Dünya əhalisinin 80 faizi susuzluq təhlükəsizliyi ilə üz-üzədir

12:10 16.08.2023 Müəllif:Vüsal Tağıbəyli
Yazını böyüt
Yazını kiçilt

BMT-nin məlumatlarına görə, dünya əhalisinin əksəriyyəti su təhlükəsizliyi ilə bağlı ciddi problemlərlə üzləşən ölkələrdə yaşayır.

Hafta.az-ın yazdığına görə, təmiz su təchizatı, artan əhalinin tələbatı, qeyri-adekvat infrastruktur və çirklənmiş suyun idarə edilməsi kimi məsələlərin həlli ölkələrin əhalisinin suya çıxışının asanlaşdırılmasına əhəmiyyətli təsir göstərə bilər. Su təhlükəsizliyi problemlərini dünyada milyardlarla insan üçün yaşana bilən reallığa çevirən bir sıra çoxsaylı amillər var.

BMT tərəfindən nəşr olunan son Dünya Su Təhlükəsizliyi Hesabatında dünyanın müxtəlif yerlərində ölkələrin su təhlükəsizliyi qiymətləndirilib.

“Visual Capitalist”ə görə, bu araşdırma suyun keyfiyyəti və kanalizasiya statusundan tutmuş iqlimlə bağlı risklərə qədər 10 əsas komponent üzrə ölkələrin su təhlükəsizliyini qiymətləndirir.

Hər bir komponentə 10 bal verilir və ölkənin ümumi su təhlükəsizliyi balının hesablanması ilə müəyyən edilir. Suyun təhlükəsizliyi səviyyələri aşağıdakı nəticələrə əsasən müəyyən edilir: 75 və yuxarı "Su Təhlükəsizliyi", 65-74 "Qismən Su Təhlükəsizliyi", 41-64 "Ciddi Su Təhlükəsizliyi Problemləri", 40 və aşağı "Kəskin Su Təhlükəsizliyi Problemləri".

Su təhlükəsizliyi hələ də bütün dünyada narahatlıq doğursa da, Yaxın Şərq və Afrika kimi regionlarda xüsusilə təhlükəlidir. Bu regionlarda 23 ölkədən 13-ü su təhlükəsizliyi ilə bağlı ciddi problemlərlə üzləşib.

Ümumilikdə 113 ölkə su təhlükəsizliyi baxımından risk altında hesab olunur, o cümlədən dünyanın ən çox əhalisi olan iki ölkəsi Hindistan və Çində. Bundan başqa, Pakistan və Efiopiya kimi su təhlükəsizliyi ilə bağlı ciddi problemləri olan və çoxlu əhalisi olan 24 başqa ölkə var.

Su təhlükəsizliyi problemləri ilə mübarizə aparan ölkələr dünya əhalisinin 72 faizini təşkil edir, əlavə 8 faizi isə ciddi su təhlükəsizliyi təhlükələri ilə üzləşir. Bura Asiya və Sakit okean regionunda 4,3 milyard insan və Afrikada əlavə 1,3 milyard insan daxildir.

Dünya əhalisinin yalnız 12 faizi su üçün təhlükəsiz ölkələrdə yaşayır və demək olar ki, bütün Qərb ölkələri bu kateqoriyaya aiddir. İsveç isə bu reytinqdə 90 balla birinci yerdədir. Əlavə 8 faiz su təhlükəsizliyini təmin edən ölkələrdə, o cümlədən Braziliya və Rusiya kimi ölkələrdə yaşayır.

Bununla belə, bu ən təhlükəsiz ölkələrdə belə suyun mövcudluğu mükəmməl deyil; Məsələn, Kolorado çayından asılı olan Amerika ştatları daimi quraqlıq şəraiti və su istehlakının məhdudlaşdırılması ilə üzləşirlər. Bu bölgələrdə gələcəkdə daha çox böhranlar gözlənilir.

Dünyada su problemləri artdıqca, hökumətlər və beynəlxalq təşkilatlar davamlı su idarəetmə təcrübələrini inkişaf etdirmək üçün əməkdaşlıq edirlər.

Əslində, hamı üçün təmiz su və kanalizasiyanın təmin edilməsi BMT-nin Dayanıqlı İnkişaf Məqsədlərindən biridir. Bir çox regionlar artıq bu cür təcrübələri həyata keçirməyə başlayıblar; məsələn, Kaliforniya şəhərləri tullantı sularını təkrar emal etməyə və yağış sularını toplamağa başlayıb. Kənd təsərrüfatı bölgələri də məhdud şirin su ehtiyatlarının tükənməsini azaltmaq üçün ağıllı əkinçilik təcrübələrinə müraciət edirlər.

Suyun təmizlənməsi sistemlərinin təkmilləşdirilməsinə, su infrastrukturunun gücləndirilməsinə və tükənmiş şirin su ehtiyatlarının qorunmasına kömək etməklə, bu cür təşəbbüslər ölkələri su təhlükəsizliyi çatışmazlığından xilas etməyə və gələcək nəsillər üçün bu qiymətli resursun qorunmasına kömək edə bilər.