Təyyarədəsən, “Təhlükəsizlik kəmərlərini aça bilərsən” elanını eşidirsən və yatmağa hazırlaşırsan. Çoxları “Yuxulara dalmazdan əvvəl bir içki içim” desə də, alimlər bu fikrə qarşı çıxırlar.
Hafta.az-ın “Torax”a istinadən yazdığına görə, 8 min futdan (2438 metr) yuxarı hündürlüyə çatan təyyarələrdə hava təzyiqi və oksigen səviyyəsinin azaldığını, nəticədə qanda oksigen doymasının əhəmiyyətli dərəcədə azaldığını ortaya qoyub.
Elmi araşdırma üçün bir təyyarənin havadakı hava şəraiti simulyasiya edilib. Qırx səkkiz sağlam yetkin iki gecə ərzində iki ayrı vəziyyətdə hər biri dörd saat yatıb. Bir halda, onlar iki stəkan şərab və ya pivə ekvivalentində içirdilər. Digərinin qanında spirt yox idi.
Spirtli yuxu zamanı qanda oksigenin miqdarının azaldığı halda, ürək döyüntülərinin sürətləndiyi müşahidə edilib.
Məqalədə həmçinin vurğulanıb ki, spirt və yuxu birləşməsi ürək və ağciyər problemi olan insanların simptomlarını ağırlaşdıra bilər.
Yuxu keyfiyyətini də ölçən araşdırma, təyyarədə rahat ola bilmədiyi üçün spirtlə yatmağa çalışanların bu sağlamlıq problemləri ilə yanaşı qısa müddətli problemlər yaşaya biləcəyinin də vurğulanır.
Qısa müddətdə problem belədir: Yuxu keyfiyyəti azaldığı üçün gözlədikləri kimi dincələ bilməyəcəklər. Çünki sərxoş insanlarda REM mərhələsinin daha qısa olduğu görülüb.
Alman Aerokosmik Mərkəzinin Aviasiya Tibb İnstitutundan Dr. Eva-Maria Elmenhorst aparıcı müəllifi olduğu tədqiqat məqaləsi haqqında danışarkən, "Lütfən, təyyarələrdə spirtli içki qəbul etməyin" deyir.
Kardioloq Dr. Endrü Friman deyir ki, onun iştirak etmədiyi tədqiqat miqyası kiçik olsa da, mühüm bir məqama işarə edir. Normalda sərxoş yatmağın xoruldama və yuxu apnesini artırdığını xatırladır.
Amerika Yuxu Tibb Akademiyasından Dr. Şalini Paruthi də iştirak etmədiyi araşdırmanı təsdiqləyib: "Bəzən insanlar yalnız içkinin ani təsirini düşünür və "bu, məni daha tez yuxuya aparacaq" deyirlər, amma spirtin digər təsirlərini unudurlar".
Bəs nə etməli? Friman deyir ki, orqanizm öz normal dövrlərini saxlamağa çalışmalıdır. Deməli, təyyarədə yata bilirsinizsə, yuxu zamanı havada olsanız daha yaxşı olardı.
Qəhvə və enerji içkiləri kimi stimullaşdırıcı maddələrdən qaçınmaq və bol su içmək də vacibdir.
Hava limanlarında və təyyarələrdə yağlı, duzlu, çox işlənmiş qidalardan qaçınmaq da tövsiyələr sırasındadır.
Friman uçuşdan əvvəl hərəkət edib özünüzü yormağın, uzun uçuşlarda arabir durub yeriməyin faydalı olacağını vurğulayır.
