Qan testlərində yeni üsullar

11:52 20.02.2024 Müəllif:Vüsal Tağıbəyli
Yazını böyüt
Yazını kiçilt

Məşhur “Theranos” qalmaqalı hələ də yeni qan testi texnologiyalarına kölgə salır. “Theranos Company” qalmaqalında, inqilabi bir cihazla xəstədən bir neçə damcı qan götürülərək kompleks qan analizlərinin aparıla biləcəyi iddia edilən şirkətin qurucusu Elizabet Holmes 11 il həbs cəzasına məhkum edilib.

Hafta.az-ın “Fast Company” jurnalına istinadən yazdığına görə, bununla birlikdə, Covid-19 epidemiyasının pik dövründə ev test dəstləri hazırlayan, 75 ildir böyük tibbi cihazlar və diaqnostika cihazları istehsal etmək üçün çalışan “Becton Dickinson” şirkəti bu gün qan testlərində qabaqcıl olduğunu bildirir. Şirkət iddia edir ki, yeni texnologiyası apteklər kimi yerli mühitlərdə bir neçə damcı qandan istifadə edərək qan testlərinin aparılmasına imkan verir. Şirkətin “Fast Company” jurnalına verdiyi müsahibədə ABŞ Qida və Dərman İdarəsindən (FDA) lazımi tənzimləyici icazələrin alındığı və mühüm əczaçılıq ortaqlıqlarına imza atdığı ifadə edilib. Bu, şirkətin yeni texnologiyasının aldatma olmadığını ortaya qoyub.

Keçən ilin sonunda “Becton Dickinson” kapilyarlardan qan toplamaq üçün iki yeni cihaz, o cümlədən BD MiniDraw Kapilyar Qantoplama Sistemi üçün FDA təsdiqini alıb. Adından da göründüyü kimi, cihazlar damarlarınızdan çəkildiyi daha böyük ənənəvi borular əvəzinə kapilyarlardan kiçik miqdarda qan çəkir. BD-nin həyat elmləri bölməsinin vitse-prezidenti və prezidenti Dave Hikkinin sözlərinə görə, onlar həmçinin cəmi 6-18 damcı qanla bir sıra kimyəvi və molekulyar testlər aparmaq qabiliyyətinə malikdirlər.

Texnikanın özü rahatlığı ilə seçilsə də, onun əsl əhəmiyyəti xəstələrin damarlarında olan kritik tibbi məlumatlara çıxışı genişləndirməkdədir. Məsələn, bu, bir əczaçıya laboratoriyada və ya xəstəxanada xüsusi təlim keçmiş tibb bacısı və ya peşəkar flebotomistə müraciət etmədən yerli olaraq müntəzəm qan analizi aparmağa imkan verə bilər.

“Fast Company” ilə müsahibədə Dave Hikki yeni sistemi sınadığını, onun "sadə və istifadəsi asan" olduğunu söyləyib. Hikki deyib: “Ağrı hiss etmədim. Texnikada cihazla birlikdə gələn xüsusi skalpel istifadə olunur. Amma ən əsası özəl olmayan yerdə idim və bir neçə dəqiqə ərzində 15-16 damcı qan götürüldü. Hazırda iki cihaz lipid testləri, bir sıra kimyəvi analizlər və hemoglobin testləri üçün az miqdarda qan çəkməyi tələb edən nisbətən sadə analizləri yerinə yetirmək üçün istifadə olunur. Biz bu təhlilləri prioritetlərimizin üstünə qoyuruq, çünki bunlar, əlbəttə ki, ən ümumi testlərdir".

BD və onun tərəfdaşları xərçəng kimi xəstəliklər üçün qeyri-invaziv analizlərin aparılmasına kömək edə biləcək antikoaqulyasiya üsullarına əsaslanan daha mürəkkəb molekulyar testləri ehtiva edən texnologiyanın yaradılması üzərində işləyirlər. Şirkət bildirib ki, bu sınaqlar hələ də inkişaf mərhələsindədir və onların tamamlanması üçün dəqiq tarix yoxdur.

BD-nin ABŞ və dünya üçün uzunmüddətli baxışı qan testinin əhatə dairəsinin genişləndirilməsinə və bu genişlənmənin ictimai sağlamlıq üçün əhəmiyyətinə əsaslanır. Məsələn, Covid-19 pandemiyası və onlayn sağlamlığın yayılması diaqnostik dinamikanı dəyişib. Xəstələr artıq tibb müəssisələrinə və ya laboratoriyalara baş çəkmək, nə də xroniki xəstəlikləri və ya ani sağlamlıq riskləri ilə bağlı əsas testlərin nəticələrini günlərlə, həftələrlə gözləmək istəmirlər.

Hikki vəziyyətlə bağlı verdiyi açıqlamada "tibbi qərarların 70 faizindən çoxunun laboratoriya testlərinin nəticələrinə əsasən qəbul edildiyini" bildirib. Bununla belə, o qeyd edib ki, bu gün bir çox insan hələ də illik dəyəri iki milyard dollardan çox olan bu bazara daxil ola bilmir.

BD MiniDraw texnologiyasında ilkin səylərini dəstəkləmək üçün Texas ştatının Austin şəhərində “Babson Diagnostics”lə əməkdaşlıq edib. Bu əməkdaşlıq çərçivəsində “Babson”un qan diaqnostikası texnologiyaları test nümunələrinin hazırlanmasında istifadə olunacaq və iki şirkət bu ilin sonunda apteklərdə öz xidmətlərini təqdim edəcək.

Şirkətinin yeni texnologiyasının dünya miqyasında əlavə imkanlar təqdim etdiyinə diqqət çəkən Hikki, inkişaf etməkdə olan ölkələrdəki səhiyyə müəssisələrində sosial tabularla üzləşmək əvəzinə evdə İİV testinin aparılmasının bu sahədə köklü dəyişikliklərə səbəb olacağını vurğulayıb.

Hikki sözlərini belə yekunlaşdırıb: “Xəstə gözləntilərinin sürətlə dəyişmə tendensiyasına baxdığınız zaman (onlayn sağlamlıq, Covid və evdə diaqnostik testləri düşünün) qan alması ilə bağlı gözləntilərdə heç bir fərq görmürük. Düşünürəm ki, xəstələr həmişə evlərində təkmilləşdirilmiş təcrübə və tibbi xidmətlərə çıxış əldə etmək istəyəcəklər".

Oxunma sayı 178