Yuxunun əsas funksiyası düşündüyümüz kimi deyilmiş

10:55 17.05.2024 Müəllif:Vüsal Tağıbəyli
Yazını böyüt
Yazını kiçilt

Məlum olub ki, biz yatarkən beynin toksinləri təmizlədiyi nəzəriyyəsi doğru olmaya bilər. Neyrologiya dünyasında geniş şəkildə qəbul edilən bu nəzəriyyə Alzheimer xəstəliyi üçün də əhəmiyyətlidir.

Hafta.az-ın “Science Alert”ə istinadən yazdığına görə, əqli sağlamlıq, həmçinin yaddaş və öyrənmə üçün əhəmiyyətli faydalar təmin edən yuxunun gündəlik tullantıların təmizlənməsinə töhfə verdiyi əksər nevroloqlar tərəfindən qəbul edilir. Bu prosesin mərkəzi sinir sistemindəki tullantıları təmizləyən mexanizmlə işlədiyi düşünülsə də, bu hələ qəti şəkildə sübuta yetirilməyib.

Alzheimer xəstəliyində yuxu ilə beyində yığılan zülalların təmizlənməsi arasında da əlaqə olduğu düşünülür. Ancaq qeyri-kafi və ya keyfiyyətsiz yuxunun bu xəstəliyə səbəb olan faktor və ya onun əlaməti olduğu bilinmir.

Bundan əlavə, “Nature Neuroscience” jurnalında dərc edilən araşdırma, yuxunun beynin təmizlik işlərini yerinə yetirməsinə imkan verdiyi nəzəriyyəsinə qarşı çıxır.

Alimlər siçanların beyninə flüoresan boya yeridiblər və boyanın maye ilə dolu boşluqlardan beynin digər hissələrinə nə qədər tez keçdiyini müşahidə ediblər. Tədqiqatçılar heyvanları oyaq, yuxuda və anesteziya altında yoxlayıblar və boyanın beyindən təmizlənməsi sürətini ölçüblər.

Yuxuda olan siçanların beyni flüoresan boyanı oyaq heyvanlara nisbətən 30 faiz, anesteziya altında olanlar isə 50 faiz daha yavaş təmizləyib.

London İmperial Kollecindən Nik Franks rəhbərlik etdiyi tədqiqat haqqında deyir: "Biz yuxuda olan və ya anesteziya edilmiş heyvanlarda beyindən boyaların təmizlənməsi sürətinin əhəmiyyətli dərəcədə azaldığını aşkar etdik".

Yuxunun beyindən toksinlərin təmizlənməsində rol oynadığı nəzəriyyəsi "Nobel mükafatı qazanan bir fikir kimi səslənir" deyir Franks, "Sahə yuxunun əsas səbəblərindən birinin təmizlənmə olduğu fikrinə çox diqqət yetirdi, nəticələrimizdə bunun əksini tapmaq təbii ki, təəccübləndi” deyə əlavə edib.

Bu araşdırma yuxu və demansın ən çox yayılmış növü olan Alzheimer xəstəliyi arasındakı əlaqəyə dair yeni tədqiqatlar üçün də vacibdir.

Tədqiqatın aparıcı müəllifi Bill Uisden deyir: "Yuxu pozğunluğu demensiya ilə yaşayan insanlarda ümumi simptomdur. Ancaq bunun xəstəliyin inkişafının nəticəsidir, yoxsa hərəkətverici amil olduğunu hələ də bilmirik. Yaxşı bir gecə yuxusu ala bilərsiniz, bu toksinləri təmizləməkdən əlavə, demans riskini azaldır".

Digər tərəfdən, bu işdə istifadə edilən boyalar, Alzheimer kimi neyrodegenerativ xəstəliklərdə yığılan zülal yığınlarından daha yüngül idi. Daha çox araşdırma tələb olunur, çünki mayenin içindəki molekulların ölçüsü onların hərəkət sürətini və kanalını müəyyən edə bilər.

Oxunma sayı 212