Bu yaxınlarda üç dövlətin – Latviya, Ukrayna və Çexiya liderlərinin Azərbaycana səfəri qlobal diqqəti yenidən ölkəmizə yönəltdi. Hər üç dövlətin lideri Azərbaycanla hərtərəfli əməkdaşlığı genişləndirməklə yanaşı, həm də müdafiə sənayesi sahəsində birgə layihələr həyata keçirmək istəklərini bildirdilər. Hətta bəzi sazişlər də imzalandı. Əlbəttə, Rusiyanın Ukraynaya qarşı dörd ildən artıqdır apardığı işğalçı müharibə fonunda bu üç anti-Rusiya dövlətinin Azərbaycanla əlaqələrinin inkişafına yeni sürət verməsi maraqlıdır.
Ukrayna İntermarium İnstitutunun direktoru, politoloq Valentin Hayday Hafta.az-a müsahibəsində bütün bu səfərlərin Azərbaycanın dünyada artan nüfuzu və sürətlə güclənən geostrateji əhəmiyyəti fonunda təbii olduğunu bildirdi:
- Ukrayna cəmiyyəti səfəri ümumilikdə müsbət qiymətləndirir, ilk növbədə mühüm regional tərəfdaşla əlaqələrin möhkəmləndirilməsi istiqamətində atılmış addım kimi. Azərbaycana davamlılıq, iqtisadi dinamizm və müstəqil xarici siyasət yürütmək qabiliyyəti nümayiş etdirən bir ölkə kimi baxılır.
Enerji, logistika və sənaye sahələrində əməkdaşlıq potensialı xüsusilə qeyd olunur. Müharibə fonunda Ukraynanın tərəfdaşlar dairəsini genişləndirməsi vacibdir və Azərbaycan bu baxımdan perspektivli istiqamət kimi görünür. Ekspertlər həmçinin vurğulayırlar ki, Bakı regional sabitliyin təmin edilməsində daha əhəmiyyətli rol oynaya bilər.
- Ukrayna, Latviya və Çexiya liderlərinin Azərbaycana ard-arda səfərlərinin məqsədini necə şərh edərdiniz?
- Azərbaycanla bağlı bu diplomatik fəaliyyət onun artan beynəlxalq əhəmiyyətini göstərir. Ukrayna, Latviya və Çexiya liderlərinin səfərləri Avropa dövlətlərinin Cənubi Qafqaza, xüsusən də regionda əsas oyunçu kimi Azərbaycana artan diqqətini əks etdirir. Bakı getdikcə Avropa üçün mühüm enerji tərəfdaşı, nəqliyyat və logistika dəhlizlərində etibarlı iştirakçı və artan siyasi təsirə malik bir dövlət kimi qəbul edilir. Bu kontekstdə Azərbaycan Şərqi Avropa ölkələri ilə daha geniş Avropa regionu arasında maraqların kəsişmə nöqtəsinə çevrilir.
- Ukrayna ilə Azərbaycan arasında əməkdaşlıq Moskvanı niyə narahat edir?
- Azərbaycan ardıcıl olaraq öz milli maraqlarına yönəlmiş balanslı və müstəqil xarici siyasət yürüdür. Ukrayna da daxil olmaqla, digər ölkələrlə əməkdaşlığına bu kontekstdə baxılmalıdır.
Bakının inkişaf etmiş hərbi-sənaye sektoru və hərbi modernləşdirmə sahəsində əhəmiyyətli təcrübəsi var ki, bu da onu cəlbedici tərəfdaş edir. Eyni zamanda, Azərbaycan ənənəvi olaraq qarşıdurma hərəkətlərindən qaçır və bütün əsas oyunçularla işgüzar münasibətləri qorumağa çalışır.
Söhbət Rusiya əleyhinə ittifaqların yaradılmasından deyil, əksinə, hər hansı suveren dövlət üçün normal təcrübə olan ikitərəfli əlaqələrin praqmatik inkişafından gedir. Bu cür prosesləri təhdid kimi qəbul etmək daha çox Rusiyanın öz marağından irəli gəlir.
- Kiyevlə Moskva arasında görüşlərin Azərbaycanda keçirilməsi, sizcə, mümkündür?
- Danışıqların Azərbaycanda aparılması ideyası ağlabatan görünür. Bakının potensial danışıqlar platforması kimi bir sıra üstünlükləri var:
1. Müxtəlif tərəflərlə balanslı münasibətlər;
2. Mürəkkəb regional proseslərdə təcrübə;
3. Təhlükəsizliyin təmin edilməsi və bu cür görüşlər üçün yüksək səviyyədə təşkilatçılıq nüfuzu.
Bundan əlavə, Azərbaycanın coğrafi və siyasi mövqeyi onu müxtəlif bölgələr arasında əlverişli körpü halına gətirir.
Eyni zamanda, əsas məsələ danışıqların aparıldığı yerdə deyil, tərəflərin onları mənalı şəkildə aparmaq istəyindədir. Müharibə boyunca Rusiya məhsuldar danışıqlara davamlı maraq göstərməyib, tez-tez onu dayandırmaq və ya təzyiq göstərmək vasitəsi kimi istifadə edib. Bu şəraitdə Azərbaycan həqiqətən də dialoq üçün uyğun platforma kimi görünür. Lakin, Rusiyanın siyasi iradəsinin olmaması səbəbindən belə danışıqların tezliklə baş tutma ehtimalı aşağı olaraq qalır.
