Elmi fantastikanın reallığa çevrilməsi və süni intellektlə idarə olunan qatil silahlı pilotsuz uçuş aparatlarının (PUA) olması beynəlxalq müzakirələrə səbəb olub.
Hafta.az-ın “New York Times” qəzetinə istinadən yazdığına görə, bəzi ölkələr bu yeni texnologiyaya nəzarət üçün qanunlarını yeniləməyə çalışarkən, ABŞ və Çin kimi böyük dövlətlər bu fikrə müqavimət göstərir.
Xəbərdə ABŞ və Çinin müharibələrin mahiyyətini dəyişdirə biləcək texnologiyanın inkişafında əldə etdiyi irəliləyişlər, BMT-də İHA-ların istifadəsinə dair qanuni məhdudiyyətlər və onların müstəqil qərar qəbul etmə imkanlarının əhatə dairəsi ilə bağlı müzakirələr dəyərləndirilir.
Müzakirəçilərin bu məsələ ilə bağlı fikirlərinin yer aldığı xəbərdə Avstriyanın Baş Müzakirəçisi Aleksandr Kment bunun bəşəriyyət üçün mühüm dönüş nöqtəsi olduğunu bildirib.
Xəbərdə bəzi ölkələrin məhdudiyyətlər tətbiq etmək cəhdlərinə toxunulsa da, bu təşəbbüslərin üzləşdiyi müqavimət, texnologiyanın inkişafı ilə sürətlənən müzakirələr, artan hüquqi və etik çağırışlar da vurğulanıb. O, həmçinin BMT-dəki hazırkı səylərə və ölkələrdən qatil PUA-ların istifadəsi ilə bağlı qanunlara riayət etmələrini tələb edən beynəlxalq razılaşmanın əldə olunmasının çətinliyinə toxunub.
Müdafiə strategiyası, ABŞ-ın "kiçik, ağıllı, ucuz və bol platformalardan" faydalanacağını bildirərək, ABŞ-ı önümüzdəki iki il ərzində qabaqcıl silahlara Çin investisiyası ilə rəqabətə sövq etmə ehtiyacını vurğulayır.
Muxtar silah anlayışından istifadə edilərkən, silahlarda süni intellektin istifadəsinə dair mövcud inkişaflar bu istifadəyə nəzarət etməyə çalışan ABŞ-ın mövcud siyasətləri ilə müqayisə olundu. Hərbi rəsmilərin avtonom silahların inkişafı və istifadəsi ilə bağlı fikirlərinin yer aldığı xəbərdə intellektual imkanlar və insan nəzarəti arasında tarazlığın davamlı olması zərurətinə diqqət çəkilib.
Xəbərdə bəzi dairələrin süni intellekt tərəfindən idarə olunan öldürücü silahlardan istifadə ilə bağlı narahatlıqları müzakirə edilərkən, bu texnoloji inkişafla bağlı etik və diplomatik çətinliklərin olduğu vurğulanıb.
Rusiyanın BMT missiyası rəhbərinin müavini Konstantin Vorontsov deyib: “Biz bilirik ki, bir çox nümayəndə heyətləri üçün prioritet insan nəzarətidir. Ancaq Rusiya üçün prioritetlər bir az fərqlidir”.
ABŞ, Çin və Rusiya süni intellekt və avtonom silahların mülki itkiləri və lazımsız maddi ziyanı azaltmaqla fayda verə biləcəyini bildiriblər.
Bu kontekstdə ABŞ nümayəndə heyəti bildirib ki, gücün daha dəqiq və səmərəli paylanması üçün kompüterlərdən və avtonom funksiyalardan istifadə edən ağıllı silahların mülki şəxslərə və mülki obyektlərə zərər vurma riskini azaltdığı sübut olunub.
Lakin böyük dövlətlərin mövqeyi kiçik dövlətlər arasında narahatlığı artırıb və onlar ölümcül avtonom silahların istifadə qaydaları ilə bağlı heç bir razılaşma olmadan döyüş meydanında adi hala çevrilə biləcəyindən narahat olduqlarını söyləyirlər.
BMT-nin baş katibindən ölümcül avtonom silahlarla bağlı hesabat hazırlaması istənilib. Lakin bu məsələ ilə bağlı təfərrüatlı danışıqlar böyük dövlətlərin iradəsi fonunda heç bir nəticə əldə etməyəcək.
Müzakirələrdə iştirak edən diplomatlardan biri bildirib ki, Cenevrədə yerləşən komitə Rusiya və digər böyük dövlətlərin tələbi ilə məsələnin araşdırılmasını davam etdirmək üçün ötən həftə 2025-ci ilin sonuna qədər vaxt verməyə razılaşıb.
