Dünən İraqın Neynəva vilayətinin Sincar rayonunda 2014-cü ilin avqustunda rayonu nəzarətə götürən İŞİD terror təşkilatı tərəfindən yezidilərə qarşı törədilmiş kütləvi qətllərin xatirəsinə ucaldılan abidənin açılışı olub.
Hafta.az-ın yazdığına görə, hökumət qüvvələri 2015-ci ilin noyabrında təşkilatın bəzi üzvlərini ədliyyə orqanlarından xaric etsə də, silahlı qruplaşmaların, o cümlədən PKK-nın fəaliyyəti xidmətlərin keyfiyyətinə və ləngiyən yenidənqurma kampaniyasına mənfi təsir göstərir, nəticədə bir çox vətəndaşı öz evlərinə qayıtmaq istəmir.
Abidənin ucaldılması ideyası 2021-ci ilin fevralında İŞİD-ə əsir düşən və 2018-ci ildə Nobel Sülh Mükafatını qazanan yezidi fəal Nadiyə Muradın təşəbbüsü ilə gündəmə gəlib. Yezidlərə qarşı soyqırımın sənədləşdirilməsi təşəbbüsü Beynəlxalq Miqrasiya Təşkilatı (IOM) və ABŞ-ın Beynəlxalq İnkişaf Agentliyi (USAID) tərəfindən İraqda dəstəklənib.
Beynəlxalq Miqrasiya Təşkilatının İraq üzrə direktoru Giorgi Qiqauri o zamankı bəyanatında vurğulamışdı ki, “Abidə keçmişi və itkin düşmüş şəxslərin xatirəsini yad etmək, sağ qalanlara evə qayıtdıqları zaman dəstək olmaq cəhdidir”.
Daha əvvəl Fransa kimi bəzi Avropa ölkələrində yezidilərin yaşadıqları faciəni xatırlamaq üçün birdən çox abidə ucaldılmışdı.
Abidənin açılış mərasimində yezidi fəal Nadiyə Murad belə deyib: "Bu abidə Berlin və Hələbcədəki abidələr kimi uzun müddət burada qalacaq. Bununla belə İŞİD-in adı yox olacaq. İŞİD inanclarımızı dəyişdi, evlərimizi və kəndlərimizi külə çevirdi. Bütün bunları cəmiyyətimizi öz bölgələrindən qoparmaq məqsədilə etdilər. Əgər təcrid edilmiş və həssas azlıq olan yezidlərin gücü, iradəsi və qətiyyəti sayəsində 2014-cü il hadisələrindən əvvəlki kimi, bu ölkənin sadiq vətəndaşları olaraq qaldıq. 2014-cü ildə İŞİD terrorçuları bizi öz maşınları ilə Koçodan Hana, Solafa qovdular. Bizi Solaf'a necə apardıqlarını çox yaxşı xatırlayıram. Anamla, eləcə də qardaşlarım, dostlarım və kəndimin camaatı birlikdə Solaf'a aparıldıq. Biz qurtulacağımızı düşündük. Bura gələndə içimizdəki ümid öldü, dünyada insanlıq öldü. Sincarda sabitliyin bərpasına mane olmağa çalışan siyasətçilər və sərkərdələr vardı. Onlar verdikləri vədləri əmələ çevirə bilmədilər”.
Sincar İŞİD-in əlinə keçməmişdən əvvəl ən geniş təsirə malik olan bəzi kürd partiyalarına toxunan Murad Sincarın kənarında yaşayan və bəzi üzvləri İŞİD-ə qoşulan ərəb qəbilələri ilə bağlı deyib ki, onlara hücum ediblər. Murad təəssüflə bildirib ki, onlara qarşı soyqırım kampaniyasında İŞİD-ə qoşulan bəzi qonşularından çox böyük xəyanət görüblər.
Bağdadda federal hökuməti sərt tənqid etməyi də unutmayan Murad deyib: “Dəfələrlə hökumətimizdən sağ qalanlara və onların ailələrinə dəstək istəyib. Sincardan saatlarla uzaqda olan köçkün düşərgələrində yaşamaq həll yolu deyil. Bu düşərgələr cəmiyyətin bütün quruluşunu parçalayan növbəti soyqırımıdır. Bütün yezidi nəsli lazımi təhsildən, iş imkanlarından və şəxsi həyat kimi əsas hüquqlardan məhrum edilib”.
2021-ci ildə İraq parlamenti sağ qalan yezidilər haqqında qanuna səs verib. İŞİD terrorçularının törətdiyi zorakılıqlara görə qəbul edilən qanunda onlara maddi və mənəvi təzminat ödənilməlidir.
Murad deyib ki, 2014-cü ildə Sincar hadisələrindən sonra böyük çətinliklərə baxmayaraq bölgələrinə qayıdan 150 min insanın dövlət yardımına və təzminatına ehtiyacı var.
2023-cü ilin aprelində baş nazir Məhəmməd əl-Sudani hökuməti Sincarın yenidən qurulması üçün 50 milyard İraq dinarı ayırıb. Bununla belə, Human Rights Watch-ın (HRW) iyunda dərc etdiyi hesabata görə, federal hökumətlə Kürdüstan Regional Hökuməti arasında siyasi fikir ayrılığı ayrılan vəsaitin istifadəsinə mane olub.
