Fransanın başı dərddə: büdcə kəsiri 154 milyard avronu aşdı

09:19 16.07.2024 Müəllif:Vüsal Tağıbəyli
Yazını böyüt
Yazını kiçilt

Fransada növbədənkənar ümumi seçkilərin yaratdığı siyasi çıxılmaz vəziyyət davam etdikcə, büdcənin konsolidasiyası tələbləri artır. Milli Audit İdarəsinin hesabatında belə bir cümlə də yer alıb: “Real struktur islahatlarında gecikmələr səbəbindən təkrarlanan kəsirlər (büdcə) və bu kəsirlərin çəkisi ilə kəskinləşən dövlət borcunun dəyəri getdikcə bahalaşıb”.

Hafta.az-ın yazdığına görə, hesabatda bu vəziyyətin hökumətin 'digər xərclərini pozaraq' sərmayə qoyma imkanlarını məhdudlaşdırdığı və Avrozona borc böhranı və Covid-19 epidemiyası kimi yeni bir makroiqtisadi şok vəziyyətində ölkəni təhlükəli şəkildə həssas vəziyyətə salacağı ifadə edildi.

Milli Audit Ofisinin hesabatında, Fransanın dövlət maliyyələşdirmə strategiyalarında bərpa olunan enerji mənbələrinə keçid kimi ətraf mühitin mühafizəsi siyasətləri ilə bağlı xərclərin tam nəzərə alınmaması, iqtisadiyyat üçün mənfi şokun olduğunu göstərir.

Digər tərəfdən, Fransanın 2022-ci ildə 125,8 milyard Avro olan dövlət büdcəsi kəsiri 2023-cü ildə 154 milyard Avroya yüksəldi. Fransanın 2022-ci ildə Ümumi Daxili Məhsulunun (ÜDM) 4,8 faizini təşkil edən büdcə kəsiri 2023-cü ildə ÜDM-in 5,5 faizini təşkil edib. Ötən il ölkənin dövlət borcu ÜDM-in 110,6 faizinə çatıb. Aİ Komissiyası Fransanın bu il göstəricisinin 112,4 faizə, 2025-ci ildə isə 113,8 faizə yüksələcəyini gözləyir.

İyunun 19-da Avropa İttifaqı (Aİ) Komissiyası Avropanın ikin böyük iqtisadiyyatı olan Fransa və İtaliya da daxil olmaqla 7 üzv ölkəyə yüksək büdcə kəsirlərinə görə intizam prosesinin başlanacağı barədə xəbərdarlıq edib. Aİ qaydalarına görə, normal şəraitdə üzv ölkələrin büdcə kəsiri ÜDM-in 3 faizindən, dövlət borcları isə ÜDM-in 60 faizindən çox olmamalıdır.

Birlik qaydaları üzv ölkələrin dövlət kəsirlərini və borclarını məhdudlaşdırır. Bu həddi aşdıqda, həyata keçiriləcək tədbirlər barədə Aİ Komissiyasına məlumat verilməli və təsirli tədbirlər görülməlidir. Bununla belə, Aİ ölkələrinin əhəmiyyətli bir hissəsi fiskal qaydalara əməl etmir. İntizam proseduru həddindən artıq kəsiri olan ölkələri maliyyə siyasətlərini sərtləşdirməyə məcbur etmək məqsədi daşıyır. Maliyyə qaydalarına əməl etməyən ölkələr intizam prosesinin sonunda cərimələnə bilər. Aİ-yə üzv ölkələr 2020-ci ildə Covid-19 epidemiyası, büdcə kəsirlərini və dövlət xərclərini sürətlə artıraraq bu qaydaları dayandırmaq qərarına gəliblər.

Beynəlxalq kredit reytinq agentlikləri Moody's və S&P Global, seçkilərin nəticələri və koalisiya hökumətlərinin ölkədə böyük ölçüdə sınaqdan keçirilməməsi səbəbindən çıxılmaz vəziyyətin Fransa iqtisadiyyatına mənfi təsiri barədə xəbərdarlıq etmişdi. Moody's-in verdiyi açıqlamada Fransada Yeni Xalq Cəbhəsinin qələbəsindən sonra qurulacaq böyük koalisiyanın qərar qəbul etmə və borcların azaldılması vəzifəsini daha da çətinləşdirəcəyi bildirilib.

Fransa Bankının prezidenti Fransua Villeroy de Galhau da növbədənkənar seçkilərdən sonra parlamentdə yaranan siyasi dalana dirənişin sentyabr ayına kimi aradan qaldırılacağını gözlədiyini bildirib və xəbərdarlıq edib.

Fransada birinci turu iyunun 30-da, ikinci turu isə iyulun 7-də keçirilən növbədənkənar ümumi seçkilər dörd sol partiyanın yaratdığı Yeni Xalq Cəbhəsinin qələbəsi ilə nəticələndi. Seçkilərdə solçu Yeni Xalq Cəbhəsi 178 mandatla birinci, Makron ittifaqı 163 mandatla ikinci, ifrat sağçı Milli Birlik Alyansı (MN) isə 143 mandatla üçüncü yerdə qərarlaşıb. Bu nəticələrlə heç bir partiya və ya ittifaq cəmi 577 deputatın fəaliyyət göstərəcəyi parlamentdə hökuməti qurmaq üçün tələb olunan mütləq çoxluğu əldə edə bilməyib. Sentyabrda yeni parlamentin ölkə büdcəsi ilə bağlı səsvermə keçirəcəyi gözlənilir.