Bakıda Latviya səfirliyinin təşkilatçılığı ilə II Beynəlxalq Piano Festivalı çərçivəsində latviyalı musiqiçi Oskars Stroks haqqında “Tapieris” sənədli filmi təqdim olunub.
Hafta.az-ın yazdığına görə, tanınmış musiqiçilərin, kino xadimlərinin və ictimaiyyət nümayəndələrinin iştirakı ilə keçirilən nümayişdən öncə çıxış edən Latviyanın ölkəmizdəki Səfirliyinin müvəqqəti işlər vəkili xanım Vija Busa bildirib ki, bu tədbirdə bir neçə tanqo musiqisi səslənəcək və ardiyla da “Pianoçu” (“Tapieris”) sənədli filmi nümayiş olunacaq. O əlavə edib ki, film Latviya musiqisinin böyük korifeylərindən olan Oskars Stroksun həyat və yaradıcılığından bəhs edir.
“Oskars Stroks bir musiqiçi kimi ötən əsrin əvvəllərində yalnız Latviyada deyil, bütün Avropada çox məşhur olub. Onun çoxsaylı bəstələrindən ruhlan rəqslər yaradılıb ki, onların da çoxu məhz tanqo rəqsləridir. Bu yerdə bildirim ki, həmin dövrdə yaranan rəqslər “Riqa tanqosu” kimi Avropada tanınaraq şöhrət qazanıb” deyən xanım Buşa qeyd edib ki, Oskars Strous həm də o dövrdə çox sayda filmlərin musiqisini yazıb. O cümlədən Almaniya, Fransa və sair kimi ölkələrdə çəkilən filmlərə musiqi bəstələyib.
Xanım Buşa qeyd edib ki, Oskars Strousun həyatı möcüzələrlə dolu olub və bu tədbirdə onun real həyata işıq tutan və artıq yüz ildir ki, ifalarla xatırlanan tanqo musiqilərindən bir neçəsi səslənəcək. Onlardan biri də “Yat mənim kasıb qəlbim” adlanır.
Xanım Vija Busadan sonra söz alan kino tənqidçisi Ülvi Mehdi “Pianoçu” sənədli filmi haqqında öz fikirlərini qonaqlarla bölüşüb.
Daha sonra “Pianoçu” sənədli filmi nümayiş olundu.
Xatırladaq ki, “Pianoçu” və ya “Tapieres” sənədli filmi rejissor İlona Brever tərəfindən çəkilib və 2014-cü ildə filmin ilk premyerası olub.
Qeyd edək ki, yaradıcı sənədli “Pianoçu” 1920-ci illərdə Avropada tanınmış tanqo musiqisi bəstəkarı olan pianoçu və musiqiçi Oskars Stroks haqqında hekayədir.
Stroksun həyatı əbədi borcların, uzun səyahətlərin, vəhşi və uğursuz eşq macəralarının yan şousu kimidir ki, bu da onun musiqisi ilə ən yaxşı şəkildə şərh olunur. O, həyatını günün siyasi və iqtisadi şərtlərinə görə çətinliklə qura bilən adam olub. Pul qazanmaq üçün Riqa, Berlin və Parisdə meyxana və kinoteatrlarda oynayır, sevənlər üçün isə ən romantik tanqo musiqisini yazır.
Ümumiyyətlə, Oskars Stroks kimdir?
Oskars Stroks 6 yanvar 1893-cü ildə (köhnə təqvimə görə 25 dekabr 1892-ci ildə) Dinaburqda - indiki Dauqavpilsdə musiqiçi yəhudi ailəsində anadan olub. Atası David Strok musiqiçi olaraq orduda xidmət edib, daha sonra Dinaburq/Dvinsk teatrının musiqiçisi və klezmer qrupunun rəhbəri olub, bir neçə alətdə ifa edə bilib.
Oskars Stroks Sankt-Peterburq Konservatoriyasında fortepiano üzrə təhsil alıb. O, təhsil aldığı müddətdə konsertlərdə və kinoda müşayiətçi kimi çalışıb. Pianoçu kimi konsertmeyster bir neçə məşhurla, o cümlədən müğənni Nadejda Pleviçka ilə çıxış edib.
Birinci Dünya Müharibəsindən sonra o, Latviyada yaşayıb, Riqanın “Alhambra” restoran və rəqs klubunda və “Otto Şvarç” kafesində çıxış edib. 1928-ci ildə o, guya katibəsinə aşiq olub, "Qara gözlər" tanqosunu bəstələyib, onunla birlikdə Paris və Berlinə uzun konsert turuna çıxıb.
Stroks həmçinin 1931-ci ildə Brivibas küçəsindəki evində “Barberina” rəqs kafesinin yaradılması da daxil olmaqla, bir sıra uğursuz biznes təşəbbüslərində iştirak edib. O, "Jauna druva" qəzetini nəşr edib, Kazanova nəşriyyatını qurub.
Oskars Stroks “Fred Kinq” təxəllüsü ilə caz rekordu, eləcə də latviyalı xanımı Zinaida ilə Riqaya gəlmiş rumıniyalı bariton Petar Leşçenkonun (1898-1954) ifasında tanqo və qaraçı romansları ilə bir neçə plastina yazdırıb. Hitler 1933-cü ildə hakimiyyətə gəldikdən sonra o, daimi olaraq Latviyada yaşayıb və "Oskars Stroks Caz Orkestri" ilə bir neçə rekorda imza atıb. İkinci Dünya Müharibəsinin əvvəlində Latviya işğal edildikdən sonra əvvəl Qazaxıstanda – Almatıda, daha sonra Moskvada yaşayıb. Müharibə mövzusunda bir neçə məşhur vətənpərvərlik əsəri bəstələyib. M.Qorkinin “Kotovski” (1942) filmində “Mama” mahnısı ilə iştirak edib.
Müharibədən sonra Riqaya qayıdıb, 1948-ci ildə “Stroksun fəaliyyəti LPSR KS-nin məqsəd və vəzifələrinə uyğun gəlmir” iddiası ilə Latviya SSR Bəstəkarlar İttifaqından xaric edilib, məşhur bəstələrinin əksəriyyəti "qara siyahı"ya salınıb, musiqisinin reproduksiyası faktiki olaraq yasaqlanıb. Bununla belə, o, instrumental musiqi bəstələməyə və aktiv şəkildə fəaliyyət göstərməyə davam edib.
Böyük musiqiçi 1975-ci ildə 82 yaşında vəfat edib və Riqanın Şmerlidəki Yeni Yəhudi qəbiristanlığında dəfn olunub.
Oskars Stroks həyatı boyu 300-dən çox kompozisiya, əsasən rəqs musiqisi - tanqo, fokstrot, vals bəstələyib. O, həmçinin yəhudi dilində sözləri olan ənənəvi yəhudi musiqisini yazıb. Fərziyyələrdən birinə görə, Stroks həm də “Murka” kriminal balladasının müəllifidir. Ancaq bu, yalnız bir fərziyyədir, Stroks “Murka”nın qeyri-cinayət mövzulu tanqo mahnısı janrında aranjemanının müəllifidir.
Oskars Stroksun "Mavi gözlər", "Ulduzlu xoşbəxtlik", "Yenə bahar gələndə", "Ayın rapsodiyası", "Son tanqom", «Musenka» və ya “O mia cara” "Günahlandırma", "Mənə de görüm niyə?", "Dəniz kənarında", "Qara gözlər" və sair kimi tanqoların, eləcə də "Bahar", "Katya", "Ayrılma!", "Blue Rhapsody", «Komandir Yaşa» və digər musiqilərin müəllifidir.
1997-ci ildə "Melodija" ansamblının "Oskar Stroka Tango" albomu işıq üzü görüb. 1998-ci ildə isə Dmitri Dragilev Berlində böyük musiqiçinin adına cəmiyyət (Interessengemeinschaft Oscar Strok und Eddie Rosner) təsis edib.
2018-ci ilin yanvarında Oskars Stroksun 125 illik yubileyi şərəfinə Latviyas Pasts “Oskars Stroks 125” adlı xüsusi xatirə zərfi buraxıb.
2019-cu ildə Oskars Stroksun yaradıcı şəxsiyyəti, həyat yolu, yaradıcılıq fəaliyyəti və irsi haqqında musiqişünas Janis Kudinşin qələmə aldığı monoqrafiya nəşr olunub.
