Birləşmiş Millətlər Təşkilatı onilliklər boyu mövcud olan “Kafka tipli maliyyə qaydasını” yenidən nəzərdən keçirib. Bu qayda təşkilatın büdcəsində qalan vəsaitləri üzv dövlətlərə qaytarmağı tələb edir.
Hafta.az BMT-nin məlumatına istinadla xəbər verir ki, Baş Assambleyanın çərşənbə axşamı verdiyi qərar, inzibati və büdcə məsələlərindən məsul olan Beşinci Komitənin tövsiyələrinə uyğundur. Yeni qayda BMT-nin hökumətlərin məcburi maliyyə töhfələrini ödəməyi gecikdirməsi, habelə işə qəbuldan tutmuş sülhməramlı əməliyyatlara və humanitar yardıma qədər hər şeyə təsir edən sistemdə ixtisarlara səbəb olması səbəbindən ciddi likvidlik böhranı ilə üzləşməyə davam etməsi ilə əlaqədardır.
BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreş səsvermədən sonra verdiyi açıqlamada qərarı alqışlayaraq, köhnə maliyyə qaydalarının təşkilatın sabitliyini təhlükəyə atdığını qeyd edib.
Antonio Quterreş vurğulayıb: “Assambleya öz səsverməsi ilə dördillik sınaq müddəti üçün xərclənməmiş vəsaitlərin yalnız nağd pulla təmin edildikdə üzv dövlətlərə qaytarılmasını təmin etmək məqsədilə yeni bir metodologiya tətbiq etməyə razılıq verib. Bu qərar təşkilatımıza müntəzəm və sülhməramlı büdcələr üçün resursları daha proqnozlaşdırıla bilən və məsuliyyətli şəkildə idarə etməyə, həmçinin üzv dövlətlər tərəfindən verilən mandatları daha yaxşı yerinə yetirməyə imkan verəcək”.
BMT rəhbəri dəyişikliyi sülhməramlı əməliyyatlar baxımından kritik və gələn ilin yanvar ayında vəzifəsini icra edəcək növbəti Baş katib üçün böyük bir irəliləyiş kimi qiymətləndirib. O əlavə edib ki, təşkilat artıq çox tez-tez, hətta əvvəldən heç vaxt alınmayan vəsaitləri geri qaytarmağa məcbur olmayacaq.
Baş katibin təşkilatın maliyyə vəziyyəti ilə bağlı ötən ay dərc edilmiş son hesabatına görə, BMT 2025-ci ili rekord səviyyədə - 1,6 milyard dollarlıq ödənilməmiş borcla başa vurub. Mütəmadi büdcə, sülhməramlı əməliyyatlar və iki beynəlxalq tribunal üzrə ümumi borclar 6,5 milyard dolları keçib.
Bu ilin əvvəlində BMT həm xərcləri azaltmaq, həm də büdcəni qaydaya salmaq üçün ciddi nağd pul qənaət tədbirləri həyata keçirib. Hesabatda deyilir: “Baş katib üzv dövlətlərdən ya tam və vaxtında ödəmə öhdəliklərini yerinə yetirmələrini, ya da təşkilatın maliyyə qaydalarını kökündən dəyişdirmələrini istəyib ki, BMT strukturlarının tezliklə dağılmasının qarşısını alsınlar”.
