Kanadanın Singh təşkilatı Khalistan Liberation Force-nin (KLF) lideri Hardip Singh Niccarın ötən il öldürülməsi ilə bağlı aparılan istintaqda yeni iddialar Hindistanla Kanada arasında gərginliyi yenidən artırıb.
Hafta.az-ın “New York Times”a istinadən yazdığına görə, Kanada Kral Atlı Polisi tərəfindən dünən edilən açıqlamada, 6 Hindistan diplomatı Niccarın öldürülməsi ilə bağlı istintaqda "maraqlanan şəxslər" olaraq xarakterizə edilib. Bu diplomatların singh separatçıları haqqında ətraflı kəşfiyyat məlumatı topladığı, daha sonra isə həmin insanların təhdid və ya hücuma məruz qaldığı iddia edilir.
Sözügedən diplomatlar arasında Hindistanın Kanadadakı baş diplomatı Sancay Kumar Verma da var.
Adının açıqlanmasını istəməyən Kanada rəsmilərinə görə, bu diplomatlara dünən səhər ölkəni tərk etmələri barədə bildiriş göndərilib.
“The Washington Post”a rəsmilərdən biri deyib: "Bilirik ki, onlar Niccarın qətlində, digər qətllərdə və Kanadada davam edən zorakılıqda iştirak ediblər".
Bundan əlavə, Kanada polisi Hindistanın baş naziri Narendra Modi administrasiyasının Kanadadakı zorakılıqlarda Laurens Bişnoy adlı qanqsterlə işlədiyini iddia edib. “Bişnoy bandası” kimi tanınan təşkilatın lideri 31 yaşlı Laurens Bişnoy 2014-cü ildən Əhmədabadda həbsdədir.
Kanada rəsmiləri Hindistanın xarici kəşfiyyat xidməti Tədqiqat və Təhlil Qanadının (RAW) Bişnoyla ilə əlaqə saxladığını iddia edirlər.
Hindistan Xarici İşlər Nazirliyi Kanadanın Niccarın qətli ilə bağlı araşdırması ilə bağlı verdiyi yazılı açıqlamada aşağıdakılar yer alır: "Hindistan hökuməti bu hədsiz iddiaları şiddətlə rədd edir və onları Kanadanın baş naziri Castin Trüdo hökumətinin səs bankı siyasəti ətrafında formalaşan siyasi gündəliyi ilə əlaqələndirir".
Bəyanatda, 2023-cü ilin sentyabrında Trudeau tərəfindən irəli sürülən iddialardan sonra Yeni Dehlinin çoxsaylı istəklərinə baxmayaraq, Kanadanın hələ də "dəlil paylaşmadığı" iddia edilir. Trüdo Niccarın ölümündə Modi administrasiyasını günahlandırır.
Yeni Dehli administrasiyası Ottavanın iddialarını rədd edərək, Trüdo hökumətinin "istintaq bəhanəsi ilə siyasi məqsədlər üçün Hindistanı ləkələməyə çalışdığını" bildirir.
Kanadanın Yeni Dehlidəki müvəqqəti işlər vəkilinin nazirliyə çağırıldığı və Hindistanda xidmət edən 6 kanadalı diplomatın deportasiya edildiyi də bildirilir.
Noyabrda ABŞ-da keçirilən dinləmədə Hindistan vətəndaşı Nikhil Quptanın ABŞ-da yerləşən separatçı “Singlər Ədalət Uğrunda” təşkilatının lideri Qurpatvant Singh Pannuna sui-qəsd cəhdi etdiyi iddiası ilə məhkəmə prosesi başlanıb. Prokurorlar bildiriblər ki, Qupta Pannunu öldürmək üçün bir killer tutulub. Lakin Quptanın razılaşdığı şəxs gizli polis olduğu üçün sui-qəsd planı üzə çıxdı. Prokurorlar bunun Niccarın ölümü ilə bağlı daha böyük bir sui-qəsdin bir hissəsi olduğunu iddia edirlər.
Digər tərəfdən, ABŞ prezidenti Co Bayden 2023-cü ilin sentyabrında Yeni Dehlidə keçirilən G20 Sammitində Modi ilə görüşüb və Pannun sui-qəsdində Hindistan kəşfiyyatının əli ola biləcəyi ilə bağlı narahatlığını ifadə edib.
“New York Times” qəzeti yazır ki, Hindistanla Kanada arasında münasibətlər "dalana dirənib".
Qeyd olunur ki, bu iki ölkənin hər biri 6 diplomatı ölkədən çıxarıb və ikitərəfli münasibətlərin bərpasının vaxt aparacaq. Digər tərəfdən, Ottava rəhbərliyinin sui-qəsddən sonra başlatdığı istintaqla bağlı iddiaları dəstəkləmək məqsədilə dəlillər təqdim etmək üçün təzyiq altında olacağına diqqət çəkilir.
Kanada polisi Modi hökumətinin əli olduğunu iddia etdiyi "genişmiqyaslı" sui-qəsddə Niccardan başqa birinin öldürülüb-öldürülməməsi ilə bağlı suallara cavab verməkdən imtina edib.
Kanada NATO, G7 və G20 ilə yanaşı, Qərb ölkələrinin yaratdığı “Beş Göz” kəşfiyyat alyansının da üzvüdür. ABŞ, Yeni Zelandiya, Böyük Britaniya və Avstraliya da bu alyansa daxildir.
Hindistan isə siyasi səhnədə artan gücdür. Hindistan inkişaf etməkdə olan iqtisadiyyatı və ticarət potensialı ilə Avropa Birliyi və ABŞ üçün “axtarılan müttəfiqdir”.
Təhlildə deyilir ki, Kanada-Hindistan böhranı səbəbindən Qərb dövlətləri Modi administrasiyası ilə münasibətlərində “təzyiq altında olacaq”.
Hindistanın terror təşkilatı hesab etdiyi Xalistan Qurtuluş Qüvvələrinin (KLF) lideri Niccar 18 iyun 2023-cü ildə Kanadanın Britaniya Kolumbiyası əyalətinin Surrey şəhərində Singh məbədi qarşısında öldürülüb.
Trüdonun sui-qəsdin arxasında Modi administrasiyasının dayandığını iddia etməsi iki ölkə arasında böhran yaradıb. Yeni Dehli hökuməti bütün iddiaları təkzib etsə də, kanadalılar üçün viza prosedurlarının dayandırıldığını açıqlayıb.
Bundan əlavə, Kanadanın ictimai yayımçısı CBC, Kanada Təhlükəsizlik Kəşfiyyat Xidmətinin sikh fəalına dəfələrlə xəbərdarlıq etdiyini bildirdi. Xəbərdə həmçinin iddia edilib ki, Kanadanın naməlum yüksək səviyyəli təhlükəsizlik rəsmiləri bağlı qapılar arxasında keçirilən görüşlərdə Hindistan diplomatlarının Modi hökumətinin öldürülməsində əli ola biləcəyi ehtimalını inkar etmirlər.
Hindistan polisi Niccara 2022-ci ildə Pəncabın Jalandhar şəhərində bir hindu din xadimini öldürdüyünə görə axtarış qərarı çıxarıb. Singh lideri həmçinin KLF üzvlərini Hindistan dövlətinə qarşı hazırlamaq, sui-qəsd hazırlamaq və ictimaiyyəti nifrət və düşmənçiliyə sövq etmək kimi ittihamlarla üzləşib.
"Singh ölkəsi" mənasını verən müstəqil Xalistan ideyasını müdafiə edən təşkilat 1987-ci ildən Hindistanda hərbi və diplomatik hədəflərə hücumlarla gündəmdədir. Təşkilat 1991-ci ildə Rumıniyanın Yeni Dehlidəki müvəqqəti işlər vəkili Liviu Radunu oğurlayanda da mübahisə yaradıb.
Hindistan iddia edir ki, təşkilat Pakistan tərəfindən silah-sursatla dəstəklənir. Kanada və ABŞ-dan başqa, KLF Böyük Britaniya, İspaniya və Malayziyadakı Singh diasporu arasında da nüfuzludur.
Hindistanın Pəncab əyalətindən başqa, KLF Pakistanın Pəncab, Xayber Paxtunxva, Sind, Bəlucistan və Kəşmir bölgələrinin hamısını və ya bir hissəsini Xalistan hesab edir.
