Səudiyyə Ərəbistanı Ərəb Dünyasında liderliyini gücləndirir

09:30 22.11.2025 Müəllif:Vüsal Tağıbəyli
Yazını böyüt
Yazını kiçilt

Səudiyyə Ərəbistanının Vəliəhd Şahzadəsi Məhəmməd bin Salmanın ABŞ-a səfərindən qısa müddət sonra, Səudiyyə diplomatiyasının Qəzza müharibəsinə son qoymaq və Fələstin məsələsini bərpa etmək üçün son iki ildə göstərdiyi gərgin səylərin bəhrələri görünməyə başlayıb.

Hafta.az-ın yazdığına görə, Təhlükəsizlik Şurası, Qəzzanın azad edilməsi, sülhə nəzarət üçün beynəlxalq qüvvələrin yerləşdirilməsi və Fələstin dövlətinin qurulmasına yol açılması kimi məsələləri əhatə edən ikinci mərhələ üçün ABŞ-ın qətnamə layihəsini təsdiqləyib.

Krallıq ərəbləri və ümumiyyətlə, müsəlmanları bu dağıdıcı müharibəyə qarşı səfərbər edib.

ABŞ Prezidenti Donald Trampın təsdiqindən sonra Səudiyyə Ərəbistanı, fransızlarla birlikdə qətnaməni beynəlxalq səviyyədə yaymaq üçün çalışıb və 150-dən çox ölkənin dəstəyini qazanıb.

Prezident Trampın bir il əvvəlki ilə indiki ritorikası arasında müqayisə ABŞ administrasiyasının, Səudiyyə Ərəbistanının təzyiqi altında, mövqeyində 180 dərəcə dəyişiklik olduğunu göstərir. Məcburi köçkünlük və "Riviera" düşüncəsi əvəzinə, Qəzzada sülh məqsədə çevrilib və diqqət Fələstin məsələsi üçün yeni bir vizyona yönəldilib.

Vəliəhd Şahzadənin səfəri Fələstin və yaxın gələcəklə bağlı bütün məsələlər üzrə ətraflı məsləhətləşmələr üçün fürsət yaradıb.

İbrahim Sazişlərinə gəldikdə isə, Vəliəhd Şahzadənin dediyi kimi, bu yaxşı bir şeydir, lakin Fələstin probleminin iki dövlətli həllindən sonra qüvvədə ola bilər.

Səudiyyə Ərəbistanı rəhbərliyi təkcə Fələstində deyil, həm də əvvəldən dəyişiklikləri dəstəklədiyi Suriyadakı təhlükəli vəziyyətlə mübarizə yükünü daşıyır. Vəliəhd Şahzadə Konqresdə Suriyaya qarşı sanksiyaların qaldırılmasını tələb edib. ABŞ və Səudiyyə Ərəbistanı müharibədən əziyyət çəkən ölkədə danışıqlar yolu ilə həll yolu üçün Ciddə Platforması üzərində birgə çalışırlar.

Səfər zamanı beynəlxalq münasibətlərdə heç bir mövzu müzakirə olunmamış qalmayıb: Vəliəhd Şahzadənin bu məsələlərə münasibəti aydın idi və Amerika Prezidenti dərhal cavab verib.

Hətta İran məsələsinə gəldikdə belə, Vəliəhdin cavabı müharibənin təkrarlanmasının qarşısını almaq istəyini və danışıqlara qayıtmaq üçün vasitəçilik etmək niyyətini nümayiş etdirib.

ABŞ ilə Səudiyyə Ərəbistanı arasında ikitərəfli əməkdaşlıq proqramları artıq yaxşı məlum idi, lakin onların sayı, miqyası və əhatə dairəsi indi heyrətamiz miqyaslara çatıb. İnvestisiyalar 1 trilyon dollara yüksəlib. Bu investisiyalar süni intellekt, yarımkeçiricilər, nadir torpaq mineralları və müdafiə sektoru (Səudiyyə Ərəbistanına F-35 qırıcı təyyarələrinin tədarükü) daxil olmaqla texnoloji inkişafın bütün sahələrini əhatə edir. Sülhməramlı nüvə proqramı da gündəmdə olub.

Vəliəhd Şahzadə terrorizmə qarşı mübarizənin iki tərəf arasında əməkdaşlığın əsas xüsusiyyəti olaraq qaldığını bildirib.

Diqqətəlayiq haldır ki, Həmas da daxil olmaqla, bütün Fələstin silahlı təşkilatları Qəzza və Fələstindəki Amerika layihəsinə qarşı vahid mövqe elan ediblər.

Bu arada, Krallıq və Fələstin Milli Hakimiyyəti Təhlükəsizlik Şurası tərəfindən təsdiqlənmiş Amerika qətnamə layihəsini alqışlayıblar.

Sudan, Liviya, Suriya, Livan və İraqda olduğu kimi, Vəliəhdin Fələstinlə bağlı mövqeyi illərdir aydındır: Silahlı qruplar dövlət quruculuğu layihəsinin əsas düşmənləridir, dövlətin qurulması üçün siyasi və təhlükəsizlik sahələrindən uzaqlaşdırılmalıdır.

Vəliəhdin dediyi kimi, səfər həqiqətən tarixi bir səfərdir, əməkdaşlıq sahələrini müəyyən edir və üfüqləri genişləndirir, o cümlədən "dinc nüvə enerjisi" və müxtəlif sahələrdə tərəfdaşlıqlar yaradır.

Bu, gücü yeni və qabaqcıl texnologiyaların inkişafında tərəqqi, innovasiya və irəliləyişdə olan güclü bir dövlət qurmaq, beləliklə həm öz təhlükəsizliyini, həm də Körfəzdə sülhü qorumaq, beləliklə, Yaxın Şərqdə dövlətçiliyi bərpa etmək üçün monumental bir təşəbbüsdür.

Buna görə də, səfərin iki əsas sütunu var idi: misli görünməmiş ikitərəfli əməkdaşlıq və Krallığın ərəb dünyasında dövlətçiliyin bərpasında aparıcı qüvvə kimi yüksəlişi.