiminə qoyun və meditasiya, xəyal qurmaq, çöldə gəzmək və ya enerjinizi dolduran hər hansı digər işlər kimi xüsusi tapşırıqlar üçün cədvəlinizdə vaxt ayırın. Əsas odur ki, bütün bu işləri eyni anda yerinə yetirməyin.

2. Kafi yuxunu prioritet hesab etməmək.

Yaşlandıqca aldığımız yuxunun miqdarı və keyfiyyəti müxtəlif səbəblərdən azalır. Yatarkən beyin gün ərzində yığılan metabolik tullantılardan xilas olmaq üçün hərəkətə keçir və xatirələr aktivləşərək beyində yaşadığımız müxtəlif hadisələr arasında əlaqə yaradır.

Yuxusuzluq frontal korteksə zərər verir və yaddaş itkisinə səbəb olur, buna görə də yatmazdan əvvəl ekrandan istifadəni, yağlı qidaları və kofein istehlakını azaltmağa çalışın.

Əgər xoruldama ilə bağlı böyük probleminiz varsa, mütəxəssisə müraciət edə bilərsiniz. Gecələr kifayət qədər yuxu ala bilmirsinizsə, gün ərzində qısa bir yuxu alaraq bu çatışmazlığı tamamlaya bilərsiniz.

3. Rutin fəaliyyətlər.

Nəyin və nə vaxt baş verdiyi, harada baş verdiyi və sair kimi məlumatları birləşdirərək hadisələri xatırlaya bilərik, buna epizodik və ya hadisə yaddaşı deyilir.

Bu, müəyyən bir mahnıya qulaq asmaq, orta məktəbə getmək və ya müəyyən bir yeməyin qoxusu ilə nənənizin yeməkləri arasındakı əlaqə kimi unikal şəkildə məkan və vaxtı birləşdirən ardıcıllıqdan ibarətdir. Bu, yalnız adi hadisələrlə deyil, fərqli kontekstlərlə əlaqəli müxtəlif təcrübələriniz olduqda baş verir.

İş yerində gündəlik e-poçtları yoxlamağa və ya TikTok-da videolara baxmaqa vaxt itirmək əvəzinə, işinizi şaxələndirin, müxtəlif yerlərə gedin, uzunmüddətli xatirələr yaratmaq üçün müxtəlif insan qrupları ilə tanış olun.

4. Nəyisə xatırlamaq qabiliyyətinə həddən artıq güvənmək.

"Elə anlar oldu ki, kiminləsə tanış oldum və onun adını bildiyimə inandım, lakin sonradan onu xatırlaya bilmədiyim üçün heyrətə gəldim" deyib Çaran.

Öyrənməyin ən yaxşı yolu, müəyyən bir xatirəni həqiqətən xatırlayana qədər buna çalışmaqdır. Məsələn, yeni bir şey öyrənirsinizsə, özünüzü sınayın və bir neçə dəqiqədən sonra xatırlamağa çalışın, bir saat sonra yenidən xatırlamağa cəhd edin. Xatırlamaq üçün nə qədər çox cəhd etsəniz, yaddaşınız bir o qədər yaxşı olar.

Oxunma sayı 746