Qara dəliklər nüvə enerjisi mənbəyi ola bilər

11:40 29.11.2023 Müəllif:Vüsal Tağıbəyli
Yazını böyüt
Yazını kiçilt

Çin alimləri kiçik qara dəliklərin enerji mənbəyi kimi istifadə oluna biləcəyini irəli sürüblər.

Hafta.az-ın yazdığına görə, Çinin Tianjin Universitetindən fiziklər Zhan-Feng May və Run-Qiu Yangın hesablamalarına görə, Schwarzschild qara dəliyindən təkrar doldurulan batareyaları və nüvə reaktorlarını gücləndirmək üçün istifadə edilə bilər.

ArXiv-ə yüklənən tədqiqatın yaxın günlərdə resenziyalı elmi jurnal “Physical Review”da dərc olunması planlaşdırılır.

Kainatın qara dəliklərlə dolu olduğu düşünülür, lakin onları aşkar etmək həmişə asan olmur. Bilinən ən kiçik qara dəliklərin kütləsinin Günəşinkindən təxminən 5 dəfə, ən böyüklərinin isə təxminən 65 dəfə böyük olduğu düşünülür.

Digər tərəfdən, nəzəri olaraq qara dəliklərin daha bir sinfi var. Bunlar atomaltı ölçülərə çata bilən çox kiçik primitiv qara dəliklərdir.

İlkin qara dəliklərin kainatın formalaşmasında Böyük Partlayışın erkən və ya sonrakı mərhələlərində meydana gəldiyi düşünülür. Bəzi astronomlar ilkin qara dəliklərin mövcud olduğunu desələr də, bu fikir hələ də sübuta yetirilməyib. Ancaq həqiqətən də mövcud olsalar, çoxlu imkanlar aça bilərdilər. Bunlardan ən maraqlısı ibtidai qara dəliklərdə olduğu düşünülən qaranlıq maddədir.

Qaranlıq maddə elektromaqnit dalğaları ilə qarşılıqlı təsir göstərmir. Buna görə də onun varlığını ancaq başqa maddəyə cazibə qüvvəsi ilə müşahidə etmək olar. Son araşdırmalara görə, o, bu hipotetik maddələrdən müəyyən mənada faydalana bilər.

Batareyalar qeyri-elektrik enerjisini elektrik enerjisinə çevirir. Nüvə reaktorları enerji istehsal etmək üçün nüvə reaksiyalarının gücündən istifadə edir.

May və Yang kiçik bir qara dəliyin nəzəri olaraq hər ikisini edə biləcəyi fikrini irəli sürür. Tədqiqatçılar qara dəliyin son dərəcə güclü cazibə qüvvəsinə malik olduğunu nəzərə aldıqda ortaya sual çıxdığını bildiriblər: Nəzəri cəhətdən qara dəliklərin cazibə qüvvəsindən elektrik enerjisi istehsal edə, batareya kimi istifadə edə bilərikmi?

Alimlərin fikrincə, müəyyən bir kütlədən yuxarı olan ibtidai qara dəlik yüklü hissəciklərlə doldurulduqda elektrik enerjisini bərpa edə bilər. Tədqiqatçılar hesablayıblar ki, qara dəlik maksimumda öz kütləsinin 25 faizini enerjiyə çevirə bilər. Bu, 25 faiz səmərəlilik dərəcəsi deməkdir. Məsələn, bazarda satılan əksər günəş panellərinin səmərəliliyi 23 faizdən aşağıdır.

Digər tərəfdən elm adamları nüvə reaktoru ilə də oxşar səmərəliliyin əldə ediləcəyini deyirlər.

Hesablamalar ibtidai qara dəliyin yaxınlığında radioaktiv parçalanma nəticəsində yaranan alfa hissəciyinin kütləsinin 25 faizinin kinetik enerjiyə çevrilə biləcəyini ortaya qoyub.

Təklif olunan bu nəzəriyyə sınaqdan keçirilə bilən bir şey deyil. Digər tərəfdən, bir gün onların varlığı müəyyən olsa belə, primitiv qara dəlikləri istifadə üçün saxlamaq asan olmayacaq. Ancaq şübhəsiz ki, son araşdırma nəzərə alınmalı yeni ideyalar doğurur.

Oxunma sayı 571