Noyabrın əvvəlindən Myanmadan minlərlə qaçqın Hindistanın şimal-şərqindəki Mizoram əyalətinə keçib. Onlar davam edən vətəndaş müharibəsində Myanma ordusu ilə müqavimət qüvvələri arasında ölümcül toqquşmalardan qaçırlar.
Hafta.az-ın yazdığına görə, Hindistan hazırda 80 min myanmalı qaçqına ev sahibliyi edir və bu problem daha da pisləşə bilər.
Maraqlıdır, problem niyə bu həddə çatdı?
2021-ci ildə Myanma ordusu ölkənin demokratik yolla seçilmiş hökumətini devirib və bu, iki ildən çox davam edən vətəndaş müharibəsinə səbəb olub. Bu gün ordu Milli Birlik Hökuməti, sürgündəki hökumət qüvvələri ilə vuruşur.
Myanma 1948-ci ildə müstəqillik qazandıqdan sonra bir çox etnik münaqişələrin şahidi olub. Ölkənin əksəriyyəti Bamar etnosuna aiddir, digər qruplara isə Kaçin, Çin, Karen və Şan xalqları daxildir.
Ordu bu etnik qrupların silahlı dəstələri ilə də mübarizə aparır.
Bu ilin oktyabrında Üç Qardaşlıq Alyansı kimi tanınan silahlı qrupların ittifaqı orduya qarşı hücuma başladığından vəziyyət daha da pisləşib. Məlumata görə, 100-dən çox hərbi məntəqə ələ keçirilib. Bundan əlavə, digər anti-hərbi qruplar da hücumlara başlayıblar. Məhz bu indiki böhrana səbəb olub. Noyabrın əvvəlində bu qruplaşmalardan bəziləri Hindistanla sərhəddə yerləşən Çin əyalətində iki hərbi məntəqəyə hücum edərək onları ələ keçirdilər. Bu düşərgələr Hindistanın Mizoram əyalətindən bir qədər aralıda yerləşir. Oradakı qarşıdurma hərbçilərin hava hücumlarına keçməsinə səbəb olub. Minlərlə insan sərhəd bölgələrindən Mizorama keçir.
Mizoram hazırda 2021-ci ildən ölkəni tərk etmiş 30 mindən çox Myanma qaçqını qəbul edir.
Böhranın daha da pisləşəcəyi, anti-hərbi qruplar hücumların davam edəcəyini bildirir.
Hindistanla sərhəddə yerləşən Çin və Saqainq əyalətlərində zorakılıq artarsa, minlərlə qaçqın sərhədi keçə bilər. Bu vəziyyət Hindistan hökumətini narahat edir. Hindistanın bu narahatlığı Manipur və onun şimal-şərqi və qonşuluq strategiyası ilə sıx əlaqəyə malikdir.
Manipurda etnik toqquşmalar son bir neçə ayda 200-ə yaxın insanın ölümünə səbəb olub. Buradakı bəzi kəskin siyasi fikir ayrılıqları Myanmadan qeyri-qanuni immiqrasiya qorxusundan qaynaqlanır.
Bəzi qruplar mühacirləri meşə torpaqlarını ələ keçirməkdə ittiham edirlər. Digərləri mühacirləri qeyri-qanuni sərhədyanı narkotik və silah ticarətində mühüm aktorlar kimi görürlər. Amma ittihamlar mübahisəli olsa da, aydındır ki, Manipur kimi bir bölgəyə qaçqın axını onsuz da gərgin olan vəziyyəti daha da pisləşdirə bilər.
Manipur Myanmanın Saqainq əyaləti ilə həmsərhəddir. Münaqişə artarsa, zorakılıqdan qaçan qaçqınlar sərhədi keçərək Manipura keçə bilərlər. Manipur Myanma ilə sərbəst hərəkət rejimini dayandırsa da, sərhədin çox az hissəsi hasarlanıb və bu, qaçqınların qarşısını almağı çətinləşdirə bilər.
Mizoram, digər tərəfdən, Mizos və Çin-Kuki xalqları arasında sıx etnik əlaqələri nəzərə alaraq, Myanmadan gələn mühacirləri daha çox qarşılayır. Bununla belə, Mizoram kimi kiçik bir bölgəyə böyük qaçqın axını yerli hökumət üçün sosial gərginliyin artmasına və maliyyə sıxıntısına səbəb ola bilər.
Artan zorakılıq və qeyri-sabitlik Hindistanla Myanma arasında transsərhəd silah axınına da müəyyən təsir göstərə bilər ki, bu da şimal-şərq bölgəsinə təsir edər.
Hindistan sərhədlərini qorumaq və Myanmanın Çinə çox yaxınlaşmasının qarşısını almaq üçün hərbçilərlə işləyir. Amma bu pis seçim ola bilər.
Hindistanın orduya yaxınlığı müqavimətin hakimiyyətə gəlişi vəziyyətində ona zərər verə bilər. Bundan əlavə, Myanma ordusunun Hindistanda hələ də fəaliyyət göstərən üsyançı qruplara dəstək verdiyi bildirilir. Odur ki, Hindistan Myanma xuntasından öz sərhədləri boyunca sabitliyi təmin edəcəyini gözləyirsə, çox yanılır.
Hindistan həmçinin əlaqə layihələrini qorumaq istəyir. Bunlara Kaladan tranzit layihəsi və Hindistan-Myanma-Tailand üçtərəfli magistral yolu daxildir. Bu layihələrin hər biri Hindistanın Cənub-Şərqi Asiya ilə “Şərqə Hərəkət” siyasətinin açarıdır. Lakin bu layihələrin keçdiyi bölgələrin əksəriyyətinə ordunun nəzarət etmədiyi bildirilir. Bu o deməkdir ki, Hindistan təhlükəsizliyini zəiflədən və əlaqə layihələrini qoruya bilməyən ordu ilə işləməkdən heç nə qazana bilməz.
Bu arada Hindistanın ordu ilə əlaqələri də demokratiya tərəfdarı qruplar arasında xoşməramlılığa xələl gətirir. İndi isə yeni qaçqın böhranı vəziyyəti daha da pisləşdirə bilər.
