İstanbulda keçirilən 5-ci Ticarət Diplomatiyası Mükafat Mərasimində çıxış edən Türkiyənin ticarət naziri Ömər Bolat qlobal geosiyasi gərginliklər və bunun nəticəsində yaranan ağır inflyasiya dalğası, qlobal ticarətdə daralma, qlobal iqtisadiyyatda, xüsusən də maliyyə durğunluğuna səbəb olduğunu bildirib.
Hafta.az-ın yazdığına görə, Ümumdünya Ticarət Təşkilatının (ÜTT) məlumatlarına əsasən, 2023-cü ilin yanvar-sentyabr dövründə dünya ticarətində 2022-ci ilin eyni dövrü ilə müqayisədə 5,6 faiz azalma olacağını bildirən Bolat “Qlobal mal idxalı da 6,2 faiz azalıb. 2022-ci ildə dünya mallarının ixracı təqribən 25 trilyon dollar, dünya xidmətlərinin ixracı isə 7,5 trilyon dollar olub. Ümumilikdə isə 32,5 trilyon dollar təşkil edib. Bu rəqəmin 2023-cü ildə 4,5 faiz və ya 1,5 trilyon dollar azalaraq 31 trilyon dollara enəcəyi təxmin edilir. İqtisadi Əməkdaşlıq və İnkişaf Təşkilatının (OECD) 2022-ci ildə orta qlobal artım sürəti 3,3 faiz təşkil edib. Avropa İttifaqı (Aİ) və ABŞ bu rəqəmlərin altındadır. 2023-cü ildə bu rəqəmin 2,9 faiz olacağı təxmin edilir. İlkin hesablamalar 2024-cü ildə bir qədər yüksək olan 2,5 faizlik nisbətini nəzərdə tutur. Bu bir az üzücü olsa da, biz 2024-cü ilin ortalarında və ikinci yarısında daha canlı iqtisadi mənzərə və qlobal ticarət görəcəyimizə ümid edirik” deyib.
Türkiyənin ixracatının 2023-cü ilin 3-cü rübündə 5,9 faiz artdığını və 9 ayı orta hesabla 4,7 faiz artımla başa vurduqlarını ifadə edən Bolat, "Türkiyə iqtisadiyyatı son 13 rübdə böyüməyə davam etdi. Almaniya 0,6 faiz azaldı, Avro Bölgəsi "Böyümənin 0,5 faiz civarında olduğu bir vəziyyətdə Türkiyənin 4,7 faiz artımı sevindirici haldır" deyə bildirib.
Türkiyənin G20 ölkələri arasında ikinci yeri qoruduğunu ifadə edən Bolat, "9-cu ayın sonunda illik milli gəlir rəqəmimiz 1 trilyon 75 milyard dolları keçdi. İnşallah, TÜİK 1 martda böyümə rəqəmlərini açıqlayanda biz 1,1 trilyon dolları keçdiyimizi görməyi ümid edirik. "1923-2022-ci illər arasında illik orta hesabla yüzdə 4,9 nisbətində böyüsək də, 2002-2022-ci illər arasında orta hesabla yüzdə 5,4 böyüməyi bacardıq. Baxdığımız zaman sektorlarda bu mənada Türkiyə ixracatda əhəmiyyətli rəqəmlərə çatdı və turizmdə parlaq nəticələr əldə etdi" , - nazir bildirib.
Nazir Bolat, 2023-cü ildə 55 milyon turist sayı ilə dünyanın 4-cü, ili təxminən 50 milyard dollar turizm gəliri ilə bağlayaraq dünyanın 7-ci böyük ölkəsi olduqlarını əlavə edib.
Bolat sözlərini belə davam etdirib: "Avtomobil sənayemiz cümhuriyyət tarixindəki ən yüksək istehsal, daxili bazar satış və ixrac satış rekordlarını qırdı. 1,5 milyon avtomobil istehsalı, 35 milyard dollarlıq ixrac və daxili bazarda 1 milyon 256 min kommersiya vasitəsi satışı ilə yeni rekordlar qazanılıb. Bu sahədə dünyada 13-cü, Avropada 4-cü yerdəyik. Logistika sektoru 36 milyard dollarlıq ixracatdır və ili 40 milyard dollarla bağlayacağıq. Logistikada ümumi bazar böyüklüyümüz 100 milyard dollardır və bu müstəvidə dünyada 11-ci, Avropada 5-ci yerdəyik. 2023-cü ildə oyun sənayesində 362 milyon dollar xarici investisiya bu sektora daxil olmaqla bizi 4-cü ən çox xarici sərmayə alan ölkə edib. Keramika sənayesində 1,4 milyard dollarlıq ixracatla dünyada 7-ci yerdəyik. Müqavilə sektorunda 135 ölkədə cəmi 502 milyard dollar dəyərində 12071 layihə qazandıq. 2023-cü ili 27,5 milyard ollar dəyərində müqavilə layihəsi qazancı ilə bağladıq.Yenə də podratçılıq sektorumuz xaricdə həqiqətən də uğur qazandı. Bundan əlavə, kənd təsərrüfatı ixracatında 31,5 milyard dolları keçdik. Maşın məhsulları ixracatında 26 milyard dollara çatdıq. Bunlar bizim gələcək üçün ümidverici rəqəmlərdir. Türkiyə 2002-ci ildə qlobal ticarətdən 0,55 faiz pay alsa da, 2022-ci ilin sonunda bunu 1,02 faizə yüksəldib. 2023-cü ilin 9-cu ayını tamamladığımız üçün 1,06 faizə yüksəldik. Hədəfimiz 2028-ci ildə 1,30 faizə yüksəlməkdir”.
Bolat, 1923-cü ildə Cümhuriyyətin qurulduğu dövrdən 50 milyon dollarlıq ixracatın, 1980-ci ildə 2,9 milyard dollara, 1987-ci ildə 12 milyard dollara, 2023-cü ildə isə 256 milyard dollara yüksəldiyini bildirib. “Bu səhər aldığımız məlumatlara görə, bu ilin ilk 19 günündə illik müstəvidə 256 milyard dolları keçərək Orta Müddətli Proqramda (MTP) 255 milyard dollarlıq hədəfimizi geridə qoyduq. Bundan əlavə, hamımız birlikdə bu il 267 milyard dollara çatacağıq. İxracımızda 4,5-5 faiz civarında artım əldə etsək, mal ixracatında 267 milyard dollarlıq hədəfimizə çatacağıq. İxrac həcmimiz 2025-ci ildə 287 milyard dollar, 2026-cı ildə isə 302 milyard dollar olacaq”, - deyə nazir bildirib.
