Mərkəzi ofisi Londonda olan Beynəlxalq Strateji Araşdırmalar İnstitutunun (IISS) məlumatına görə, Rusiya-Ukrayna müharibəsi, İsrailin Qəzzaya hücumları, Çinin Cənubi Çin dənizində iddiası və bölgələrdə davam edən problemlər ölkələrin hərbi xərclərini artıracaq. Bu artım isə dünyanın qeyri-sabit və təhlükəli dövrə doğru getməsinə səbəb olub.
Hafta.az-ın yazdığına görə, IISS tərəfindən nəşr olunan "Hərbi Balans 2024" başlıqlı hesabatda Arktika bölgəsində artan gərginliyin, Şimali Koreyanın nüvə silahı araşdırmaları və Afrikanın Səhraaltı bölgəsində hərbi rejimlərin artmasının "təhlükəsizlik perimetri"ni də pozduğu ifadə edilib.
Hesabatda dövlətlərin sənaye miqyaslı sursat istehsal gücünü artıraraq qabaqcıl silahlarla balans yaratmağa çalışdığı bildirilib.
IISS-in məlumatına görə, üçüncü ildir davam edən Rusiya-Ukrayna müharibəsi Çin və digər hərbi cəhətdən güclü dövlətlərin qonşu ölkələrlə münasibətlərini gərginləşdirdiyi üçün qlobal müdafiə xərcləri 2023-cü ildə 9 faiz artaraq 2,2 trilyon dollara çatıb.
IISS hesabatında Rusiya-Ukrayna müharibəsinin Hind-Sakit okean başda olmaqla müxtəlif yerlərdə narahatlıq doğurduğu, Yaponiya və Cənubi Koreyanın Asiyada daha yaxın müdafiə əlaqələri qurması lazım olduğu, Filippin ABŞ-la hərbi əməkdaşlığı bərpa etdiyi, bunun ö növbəsində Tayvanın müdafiəsini və Avstraliyanın hərbi dəniz imkanlarını genişləndirməsinə imkan verdiyi vurğulanıb.
Şimali Koreyanın raket sınaqlarını davam etdirdiyi, Çinin isə nüvə arsenalını genişləndirdiyi Asiyada gərginliyin artdığı hesabatda Pekinin Cənubi Çin dənizindəki bölgələrlə bağlı iddialarının da ölkələrə təzyiq olduğu bildirilib.
Hesabata görə, Ukraynaya verdiyi dəstək sayəsində NATO-nun xərcləri daha da artdığı halda, 2014-cü ildə Rusiyanın Krımı qeyri-qanuni ilhaqından sonra alyansın ABŞ-dan başqa üzvlərinin hərbi xərcləri 32 faiz artıb.
Yeni üzvlər daxil olsa da, hesabatda Ukraynanın NATO-ya üzvlüyü ilə bağlı alyans daxilində fikir ayrılıqlarının olduğu qeyd edilib və NATO ilə Ukraynanın ümumi şura ilə daha sıx işləməyə başladığı xatırladılıb.
Hesabatda NATO-nun çəkindirmə və müdafiə gücünü artırmağa çalışdığı, ölkələrin yeni təhlükəsizlik mühitində yeni taktika və siyasətlər qəbul etməyə başladığı bildirilib.
Almaniyanın 2023-cü ildə dərc etdiyi ilk milli təhlükəsizlik strategiyasında Rusiyanın “Avropa-Atlantik bölgəsində sülh və təhlükəsizliyə ən böyük təhdid” olaraq görüldüyü ifadə olunan hesabatda İngiltərənin də oxşar ifadədən istifadə etdiyi xatırladılıb.
Rusiya-Ukrayna müharibəsi təkcə Avropadakı bir çox hökumətlərin təhlükəsizlik yanaşmalarını yenidən nəzərdən keçirməsinə səbəb olmayıb, həm də Çinin artan təhlükəsizlik narahatlığı olduğunu vurğulayıb.
Bildirilib ki, hava və raket əleyhinə müdafiə imkanlarını təkmilləşdirməyi hədəfləyən Avropa ölkələri getdikcə daha çox pilotsuz uçuş aparatlarına müraciət edirlər.
Hesabatda Rusiyanın Ukrayna ilə müharibə zamanı aktiv inventarında olan 3 min əsas döyüş tankını itirdiyi, 2 min köhnə tankı isə anbardan çıxararaq yenilədiyi bildirilib.
Ukraynanın Qərb ölkələrinin təmin etdiyi sursat və silahlardan da istifadə etdiyi paylaşılan hesabatda pilotsuz uçuş aparatlarının istifadəsinə də diqqət çəkilib.
Hesabatda Rusiya-Ukrayna müharibəsi təcrübələrinin digər ölkələrin hərbi planlamasına təsir etməyə başladığı, ölkələrin müharibə vəziyyətində hərbi istehsalı artırmağa və daha böyük ehtiyatlar yaratmağa yönəlməyə başladığı qeyd olunub.
