İranın yeni prezidenti Məsud Pezeşkian ölkəni indiki şəkildə idarə etməyin “mümkün olmadığını” deyib və “çətin qərarların” qəbul edilməsinin vacibliyini vurğulayıb.
Hafta.az-ın yazdığına görə, İranda fəaliyyət göstərən xəbər saytları, Pezeşkian and içmək üçün Şura Şurasına getməzdən əvvəl ali dini lider Əli Xamenei tərəfindən təsdiqlənməsi və seçilmiş prezidentə çatdırılması planlaşdırılan prezident fərmanının hazırlanmasını əks etdirən foto yayımlayıb.
Dünən Pezeşkian İranın bütün əyalətlərindən ostandarların qatıldığı iclasda iştirak etmək üçün Daxili İşlər Nazirliyinə gedib. Burada prezidenti ali dini lider Əli Xameneiyə verdiyi bütün dəstək mesajlarına, o cümlədən ötən bazar günü iranlı deputatlar qarşısında çıxışına görə təşəkkür edib, hökumətlə əməkdaşlığın zəruriliyini vurğulayıb.
Pezeşkian deyib: "Təbii ki, bu qələbə əməkdaşlıq, harmoniya, həmrəylik, xalqın ehtiyac və istəklərinə cavab verməyi tələb edir. Bu, seçkilərdə əldə etdiyimiz birlik və harmoniyanı reallaşdırmağa imkan verən ümid şüasıdır".
Pezeşkianın tənqidçiləri, birinci turda İran seçkiləri tarixində 40 faizlə ən aşağı seçici fəallığının qeydə alındığı növbədənkənar prezident seçkilərindən təxminən üç həftə keçməsinə baxmayaraq, ölkənin üzləşdiyi problemləri həll etmək üçün aydın hökumət proqramını tələb edirlər.
İran prezidenti deyib: “Debatlarda dediklərim inandığım prinsiplər, həqiqət və ədalət haqqında idi. Mən xüsusi bir şey vəd etmədim. Amma dediklərim insanların hüquqlarının reallaşması üçün idi. Biz hər kəsin öz hüquqlarını almasını təmin etmək istəyirik".
Pezeşkian səhiyyə sahəsində 4 prinsipdən bəhs edərək bunları “ədalət, ictimai iştirakçılıq, sektorlararası əlaqələr və uyğun texnologiya” olaraq sıralayaraq, "iştirak olduğu zaman hər cür problemi aradan qaldıra bilərik" deyib.
Pezeşkian sözlərinə belə davam edib: "Əsas fikir odur ki, insanlara və onların iştirakına inansaq, heç bir problemimiz olmayacaq. Problem bizdə, hakimiyyətdə, davranışımızda, insanlarla ünsiyyət tərzimizdədir. Nə qədər ki, insanlara kömək etsək, qarşımızda heç bir problem olmaz. Yetər ki, biz onların himayədarı deyil, xidmətçiləri olduğumuza inansınlar”.
Bu həftə millət vəkillərini seçkiləri boykot çağırışlarına baxmayaraq seçkiyə qatılanları məyus etməməyə çağırdıqdan sonra geniş tənqidlərə məruz qalan Pezeşkian, “Daxildə və xaricdə seçkiləri boykot edənlərin ağzına yumruq vurdular" deyib.
Pezeşkianı dəstəkləyən dairələr onun açıqlamalarından uzaqlaşmağa çalışdığını deyərkən, siyasi fəallar Pezeşkiandan üzr istəməsini tələb ediblər. “Cebheyi İslahat” (İslahat Cəbhəsi) üzvləri ilə görüşdə sözlərinin səhv başa düşüldüyünü deyərək tənqidləri boğmağa çalışan Pezeşkian, "Şura Məclisində dedikləriniz bəziləri tərəfindən təhrif edildi" deyib.
İranın ağır sanksiyalara məruz qalması və daxili ixtilafların mənbəyi olması üzündən ölkəsinin yaxşı vəziyyətdə olmadığını bildirən prezident “düşmənlərin ağzından vurmaq” üçün birlik və həmrəyliyə çağırıb.
Dünən verdiyi açıqlamada daxili fikir ayrılıqlarına münasibət bildirən Pezeşkian, “Biz döyüşmürük, bir-birimizi tərk etmirik, əvvəlki kimi anlaşmırıq, ancaq bir neçə sözə görə bir-birimizə düşmən oluruq” deyib.
Pezeşkian deyib: "Bu gün sanksiyalar altındayıq, problemimiz var, seçkilərdə rəqəmlərlə heç bir vəd verməmişəm, amma xalqa yalan danışmayacağam dedim. Onlara qarşı dürüst olacağıma söz verirəm. Bu ölkədə ədaləti təmin etmək üçün əlimdən gələni edəcəyəm”.
Hər kəs üçün məqbul bir hökumət quruluşuna nail olmaq üçün müxtəlif partiyalarla məsləhətləşmək üçün zamanla yarışan Pezeşkian “milli barışıq hökuməti” quracağına söz verib.
İran prezidenti sözünə davam edib: "Mən təyin etmək istədiyim idarəçilərə dedim ki, xalqın məmnunluğunu ön planda tutmaq prinsipinə əməl etsinlər. Biz onların xidmətçiləriyik və onları razı salmalıyıq".
İnsanlara ədalətli davranmağa çağıran Pezeşkian, “Bir-birimizə kömək etməliyik. Ölkəni indiki üsulla idarə etmək mümkün olmadığı üçün çətin qərarlar qəbul etmək lazımdır və imkan verməməliyik ki, imkansız və kasıblar bu qərarlarda ayaqlarımızın altında əzilsin. İnkişafda biz təkcə iqtisadi artımı deyil, insanları da görməliyik. Mən nəyin bahasına olursa olsun iqtisadi artımı məcbur edə, bu ölkədə yaşayan insanların problemlərlə üzləşməsinə icazə verə bilmərəm" deyib.
İran mənbələri bildiriblər ki, Pezeşkian Co Baydenin prezidentliyinin son aylarında nüvə razılaşmasını canlandırmaq üçün danışıqlara başlamaq niyyətindədir.
Prezident seçkiləri kampaniyası zamanı nüvə sazişini canlandıracağına və sanksiyaları qaldıracağına söz verən Pezeşkian, Baydenin İranın uranın zənginləşdirmə nisbətini 20 faizə, daha sonra isə 60 faizə qaldırdığı Strateji Addım Qanununu dəyişdirmək üçün parlamentdə çıxış edəcəyini vurğulayıb.
Pezeşkianın yaxın müttəfiqi və müşaviri Məhəmməd Cavad Zərif deyib ki, sözügedən qanun Baydenin səylərinə mane olur.
Xamenei bu həftə etdiyi çıxışında bir daha İranın nüvə proqramı ilə bağlı qanuna sadiq olduqlarını vurğulayıb, deputatları xarici siyasətdə fəal rol oynamağa çağırıb.
Bundan sonra Zərif qanunu tənqid etməkdən geri çəkilib, danışıqları ölkə qanunları çərçivəsində və 2015-ci il nüvə sazişi əsasında aparacağına söz verib.
İslahatçı internet saytları iddia edirdi ki, Pezeşkian 2021-ci ilin iyununda keçmiş prezident Həsən Ruhaninin hökuməti tərəfindən keçmiş Baş Müzakirəçi Abbas Arakçinin hakimiyyəti dövründə əldə edilmiş, lakin dəyişiklik səbəbindən aylarla dondurulmuş nüvə razılaşmasını canlandırmaq üçün danışıqları yenidən başlatmağa çalışacaq.
Keçən həftə “Reuters”in beş İran rəsmisinə, o cümlədən Xameneinin yaxın çevrəsinin iki üzvünə əsaslanan hesabatına görə, Xamenei kəşfiyyat hesabatının 13-cü olduğunu proqnozlaşdırandan sonra sərt mühafizəkarların üstünlük təşkil etdiyi seçki yarışında kölgəli, lakin etibarlı mötədil fiqur oldu. O, Məsud Pezeşkianın prezidentliyə yüksəlməsinə yol açdı.
“Reuters”in mənbələri bildiriblər ki, Pezeşkianın mötədil etimadnamələri narazı iranlıları sakitləşdirəcək, artan xarici təzyiqlər qarşısında daxili sabitliyi təmin edəcək və Xameneiyə gələcək varisini seçməkdə etibarlı müttəfiq verəcək.
