Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İqlim Dəyişikliyi üzrə Çərçivə Konvensiyasının təhlilinə əsasən, Paris Sazişinə uyğun olaraq 29 ölkə karbon neytrallığına və ya karbon mənfiliyinə nail olub.
Hafta.az-ın yazdığına görə, bu ölkələr karbon neytrallığına nail olub, karbon emissiyaları sıfıra enib, hətta mənfi karbon və ya müsbət iqlim deyilən nöqtəyə çatıb.
Karbon mənfi və ya müsbət iqlim adlanan konsepsiya insan tərəfindən törədilən karbon emissiyaları ilə atmosferdəki istixana qazlarının təbii şəkildə çıxarılması arasında tarazlığa aiddir.
Paris Sazişində müəyyən edilmiş uzunmüddətli məqsədə çatmaq üçün qlobal temperatur artımını sənayedən əvvəlki səviyyədən 1,5 dərəcə yuxarı məhdudlaşdırmaq lazımdır. Dünyanın bütün ölkələri ən geci 2050-ci ilə qədər sıfır emissiyanı hədəfləməlidir. Bu məqsədə nail olmaq üçün tərəflər ən qısa müddətdə qlobal miqyasda istixana qazı emissiyalarını 2030-cu ilədək 45 faiz azaltmağı, həmçinin davamlı karbonudma və hasilatı hesabına bunun 45 faizini kompensasiya etməyi hədəfləyirlər.
Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İqlim Dəyişikliyi üzrə Çərçivə Konvensiyasının Katibliyi müntəzəm olaraq iştirakçı dövlətlərin 2050-ci ilə qədər karbon neytrallığına nail olmaq planlarına nəzarət edir və bu yaxınlarda Paris Sazişinin ilk qlobal qiymətləndirilməsinin nəticələrinin COP28-də elan edilməzdən əvvəl yekun təhlilini təqdim etmişdir.
Sözügedən təhlilə görə, Paris razılaşmasına uyğun olaraq istixana qazları tarazlığa çatmalı olan 29 ölkə var. Bu ölkələr təkcə xalis sıfır emissiyalara nail olmaqla deyil, həm də “karbon mənfi” və ya “iqlim müsbət” olmaqla öz məqsədlərinə nail ola biliblər.
"Karbon mənfi" və ya "iqlim müsbət" ifadələri göstərir ki, bu ölkələrin fəaliyyətləri atmosferə sıfır karbon emissiyasını atmaqdansa, artıq karbon qazını atmosferdən çıxarmağa nail olur. Bu o deməkdir ki, bu ölkələr atmosferdən buraxdıqları karbon qazını azaldır və qlobal miqyasda istixana qazının konsentrasiyasına birbaşa təsir göstərir.
Siyahıya Mərkəzi Afrika Respublikası, Qabon, Namibiya, Konqo, Madaqaskar, Kamerun, Botsvana, Çad, Burundi, Zambiya, Mali, Ekvatorial Qvineya, Seyşel adaları, Svatini və San-Tome və Prinsipi daxil olmaqla 17 Afrika ölkəsi daxil edilib. Bu siyahıya Ərəbistan yarımadasından olan Cibuti və Komor Adaları da daxildir.
Okeaniyadan dörd ada ölkəsi də var: Papua Yeni Qvineya, Samoa, Mikroneziya və Yeni Zelandiya. Siyahıya Asiyadan Myanma və Butan kimi ölkələrin adları da yazılıb.
Təhlil göstərir ki, karbon-müsbət olan bu ölkələr atmosferdən artıq karbon qazını çıxararaq qlobal karbon qazının konsentrasiyasına birbaşa təsir göstərir.
Ümumilikdə, bu ölkələr atmosferə bir il ərzində təxminən 1 gigaton karbon qazını atıblar ki, bu da təhlilə görə son dərəcə qiymətli töhfədir.
Bu ilin sonunda Dubayda keçiriləcək İqlim Dəyişikliyi üzrə Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Çərçivə Konvensiyasının (COP28) Konfransında ilk dəfə Paris Sazişinin qlobal qiymətləndirilməsi keçiriləcək.
Qlobal qiymətləndirmə prosesi Paris Sazişi çərçivəsində dünyanın iqlim böhranına necə reaksiya verdiyini qiymətləndirmək və irəliyə doğru daha yaxşı bir yol müəyyən etmək üçün nəzərdə tutulub. COP28 Konfransı ilk qiymətləndirmənin nəticələrini elan edəcək.
İştirakçı ölkələr tullantıların azaldılması ilə bağlı öhdəliklərinin yerinə yetirilməsinə cavabdeh olacaq və karbon kreditlərinin paylanmasının həyata keçirilməsi ilə bağlı məsələlər diqqətlə izlənəcək, Birləşmiş Millətlər Təşkilatının İqlim Dəyişikliyi Katibliyi tərəflərin öz hədəflərinə nə qədər yaxın olduğunu elan edəcək.
