Əfqanıstanın işğalında fəal iştirak edən Britaniya əsgərlərinin mülki vətəndaşları "əylənmək üçün" forkliftlərdən ataraq öldürdüyü ortaya çıxıb.
Hafta.az yazır ki, keçmiş jurnalist Monika Qrenfell və Britaniya ordusunun ehtiyatda olan zabiti Kristofer Qrin istintaq rəhbərinin məlumat tələbinə əsasən Əfqanıstan istintaqı ilə əlaqə saxladıqdan sonra ifadə veriblər.
İstintaq Britaniya xüsusi təyinatlı qüvvələrinin 2010-2013-cü illər arasında Əfqanıstanda törətdiyi müharibə cinayətlərinə və onların gizlədilməsinə diqqət yetirir.
Hər iki şahid qapalı iclaslarda ifadə verib və onların ifadələrinin senzura edilmiş hissələri çərşənbə axşamı ictimaiyyətə açıqlanıb.
2012-ci ilin yanvar-sentyabr ayları arasında xidmət etmiş Qrin, bir kənddə fermer olan üç qardaşın öldürülməsi ilə bağlı narahatlıqlarını dilə gətirməyə çalışdığını söyləyib.
Planlaşdırılmış həbs əməliyyatı zamanı üç əfqan qardaş güllələnib. Qrin bildirib ki, ona hadisənin "əməliyyatın səhv getməsi" ilə bağlı olduğu və "xüsusi təyinatlı qüvvələrin özünümüdafiə məqsədilə atəş açmalı olduğu" deyilib.
Qrin bildirib ki, onun bölməsinin kəşfiyyat qrupu mərhumların əkinçilikdən başqa hər hansı peşə ilə məşğul olduqlarına və ya Taliban komandirləri olduqlarına dair heç bir əlamət olmadığını "tamamilə aydın" şəkildə bildirib.
Qrin bildirib ki, narahatlıqlarını əlaqə zabitinə bildirməyə çalışanda xüsusi təyinatlı qüvvələrin hərəkətlərini sorğulaması ilə bağlı "güclü bir narahatlıq" hiss edib və əlavə edib: "Bir vaxtlar məni "Taliban müdafiəçisi" adlandırıb".
Qrin bildirib ki, "vəziyyəti anlamaq və yerli əhali ilə ünsiyyət quraraq vəziyyəti azaltmağa çalışmaq" üçün qətllərin "silah kamerası görüntülərini" görmək istəyib. Lakin görüntüləri izləmək üçün lazımi təhlükəsizlik icazəsinə malik olmasına baxmayaraq, Qrinə giriş icazəsi verilməyib.
İstintaqın bir hissəsi olaraq, mərhum üç qardaşın anasının Britaniya hökumətindən 3634 funt sterlinq məbləğində nağd ödəniş aldığı məlum olub. Bu ödəniş rəsmi olaraq "yardım ödənişi" kimi qeydə alınıb.
Britaniya xüsusi təyinatlı qüvvələrində mətbəx işçisi və anbar katibi kimi çalışan Qrenfell əsgərlərin məhbusları "əylənmək üçün" forkliftlərdən atdığını eşitdiyini bildirib.
Qrenfell məhbuslara qarşı pis rəftarı təsvir edən bir əsgərlə danışdığını və "Xüsusən də mənə məhbusları forkliftə mindirəcəyini, qaldıracağını və yıxılması üçün çox sürətlə sürəcəyini" dediyini bildirib.
Qrenfell "Heç vaxt heç yerdə belə pis bir mühit görməmişdim" deyib.
"Heç kimin onlara, əsgərlərə nəzarət etmədiyini hiss edirdiniz. Və istifadə olunan dil... Mən əvvəllər heç vaxt belə bir dil eşitməmişdim" deyə bildirib.
İstintaq həmçinin qanunsuz fəaliyyətlərin gizlədildiyi və Kral Hərbi Polisinin iddiaları lazımi şəkildə araşdırmadığı iddialarını da araşdırır.
Britaniya xüsusi təyinatlı qüvvələrinin uşaqlar da daxil olmaqla insanları edam etməsi iddialarını araşdırmaq üçün 2014-cü ildə başlanan 10 milyon funt sterlinqlik araşdırma indiyə qədər heç bir ittihamla nəticələnməyib.
Kral Hərbi Polisi tərəfindən aparılan başqa bir araşdırma nəticəsində üç əsgər Hərbi Prokurorluğa göndərilib, lakin heç biri məsuliyyətə cəlb edilməyib.
ABŞ, Britaniya və NATO qüvvələrinin rəhbərliyi ilə 2001-ci ildə başlayan Əfqanıstana işğal 2021-ci ilin avqustunda başa çatıb. 20 illik dövrdə Qərb qüvvələri tərəfindən törədilən qırğınlar media tərəfindən ictimaiyyətin diqqətindən kənarda saxlanılıb və rəsmi orqanlar bu cinayətləri araşdırmayıb.
Britaniya ordusu işğalda ABŞ-dan sonra ikinci ən aktiv ordu olub. Rəsmi məlumatlara görə, müharibə zamanı 457 Britaniya əsgəri həlak olub, minlərlə insan yaralanıb.
