İsveç və Avropa Komissiyası dünən bir İsveç vətəndaşının İranda saxlanıldığını açıqlayıb. Bu, “New York Times” qəzetinin, 500 gündən çox saxlanılan şəxsin Avropa Birliyinin diplomatik işçi qrupunda işləyən İsveç rəsmisi olduğunu yazmasından sonra baş verib. İranda əcnəbi vətəndaşın həbsi ilə bağlı bu son hadisə onu Qərblə siyasi gərginlik fonunda Tehranın əlində vacib danışıqlar kartına çevirir.
Hafta.az-ın yazdığına görə, İsveç Xarici İşlər Nazirliyi mövzu ilə bağlı açıqlamasında deyilib: "Otuz yaşlarında bir İsveç vətəndaşı 2022-ci ilin aprelində İranda saxlanılıb. Xarici İşlər Nazirliyi və İsveçin Tehrandakı səfirliyi məsələ ilə bağlı mütəmadi iş aparır və Avropa İttifaqı ilə sıx əlaqə saxlayırlar”.
“Şarkul Avsat”ın əldə etdiyi məlumata görə, Avropa Komissiyasının sözçüsü İsveç vətəndaşının İranda saxlanıldığını təsdiqləyib, lakin təfərrüatları açıqlamayıb.
“The New York Times” dünən səhər saatlarında yazıb ki, İsveç və Avropa İttifaqı səlahiyyətliləri tərəfindən bir ildən artıqdır ki, məxfi saxlanılan bu avropalı məmurun həbsi İranın “girov diplomatiyası” kimi tanınan şeyin artan modelinin bir hissəsidir.
İran İnqilab Keşikçiləri Korpusu son illərdə onlarla ikili vətəndaşlığı olan və əcnəbini saxlayıb, onların bir çoxu casusluq ittihamı ilə üzləşib, insan haqları müdafiəçiləri isə İranı digər ölkələrə təzyiq etmək üçün ikili vətəndaşları və əcnəbiləri saxlamaqda ittihamlayıb.
Tehran və Vaşinqton keçən ay İranda saxlanılan 5 ABŞ vətəndaşının azad edilməsi, İranın Cənubi Koreyada dondurulmuş 6 milyard dollarlıq aktivinin sərbəst buraxılmasını əhatə edən razılığa gəliblər. Avqustun 10-da Tehran “Evin” həbsxanasından dörd ABŞ vətəndaşını ev dustaqlığında otelə köçürüb və hazırda ev dustaqlığında olan digər ABŞ vətəndaşı ilə birlikdə bu beş nəfərin İranı tərk etməsinə icazə verən razılaşma yolunda ilk addımı atıb.
İran Vaşinqtonun ABŞ həbsxanalarından bəzi iranlıları da azad edəcəyini açıqlayıb.
Keçən may ayında İran hakimiyyəti bu ölkədə casusluq ittihamı ilə 15 ay həbs cəzasına məhkum edilmiş belçikalı yardım işçisi Olivier Vandecasteli azad edib. Bunun müqabilində terrorizmə görə 21 il azadlıqdan məhrum edilən iranlı diplomat Əsədullah Əsəd azadlığa çıxıb.
Son aylarda İran altı avropalını azad edib. Lakin təfərrüatları əvvəllər açıqlanmayan bu ikinci iş, məhbusun Avropa məmuru kimi peşəkarlığı nəzərə alınmaqla xüsusi yer tutur.
İranda saxlanılan və İsveç vətəndaşı olan məmurun adının Yohan Flodderus (33 yaş) olduğu bildirilir. Flodderus Avropa İttifaqı qurumlarında müxtəlif vəzifələrdə çalışıb və hətta isveçli gəncləri Aİ-də işləməyə təşviq etmək üçün reklam kampaniyasına qatılıb.
“The New York Times”ın məlumatına görə, Flodderus yaxın dostlarının şəxsi turist səfəri kimi təsvir etdiyi səfər çərçivəsində ötən yaz İrana səfər edib. Flodderus 2022-ci ilin aprelində Tehrandan qayıdan təyyarəyə minməyə hazırlaşarkən hava limanında saxlanılıb.
Ötən ilin iyul ayında İran hökuməti bir İsveç vətəndaşını casusluq ittihamı ilə həbs etdiyini və hazırda paytaxt Tehrandakı “Evin” həbsxanasında saxlandığını elan edən bəyanat yaymışdı. “The New York Times” bu işdən birbaşa xəbəri olan altı nəfərdən müsahibə götürüb. Bu şəxslərin hamısı məsələni müzakirə edərkən mənfi reaksiyalardan qorxaraq adlarının açıqlanmasını istəməyiblər. Bəyanat verən hər kəs Flodderusun casusluq ittihamını rədd edib.
“Reuters” xəbər agentliyinin məlumatına görə, İsveç Xarici İşlər Nazirliyi “Bizim hesablamamıza görə, nazirliyin öz addımlarını ictimaiyyətə açıqlaması problemin həllini çətinləşdirəcək. Bunları nəzərə alaraq, hər hansı adı təsdiqləmək üçün heç bir əsas görmürük” deyə bildirib.
“The New York Times” yazıb ki, Flodderus 2019-cu ildən Avropa komissarı Yalva Yohanssonun miqrasiya üzrə köməkçisi kimi işləyir və 2021-ci ildə Aİ-nin diplomatik qolu olan Avropa Xarici İşlər Nazirliyinə qoşulub. Peşəkar təcrübəsi ilə tanış olan mənbələrə görə, Flodderus əvvəllər Avropa İttifaqında iş missiyası zamanı İrana səfər edib və burada Aİ-nin inkişaf proqramı üçün çalışıb.
Flodderus Əfqanıstanla məşğul olan Avropa diplomatik heyətinin üzvü idi, lakin 2021-ci ilin avqustunda Taliban ölkəni ələ keçirdiyi üçün Kabilə heç vaxt səfər etməyib. Flodderus işini bir neçə il yaşadığı Brüsseldəki Aİ-nin baş qərargahında aparır.
Digər tərəfdən, Avropa Xarici İşlər Nazirliyi "İranda saxlanılan İsveç vətəndaşının işini çox yaxından izlədiyini" açıqlayıb. Bununla belə, onlar sözügedən şəxsin bu iş üçün işlədiyini və ya Flodderusun daha əvvəl səfər çərçivəsində İrana səfər etdiyini təsdiqləməyib.
Avropa Komissiyasının sözçüsü Nəbilə Massralı da bu barədə açıqlama verib: “Bu işə həm də Aİ vətəndaşlarının özbaşına həbsi hallarının artması kontekstində baxmaq lazımdır. Biz İranda özbaşına saxlanılan bütün Aİ vətəndaşlarının sərbəst buraxılmasını təmin etmək üçün İran hakimiyyəti qarşısında məsələ qaldırmaq üçün hər fürsətdən yararlanmışıq”.
