Hər il yaz bərabərləşməsindən əvvəlki cümə günü qeyd olunan Ümumdünya Yuxu Günü bu il martın 15-nə təsadüf edir. Bu ilki mövzu "Qlobal Sağlamlıq üçün Yuxu Equity" olaraq müəyyən edilib.
Hafta.az-ın AA-ya istinadən yazdığına görə, ABŞ Xəstəliklərə Nəzarət və Qarşısının Alınması Mərkəzlərinin (CDC) məlumatında deyilir ki, 0-3 aylıq körpələr gündə 14-17 saat, 4-12 aylıq körpələr 12-16 saat, 1-2 yaşlı uşaqlar 11-14 saat, 3-5 yaşlılar gündə 10-13 saat yatmalıdırlar.
Tövsiyə olunan gündəlik yuxu vaxtları 6-12 yaş üçün 9-12 saat, 13-18 yaş üçün 8-10 saat, 18 yaşdan yuxarı böyüklər üçün isə hər gecə ən az 7 saat olaraq müəyyən edilir.
“Healthline” saytındakı məlumatlara görə, hər 3 nəfərdən birində yuxusuzluq əlamətləri var.
Bu xəstəliyin simptomları dünyada 65 yaşdan yuxarı insanların 75 faizində və yeniyetmədən əvvəlki uşaqların 20 faizində müşahidə olunur. Hər 10 nəfərdən birində xroniki yuxusuzluq əlamətləri var.
Xroniki yuxusuzluq nəticəsində ürək-damar funksiyaları pozula bilər. Bu, yüksək qan təzyiqi, iltihab və stress, metabolik dəyişikliklər və çəki artımına səbəb ola bilər.
ABŞ Səhiyyə və İnsan Xidmətləri Departamentinin Milli Sağlamlıq İnstitutunda (NIH) nəşr olunan araşdırmaya görə, elm adamları dünyada 30-69 yaş arasında olan təxminən 1 milyard yetkinin obstruktiv yuxu apnesindən əziyyət çəkə biləcəyini təxmin edirlər.
Dünyada ən çox görülən, lakin ümumiyyətlə diaqnoz qoyulmayan yuxu pozğunluqlarından biri yuxu apnesi, yatarkən nəfəs ala bilməmək əlaməti ilə tanınır.
Yuxu apnesinin simptomları arasında yüksək səslə xoruldama, nəfəs darlığı ilə qəfil oyanma, quru ağız və ya boğaz ağrısı ilə oyanma və səhər baş ağrıları daxildir.
Müalicə edilməzsə, yuxu apnesi yüksək qan təzyiqi, ürək problemləri, 2-ci tip diabet və gündüz yorğunluğu kimi sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər.
Bu xəstəlik arıqlamaq, yatış formasını dəyişdirmək və nəfəs almağı asanlaşdıran cihazlardan istifadə etmək kimi həyat tərzində dəyişikliklər etməklə müalicə oluna bilər. Bəzi hallarda nəfəs almağı asanlaşdırmaq üçün cərrahi əməliyyatlar da tələb olunur.
ABŞ-ın Çikaqo Tibb Universitetindən Dr. Fillip LoSavio, ABŞ-da 50-60 milyon insanda yuxu apnesi olduğunu təxmin edib, lakin onlardan yalnız 6-7 milyon nəfərinə diaqnoz qoyulub.
LoSavio, yuxu apnesi diaqnozunun qoyulmamasının səbəbinin xəstələrin "laboratoriyalardakı maşınlara bağlanacaqlarını" düşündükləri üçün müalicə almaqdan qorxmaları olduğunu bildirib.
Yuxu ilə bağlı araşdırmalarının çoxunu ev şəraitində həyata keçirdiklərini qeyd edən LoSavio, bir gecəlik xəstələrin biləklərinə taxdıqları izləmə cihazı ilə yuxu apnesi ilə bağlı məlumat əldə etdiklərini söyləyib.
Həkimlər yuxu rejimini qorumağın vacibliyini vurğulayır, yuxudan əvvəl kofein və nikotin istifadəsindən qaçınmaq, nizamlı idman etmək, ekran vaxtını azaltmaq və gündüz yuxusu kimi addımların təsirli ola biləcəyini düşünürlər.
Çikaqo Tibb Universitetinin veb saytındakı məlumatlara görə, təxminən hər 3 böyükdən biri gündə tövsiyə olunan 7 saatdan az yatır.
İnsanın gündəlik yuxu müddətində 1 saatlıq dəyişiklik belə ürək sağlamlığına təsir edə bilər. Yuxu vaxtını 1 saat qısaltmaq infarkt riskinin artmasına səbəb ola bilər.
Kardioloq Dr. Katlin Draynan qeyd edib ki, onlar yuxusuzluğun orqanizmi simpatik sinir sisteminə arxalanmağa məcbur etdiyini və bununla da ürək xəstəlikləri riskini artırdığını düşünürlər.
Simpatik sinir sistemini yükləyən bu vəziyyət nəticəsində daha çox adrenalin və yüksək səviyyədə kortizol ifraz olunaraq ürək xəstəlikləri riskini artırır.
