Süni yetişdirilən zülal Alzheimer xəstəliyinə qarşı "böyük vəd verir"

11:05 21.02.2024 Müəllif:Vüsal Tağıbəyli
Yazını böyüt
Yazını kiçilt

Laboratoriyada yetişdirilən zülalların əsasını qoyan yeni sinfi Alzheimer xəstəliyi kimi neyrodegenerativ xəstəliklərə qarşı orqanizmin müdafiəsini gücləndirməkdə "böyük vədlər verir".

Hafta.az-ın yazdığına görə, elm adamları deyirlər ki, laboratoriyada yetişdirilən bu protein polimerləri bədənin antioksidan reaksiyasını artıra bilər ki, bu da Alzheimer, Parkinson və əzələ zəifləyən yanal amiotrofik skleroz (ALS) kimi bir çox zəiflədən neyrodegenerativ xəstəliklərdən qorunmaqda mühüm rol oynayır.

Bu xəstəlikləri birləşdirən ümumi mövzu yüksək reaktiv ionların və kimyəvi maddələrin hüceyrələrdə toplanması, toxumalarda və orqanlarda stress yaratmasıdır.

Bədənin təbii antioksidan reaksiyasının, bir çox neyrodegenerativ xəstəliklərin amili olan oksidləşdirici stress kimi tanınan vəziyyətə qarşı qorunmaq üçün əsas olduğu bilinir. Ən son araşdırmada elm adamları bədənin antioksidan reaksiyasında rol oynayan iki zülal olan Keap1/Nrf2 arasındakı qarşılıqlı əlaqəni hədəfləyiblər.

Laboratoriyada Nrf2-nin Keap1 ilə qarşılıqlı əlaqəsini maneə törədən sintetik zülal hazırlamış elm adamları deyirlər ki, bu proses belə zəiflədici pozğunluqlarda zərəri azalda bilər.

Viskonsin-Madison Universitetindən tədqiqatın həmmüəllifi Ceffri Conson deyib: "Biz Nrf2-ni son 20 ildə neyrodegenerativ xəstəliklərin müalicəsində əsas hədəf kimi müəyyən etdik, lakin yolu aktivləşdirmək üçün bu innovativ yanaşma xəstəliyi dəyişdirən müalicələrin inkişafında böyük vədlər verir".

Bu günə qədər bu cür sintetik kiçik zülallardan istifadə edilən ənənəvi müalicələr qeyri-adekvat olub, çünki bu molekullar qeyri-sabitdir və hüceyrələrə qəbul edilmir.

İndi tədqiqatçılar bu kiçik polimerləri bədənin təbii zülallarını əvəzləmək, hüceyrələrə nüfuz etməyə, sabit olmağa və parçalanmaya qarşı müqavimət göstərməyə imkan verəcək şəkildə dizayn ediblər.

Alimlər deyirlər ki, Keap1/Nrf2 qarşılıqlı əlaqəsini bloklamaq üçün bu yeni yanaşma bədənin antioksidan reaksiyasını yaxşılaşdırmaqla “güclü terapevtik strategiya” təmin edə biləcək “irəliyə doğru əhəmiyyətli sıçrayışı təmsil edir”.

"Müasir polimer kimyası sayəsində biz mürəkkəb zülalları təqlid etmək barədə düşünməyə başlaya bilərik" deyə tədqiqatın digər müəllifi Dr. Nathan Giannesçi bildirib.

Dr. Giannesçi deyib: "Vəd, terapevtiklərin dizaynı üçün yeni bir yolun inkişaf etdirilməsindədir. Bu, ənənəvi yanaşmaların öhdəsindən gələ bilmədiyi Alzheimer, Parkinson və digər xəstəliklərlə mübarizə aparmaq üçün bir yol ola bilər".

Oxunma sayı 179