Dünya Qəzzada Həmas-la İsrail arasında artan hərbi gərginliklə məşğul olarkən, Rusiya bölgədəki mövcudluğunu gücləndirmək və diversifikasiya etmək üçün Afrika sahillərinə üz tutub. Bu vəziyyət həm də regional güclərin Rusiyanın təsirindən sığına biləcəyi yolları bağlamaq məqsədi daşıyır.
Hafta.az-ın yazdığına görə, Rusiya hökuməti Burkina Faso hökuməti ilə xalqın enerji ehtiyacını ödəyəcək atom elektrik stansiyasının yaradılmasına dair anlaşma memorandumu imzalayıb. Hökumətin məlumatlarına görə, Burkina Faso davamlı terror hücumlarına səhnədir və elektrik enerjisi ölkə əhalisinin yalnız dörddə birinə çatır.
Razılaşma bu yaxınlarda Moskvada keçirilən Enerji Həftəsi çərçivəsində imzalanıb.
Burkina Fasonun energetika naziri Simon-Pierre Boussim, Enerji Həftəsində iştirak edərkən, anlaşma memorandumunun imzalanmasının prezident İbrahim Traorenin arzusunu ifadə etdiyini açıqlayıb.
Traore bunu ötən ilin iyulunda Rusiya-Afrika sammitində prezident Vladimir Putinlə görüşündə bildirib.
2022-ci ilin sentyabrında hərbi çevrilişlə hakimiyyətə gələn Traore Rusiyanın qanlı terror hücumlarına məruz qalan ölkədə “Vaqner” vasitəsilə Vaqaduquda hərbi dayaq qurmasına yol açıb.
Moskva indi bu ölkədə iqtisadi mövcudluğunu gücləndirmək niyyətindədir.
Elektrik enerjisi ilə bağlı Afrika İnkişaf Bankı, 2020-ci ildə dərc edilən rəsmi məlumatlarda Burkina Faso əhalisinin yalnız 22,5 faizinin, şəhər yerlərinin 67,4 faizinin və kənd yerlərinin 5,3 faizinin elektrik enerjisinə çıxışı olduğunu açıqlayıb.
Burkina Fasolu politoloq Alfa Konde, "Prezident Traore, Burkina Fasoda hakimiyyətə gəldiyi andan atom elektrik stansiyası haqqında düşünməyə başladı. Bu stansiyanın yaradılması bizə ehtiyaclarımızı ödəməyə imkan verəcək" deyib.
İndependent Arabia-ya verdiyi açıqlamada Konde, "Biz öz gücümüzlə istehsal edə bilmərik. Bu sahədə iş gedir, bundan maddi cəhətdən də faydalanacağıq. Tək həll yolu olmasa da, biz də müttəfiqimiz Rusiyadan faydalanmağa çalışacağıq. Ancaq Fransadan fərqli olaraq Rusiyaya güvənirik" əlavə edib.
Alfa Konde deyib ki, Rusiya Afrikada Sahel ölkələrinin hərbi müttəfiqinə çevrilib və onların maraqlarını müdafiə edir. “Lakin bunun müqabilində region ölkələrinə öz maraqlarını qorumaq üçün yer buraxır. Moskva ilə Paris arasındakı fərq budur. Ona görə də bizim üçün önəmli olan və insanların həyatını asanlaşdıracaq maraqlarımızdır", - Konde deyib.
Son illərdə Parisin istəmədiyi hərbi çevriliş küləklərinin əsdiyi və müttəfiqlərinin bir-birinin ardınca devrildiyi Sahel ölkələrində fransızların ardıcıl məğlubiyyətlərinin şahidi olduq. İş o yerə çatdı ki, ən yaxınlarda, çökməsi Fransa hökuməti üçün görünməmiş şok olan Nigeriya prezidenti Məhəmməd Bazum devrildi.
Müşahidəçilər qeyd ediblər ki, Rusiyanın Ukraynadakı müharibə, Suriya məsələsi və digərləri ilə diqqəti yayındırsa da, əhalisi ifrat yoxsulluqdan əziyyət çəkən ölkələrdə iqtisadi sahəyə diqqət yetirməsi onun Afrika ölkələrində daimi mövcudluq yaratmaq istəyini əks etdirir.
Beynəlxalq münasibətlər üzrə ekspert Nizar Makni deyib: "Rusiyanın Fransanın Afrika Sahel ssenarisini kopyalamaq üzrə olduğunu düşünmürəm. O, “Vaqner” vasitəsilə təkcə hərbi cəhətdən deyil, həm də iqtisadi baxımdan daimi mövcudluğu təmin edəcək əməkdaşlıq axtarır. Çünki bu, geosiyasi münaqişənin son mərhələsidir. Bu, regional güclərə nisbətən mövqelərin müəyyənləşdirilməsini tələb edir. Əhəmiyyətli bir sahəni daimi olaraq açmaq nə deməkdir və bu, necə işləyir? Bu, Fransanın səhvlərinə yol verməməklə baş verəcək. hər iki tərəf üçün qazan-qazan prinsipi əsasında birbaşa əməkdaşlıq etməkdir”.
Makni açıqlamasında, "Moskva bu bölgələrin birbaşa Rusiya texnologiyasına sahib olmasını və enerjinin son halında onlara ixrac edilməsini istəmədiyini bildirib. Bu, Burkina Fasonun reaktorların saxlanması sahəsində Rusiya texnologiyasından asılı olmasına gətirib çıxaracaq və ya istər hərbi, istərsə də kənd təsərrüfatı sahəsində Rusiyanın enerjisinə möhtac qalacaq. Onun məhsulları üçün birbaşa bazara çevriləcək. Bu onu göstərir ki, Rusiya təkcə təhlükəsizlik və hərbi rol oynamaq üçün deyil, həm də qalmaq üçün buradadır" deyib.
“Vaqner”in lideri Yevgeni Priqojinin son aylar ölkəsində “təyyarəsinin qəzaya uğraması” nəticəsində ölməsi Rusiyanın Afrika qitəsindəki təsirinin taleyi ilə bağlı suallar yaradıb. O, hərbi şücaətinə və meydanda adamlarının qətiyyətinə görə tanınırdı. Onun qüvvələri artıq Mali, Burkina Faso və Mərkəzi Afrika Respublikası da daxil olmaqla, Afrika ölkələrinə sızıb. Belə görünür ki, Rusiya hökuməti orada daimi mövcudluğunu təmin edəcək variantları nəzərdən keçirməyə başlayıb. Xüsusilə Fransaya qarşı keçirilən etirazlarda bu dövlətlərin xalqı öz ölkələrinin resurslarının istismarına son qoymağa çağıran şüarlar səsləndirib.
Müşahidəçiləri təəccübləndirən budur: Qərb nəhəng təbii sərvətlərə zəngin bir qitəyə soxulmaq cəhdləri və terrorçu qrupların fəaliyyət səhnəsi qarşısında susacaqmı?
Fransada yaşayan siyasi analitik Nizar Celidi bildirib ki, Afrika qitəsi bir tərəfdən Rusiya və Çin, digər tərəfdən isə ABŞ arasında beynəlxalq və regional təsir uğrunda mübarizənin şahidi olur.
“Öz təsir dairəsini genişləndirmək istəyən Rusiya uzun müddətdir ki, AFRICOM-un başçılıq etdiyi ABŞ varlığı sayəsində təkcə hegemonluq və müstəmləkəçilik deyil, həm də iqtisadi, sosial və hərbi mövqe axtarır”, - deyə Celidi bildirib.
"Bu gün Afrikada bir tərəfdən Rusiya və Çin, digər tərəfdən ABŞ arasında açıq münaqişə var. Moskvanın öz varlığını gücləndirmək üçün daha güclü imkanları mövcuddur, xüsusən də Afrika Sahelində bir çox ölkədə müşahidə etdiyimiz ictimai məmnuniyyətlə”, - analitik bildirib.
