Könüllülər necə seçiləcək?
Fevralın 8-də Səhiyyə Nazirliyi “Sputnik V” və “Astra Zeneca” vaksinlərinin birgə tətbiqi üçün ölkədə kliniki tədqiqatlar aparılmasına icazə verib.
Daha əvvəl N.F.Qamaleya adına Elmi-Tədqiqat Mərkəzi, Rusiyanın Birbaşa İnvestisiyalar Fondu (RBİF), “AstraZeneca” şirkəti və “R-Pharm" Şirkətlər Qrupu koronavirus vaksininin hazırlanması sahəsində Rusiya Prezidenti Vladimir Putinin iştirakı ilə 2020-ci ilin dekabrında əməkdaşlıq haqqında birgə memorandum imzalayıblar.
Dünyada vaksinlərin ilk birgə tətbiqi 24 dekabr 2020-ci ildə qeydə alınan kliniki sınaqların protokolu çərçivəsində həyata keçirilir. Tədqiqatlar “Sputnik V” vaksininin və Oksford Universiteti ilə birgə “AstraZeneca” şirkəti tərəfindən işlənib-hazırlanmış vaksinin kombinasiya edilmiş tətbiqinin immunogenliyinin və təhlükəsizliyinin qiymətləndirilməsini nəzərdə tutur. Tədqiqat proqramı bir neçə ölkənin ərazisində 6 ay davam edəcək. Bu tədqiqatların aparılmasına hər bir ölkədən 100 könüllünün cəlb edilməsi planlaşdırılır.
Röytersin məlumatına görə isə, Azərbaycanda aparılacaq sınaqlar 29 gün davam edəcək. Azərbaycanla yanaşı, Argentina, Səudiyyə Ərəbistanı, Birləşmiş Ərəb Əmirliyi, Belarus, Rusiya və Ukraynada da bu sınaqlar həyata keçiriləcək.
Sosial şəbəkələrdə də mövzu ilə bağlı müzakirələr başlayıb. Bir çoxlarını sınaqlar üçün niyə məhz Azərbaycanın seçilməsi maraqlandırır. Bəzi sosial şəbəkə istifadəçiləri sınaq zamanı istifadə olunacaq peyvənd qarışığının məhz qərarı verənlərin özləri üzərində tətbiqini “məsləhət” biliblər. Könüllülərin hansı meyarlar əsasında seçiləcəyi də maraq doğuran suallar sırasındadır.
Hafta.az iki vaksinin birləşməsinin nə kimi təsirlərinin ola biləcəyi, həmçinin yuxarıda qeyd edilən sualların cavablarını tapmaq üçün araşdırma aparıb.
Mövzu ilə bağlı ilk ünvan qərarı qəbul edən əsas qurum kimi Səhiyyə Nazirliyi oldu.
Nazirliyin mətbuat xidmətinin əməkdaşı Elvin Hacıyev hafta.az-a danışarkən bildirdi ki, hələlik bu barədə heç bir açıqlama verə bilməyəcklər:
“Bir neçə gün sonra mövzu ilə bağlı tədqiqatı aparan şirkətlər birgə məlumat yayacaq. Bizə deyilib ki, tədqiqat başlayanda, təxminən, fevral ayının sonu həmin şirkətlərin açıqlaması olacaq”.
Qurum rəsmisi sınaqları aparan şirkətlərlə bağlı sorğumuzu da cavabsız qoymağı üstün tutdu.
Daha sonra tibb elmləri doktoru, professor Aqil Qeybulla mövzuya münasibət bildirdi. Onun sözlərinə görə, ayrı-ayrı vaksinlərin təsir mexanizmləri müxtəlif olsa da, son nəticə eynidir. Bu baxımdan ona qeyri-adi yanaşmaq lazım deyil:
Sınaqlar Amerika və Avropada da həyata keçirilir
“Əslində, yaxşı olardı ki, kim ilk olaraq hansı vaksini vurdurubsa, ikinci dəfə də onu vurdursun. Şəxs birində Çin, digərində İngiltərə istehsalı olan vaksin olunubsa, burada da elə bir problem yoxdur. Hal-hazırda çalışıb dünya əhalisinin hamısını peyvənd etdirmək lazımdır ki, pandemiyadan yaxa qurtaraq”.
Tibb eksperti onu da vurğuladı ki, könüllülər hər zaman insanların öz arzusu əsasında seçilir. Burada xüsusi meyar qeyd etmək doğru olmaz. Müraciət olunur, kateqoriyaya uyğun insanlar seçilir. Klinik çalışmalar da əslində elə bu cür aparılır.
“O ki qaldı təcrübələr üçün niyə məhz Azərbaycanın seçilməsinə, onu deyə bilərəm ki, sınaqlar Amerika və Avropada da həyata keçirilir. Əslində, bu gün vaksinin klinik tətbiqi də bir növ sınaqdır. Bu vaksinlər gərək uzun illər təcrübədən keçsin, lakin ortada bir təcililik var. Kütləvi peyvəndləmə tarixində hər hansı bir hadisə olduqda, onun qarşısı alınır və dayandırılır. Xəstəliklərin Müşahidə və Profilaktika mərkəzləri bununla bağlı çox ciddi şəkildə iş aparır. Dünyada baş verən hər bir hadisə qeydə alınır. Problem yaranacağı halda, kütləvi vaksinasiya dayandırıla bilər”.
İnfeksionist Nicat Əzimli, sözügedən vaksinlərin təsir mexanizmi bizdə indiyədək tətbiq olunan Sinovac vaksininin təsir mexanizmindən fərqli olduğunu söylədi. Onu da əlavə etdi ki, bir ölkədə 2 ayrı növ vaksinin tətbiqi normal haldır:
Bir ölkədə 2 ayrı növ vaksinin tətbiqi normal haldır
“İstənilən tədqiqat mərhələlərlə aparılır. Preparat müəyyən “in vitro” və “in vivo” mərhələlərindən keçərək insan üzərində tədqiqat hissəsinə gəlib çatır. Daha sonra insanlar arasında ilk öncə könüllü qruplar üzərində sınaqdan keçirildiyini nəzərə alsaq, bu hər bir vaksin və ya dərmanda oxşar alqoritmdir”.
Məsələnin qanunvericilik tərəfinə gəldikdə isə Milli Məclisin Tibb komitəsinin əlaqə saxladığımız üzvləri mövzu ilə bağlı hər hansı məlumata malik olmadıqlarını söylədilər.
Azərbaycan Tibb Universitetinin Mətbuat Katibi Günel Aslanova isə söylədi ki, bu gün Universitetdə mövzu ilə bağlı iclas keçirilib. Prosesin detalları haqqında hələlik məlumatlar dəqiqləşdirilir.
Qeyd edək ki, Rusiya Birbaşa İnvestisiya Fondunun (RDİF) açıqlamasına görə, birləşdirilmiş peyvəndin sınaqları yeni koronavirus mutasiyalarına qarşı ən təsirli vasitəni istehsal etmək üçün vacibdir.
RDIF prezidenti Kirill Dmitriyevin açıqlamasında bu sözlər yer alıb:
"Koronavirusu məğlub etmək üçün beynəlxalq səylərimizi birləşdirməli və ən qabaqcıl həll yollarından istifadə etməliyik. Dünyanın aparıcı tibbi jurnalı olan “The Lancet”də dərc olunan bir məqalə “Sputnik V”in 100/91,6 faiz təsirli olduğunu göstərdi. Bu, dünya səviyyəsində nəticəsi yüzdə doxsanın üzərində olan 3 peyvənddən biridir. Münasib qiymətli və təsirli vaksinlərin sayını artırmaq üçün biz digər istehsalçılar ilə də əməkdaşlıq etməyə hazırıq. Sputnik V peyvəndi ilə AstraZeneca peyvəndinin birləşməsinin klinik testi üçün ortaqlıq, dünyada belə bir iş birliyinin ilk və çox vacib nümunəsi oldu".
Bir məqamı da diqqətinizə çatdıraq ki, həm ingilis, həm də rus peyvəndi 2 dozada istifadə etmək üçün hazırlanmışdır. İkinci doza birinci dozanın yaratdığı immuniteti gücləndirmək üçün tətbiq olunur. Bundan başqa, hər iki peyvənd antikor istehsal etməyə görə, virusun genetik kodlarını bədənə aparan viral vektor peyvəndidir.
Banu
