Rusiya prezidenti Vladimir Putinin sağ əli hesab edilən rusiyalı siyasi ekspert Aleksandr Duqinin qızı Darya Duginanın avtomobilinə yerləşdirilmiş partlayıcının partlaması nəticəsində dünyasını dəyişməsi beynəlxalq ictimaiyyət arasında bu ailə haqda söz-söhbətləri artırıb. İstintaq hələ başlanğıc mərhələsində olsa da, ən çox ehtimal olunan fərziyyəyə əsasən, əslində sui-qəsd Aleksandr Duqinə hazırlanıb, amma son anda o, maşına oturmayıb və qızı qurbana çevrilib.
Qeyd edək ki, Duqin öz köməkçisi və mətbuat katibi olan qızı ilə birlikdə dünən Moskva yaxınlığında keçirilən "Ənənə" ədəbiyyat və musiqi festivalında iştirak edib. Burada mühazirə oxuyan Duqin son anda qızının maşınına minməkdən vaz keçərək, tədbiri başqa maşınla tərk edib və son anda sui-qəsddən xilas olub.
Burada belə bir sual yaranır: Duqini 20 ildən artıqdır ki, Rusiyanın “düşüncəsinə” açıq-aşkar təsir göstərməsinə, Putinin təşkilatçısı kimi tanınmasına, təbliğat və saxta xəbər yaydığına görə Qərbin sanksiya siyahısında olmasına baxmayaraq, onu kim öldürmək istəyər?
Bu yerdə xatırladaq ki, Duqinin Qərblə artan münaqişədə və Ukraynanın işğalında elə mühüm rolu olmayıb.
Ukraynanın şərqindəki Donetsk Xalq Respublikasının separatçı lideri Denis Puşilin deyib ki, guya bu sui-qəsdi Ukrayna hakimiyyəti törədib. Onun sözlərinə görə, çünki sui-qəsdin Duqini hədəf alması ilə bağlı fərziyyənin sübuta yetirilməsi əməliyyatın məqsədinin Putinə mesaj vermək olduğu və kəşfiyyatın əllərinin ona yaxın görünənlərə yaxınlaşması anlamına gələcək.
Bəs Aleksandr Duqin kimdir? Dördüncü Siyasi Nəzəriyyənin müəllifi Duqinin fikrincə, müasir dövrün bütün siyasi sistemlərindən birincisi liberal demokratiya, ikincisi marksizm, üçüncüsü faşizmdir. Onun ideyası Rusiyanı və keçmiş sovet respublikalarını yeni Avrasiya birliyinə birləşdirərək Avrasiya super dövlətinin yaradılmasını müdafiə etməkdir. Bu fikrə görə, digər mühüm dövlətlər sonradan birliyə qoşulur və beynəlxalq qərar mərkəzi, iqtisadi və siyasi təzyiq qüvvəsi yaradılır.
Duqin təkcə siyasi mütəfəkkir deyil, həm də pedaqoq və tanınmış alimdir.
Rusiyalı politoloq 2009-2014-cü illərdə Moskva Dövlət Universitetinin Sosiologiya fakültəsinin beynəlxalq münasibətlər sosiologiyası kafedrasına rəhbərlik edib. Avrasiya Milli Universitetinin və Tehran Universitetinin fəxri professoru olan Duqin bir semestr Cənub Federal Universitetində də dərs deyib.
Şanxaydakı Fudan Universitetinin Çin İnstitutunun baş elmi işçisi Duqin rus, ingilis, alman, fransız, ispan, italyan və portuqal dillərində yazır.
2009-cu ildə keçirilən sorğuda Duqin Rusiyanın ən nüfuzlu ziyalıları arasında 36-cı yeri tutmuşdu. "Foreign Policy" jurnalı 2014-cü ildə rusiyalı siyasi ekspert, sosioloq və filosof Duqini Müasir Dünyanın 100 Qlobal Mütəfəkkiri siyahısına daxil edib.
ABŞ-ı “xərçəng şişi” kimi xarakterizə edən Duqinin kitabları Putinin illər boyu həyata keçirdiyi xarici siyasət planlarının yüksək səslə əks olunması idi. Amma bu o demək deyil ki, “Putinin beyni” bənzətməsi doğrudur.
Duqin 2014-cü ildə verdiyi müsahibədə Putini şəxsən tanımadığını demişdi. Bu, mübaliğə ola bilər, lakin bu ifadə bəzi mənalar daşıyır. Onun Moskva Dövlət Universitetindən qovulması hakimiyyətdən tam dəstək almadığını göstərdi. Buna baxmayaraq, siyasi elita Duqinin ideyalarını həmişə həyata keçirməsə də, onun Rusiya siyasi düşüncə mexanizmlərinin inkişafında mühüm rol oynadığını inkar etmək olmaz.
1998-ci ildə Duqin Dövlət Dumasının spikeri Gennadi Seleznyovun müşaviri, 1999-cu ildə Dövlət Dumasının Milli Təhlükəsizlik Məsələləri üzrə Ekspertlər Şurasının nəzdində Geosiyasi Təcrübə Mərkəzinin rəhbəri olub.
Duqin 2014-cü ildə Krımın ilhaqından sonra Avropa İttifaqının sanksiya siyahısına, 2016-cı ildə isə ABŞ-ın siyahısına salınıb.
ABŞ-ın siyasi eksperti Glenn Beck Duqini "dünyanın ən təhlükəli adamlarından biri" adlandırıb.
Bir az da bu şəxsin məşhur Avrasiya İttifaqı nəzəriyyəsi haqqında söz açaq:
Duqinin “təhlükəsi” onda deyil ki, o, Rusiyanı nəhəng Avrasiya ittifaqının mərkəzinə çevirən, Qərblə qarşıdurmaya çağıran millətçi yazarlardan biridir. Onun bu müstəvidəki fikirləri reallaşmayıb.
Sovet İttifaqının yeni ideologiya əsasında dirçəlişini nəzərdə tutan hərtərəfli Avrasiya İttifaqının əvəzinə 2014-cü ildə üzvlərinin müxtəlif məqsəd və maraqlarına görə hələ də aparıcı aktor olmayan Avrasiya İqtisadi Birliyi yarandı. Duqinin hazırladığı Avrasiya birliyi ideyası əslində çoxdan yaranıb. Ötən əsrin sonunda Sovet İttifaqının dağılmasından sonra inteqrasiyanın bərpası ideyası yayıldı. Bu ideyanın ən məşhur tərəfdarları Qazaxıstanın eks prezidenti Nursultan Nazarbayev və Putin olub. Duqin də bu ideyanı dəstəkləyən politoloqların önündə gedirdi.
Duqin öz ideyasını Sovet İttifaqının XIX əsrdə tədricən geniş Avrasiya İttifaqına çevrilməsinə imkan verəcək birliyin yaradılması zərurəti ilə bağlı təsəvvürə əsaslandırıb. Böyük dövlətin süqutu ilə bu ideyanı dəstəkləyənlər ideyanı dirçəltmək imkanının olduğunu düşünürdülər. Lakin yeni “müstəqil” ölkələrin siyasi iddiaları parçalanmaqda olan respublikalar əsasında konfederasiyanın yaradılmasına mane oldu. Əvəzində siyasi birlikdən çox simvolik bir qurum olan Müstəqil Dövlətlər Birliyi yarandı.
Hər halda, Duqinin bu qədər uzun müddət müdafiə etdiyi layihə 2010-cu ilə qədər qaldı ki, Putin böyük dövlətin süqutundan sonra illər boyu yox olmuş rus kimliyinin ruhunu əks etdirəcək “yeni ideologiya” ilə çıxış etmək zərurətini hiss elədi. Bu dövrdə Duqin də daxil olmaqla, politoloqlar arasında “Qərbin demokratik liberalizmi”nə alternativ olaraq “sosial mühafizəkar ideologiya” müzakirə olundu və Avrasiya İttifaqı layihəsi yenidən gündəmə gəldi.
Putin məqaləsində Duqinin fikrini qəbul edərək, Rusiya, Belarus, Qazaxıstan, eləcə də Mərkəzi Asiya və bəzi ətraf dövlətlər əsasında Avrasiya İttifaqının yaradılmasının Rusiyanın mühüm təsir mərkəzinə çevrilməsinə şərait yaradacağını müdafiə edib. Lakin Moskva bu fikri dəstəkləyə bilmədi. Bəzi ölkələrin, o cümlədən Belarus və Qazaxıstanın liderləri “tam siyasi birlik” ideyasını rədd etdilər. Nəticədə Duqinin xarici siyasət ideyası geri çəkildi və Avrasiya İqtisadi İttifaqının yaradılması ilə ortaya çıxan miniatür variantla kifayətləndi...
