Dəniz səviyyəsi yüksəldikcə, böyük sahil şəhərlərinin gələcəyi ilə bağlı narahatlıqlar artır. Bu şəhərlər ümumiyyətlə böyük ticarət mərkəzləridir və milyonlarla insanın yaşadığı yerlərdir.
Hafta.az-ın yazdığına görə, lakin diqqətdən kənarda qalan bir amil sahil şəhərlərinin batmasıdır: Bu vəziyyət nisbi yerli depressiya adlanır. Torpaq, qayalar və ya hətta süni strukturlar kimi yeraltı materialların sıxılması və ya çökməsi zamanı baş verən nisbi yerli çökmə yuxarı səthin çökməsinə və batmasına səbəb olur.
Bu, dəniz səviyyəsinin qalxmasının təsirlərini artıra bilər (hazırda orta hesabla ildə 3,7 mm).
“Nature Sustainability” tərəfindən dərc edilən araşdırmaya görə, ən yüksək çökmə nisbətinə görə sıralanan ilk 10 şəhərin siyahısı tərtib edilib. Tədqiqat, sahildən 50 kilometr aralıda yerləşən 48 sahil şəhərinin quruda çökmə dəyişikliklərini izləmək üçün peyk məlumatlarından yararlanıb. Onların məlumat toplanması 2014-cü ildən 2020-ci ilə qədər 6 ili əhatə edib.
Tədqiqatçılar müəyyən ediblər ki, bu dövrdə araşdırdıqları 44 şəhərin əksəriyyəti dəniz səviyyəsinin qalxmasından daha tez azalan, ümumiyyətlə inkişaf etmiş və sıx məskunlaşan düz, alçaq çay deltaları üzərində tikilib.
Siyahının başındakı şəhərlərdən biri, 2014-2020-ci illər arasında bəzi yerlərdə ildə 43 mm-lik RLLS zirvəsi olan 14 milyondan çox əhalinin yaşadığı Çinin Tianjin şəhəridir.
Orta göstərici 6 mm/ildə xeyli aşağıdır. Bu o deməkdir ki, bəzi ərazilər ümumi şəhər ərazisindən daha sürətli batır.
Tianjin şimal-qərbdə Pekin Bələdiyyəsi və şərqdə Bohay körfəzi ilə həmsərhəddir.
Yerli hökumətin məlumatına görə, 2023-cü ilin iyun ayında Tianjin küçələrində geniş geotermal qazmaların əlavə məhsulu olan yeraltı sürüşmələr nəticəsində böyük çatlar əmələ gəlib.
Vyetnamın 9 milyonluq Ho Şi Min şəhəri də Tianjinlə oxşar RLLS dərəcələrinə malikdir, lakin onun orta göstəricisi 16 mm/illə daha yüksəkdir.
Çittaqonq, Yanqon və Cakarta kimi sahil şəhərləri nisbi torpaq çökməsi baxımından dünyanın ən tez batan beş şəhəri sırasındadır və hamısı oxşar amillərlə üzləşirlər.
İndoneziyanın batmaqda olan paytaxtı Cakartanı başqa adaya köçürmək üçün iddialı planları var. Bu, İndoneziya hökumətinə 120 milyard dollara başa gələ bilər. Bu proqram, 2050-ci ilə qədər Cakartanın üçdə birinin su altında qala biləcəyi proqnozları fonunda baş verir. Cakarta müntəzəm daşqınlardan əlavə, zəlzələlərə də çox həssasdır.
Bu hesabatda tədqiqatçılar iddia edirlər ki, dəniz səviyyəsinin qalxmasının nisbi qiymətləndirilməsində yerli torpaq çökmələri böyük ölçüdə nəzərə alınmır. Hansı ki, bu, sahilyanı ərazilərin davamlı inkişafı üçün çox vacibdir.
Onların topladıqları maksimum və orta sürət məlumatları, həmçinin onlara şəhərlərdə sürətli enişlər yaşayan və buna görə də sahil təhlükələrinə daha çox məruz qalan xüsusi əraziləri və məhəllələri müəyyən etməyə imkan verir.
Məsələn, Nyu-Yorkda əldə edilən nəticələr göstərib ki, çökmə yalnız Brizi Pointin qərbində lokallaşdırılıb və Long Island sahilləri boyunca şərqə doğru uzanmayıb.
Ümumiyyətlə, batmaqda olan sahil şəhərlərinin ilk onluğu aşağıdakı kimidir:
1. Tianjin (Çin), 2. Ho Ş Min (Vyetnam), 3. Çittaqonq (Banqladeş), 4. Yanqon (Myanma), 5. Cakarta (İndoneziya), 6. Əhmədabad (Hindistan), 7. İstanbul (Türkiyə), 8. Hyuston (ABŞ), 9. Laqos (Nigeriya) və 10. Manila (Filippin).
