Liviya Baş Qərargah rəisi general Məhəmməd Əli Əhməd əl-Həddadın olduğu təyyarənin Ankarada qəzaya uğraması ilə bağlı araşdırmalar davam edir.
Hafta.az yazır ki, Həddad və daha dörd nəfərin, eləcə də üç heyət üzvünün olduğu şəxsi təyyarə dünən axşam Esenboğa Hava Limanından havaya qalxdıqdan qısa müddət sonra qəzaya uğrayıb.
Hadisə haqqında nə bilirik?
Rəsmi açıqlamalara görə, Liviya hərbi nümayəndə heyətini daşıyan təyyarə saat 20:17-də Esenboğa Hava Limanından havaya qalxıb. Qısa müddət sonra, saat 20:33-də təyyarə hava nəqliyyatının idarə edilməsi ilə əlaqə saxlayaraq təcili eniş tələb edib.
"Falcon 50" tipli təyyarənin təcili eniş tələbindən sonra idarəetmə mərkəzi təyyarədən hava limanına qayıtmasını istəyib. Enməyə başlayan təyyarə saat 20:36-da radar ekranından yoxa çıxıb və bundan sonra təyyarə ilə bütün əlaqə kəsilib.
Daha sonra təyyarə Haymana rayonunun Kesikkavak kəndi yaxınlığındakı boş bir sahəyə düşüb. Jandarma qrupları təyyarənin qəzaya uğradığı ərazini mühasirəyə alıb və mülki şəxslərin əraziyə daxil olmasına mane olub.
Ankara Baş Prokurorluğu tərəfindən hadisə ilə bağlı başlanan istintaq davam edir.
Daxili İşlər naziri Əli Yerlikaya təyyarənin səs yazıcısının saat 02:45-də, qara qutunun isə saat 03:20-də dağıntı yerində aparılan işlər zamanı tapıldığını açıqlayıb.
Liviya Müdafiə Nazirliyi tərəfindən təyin edilmiş 14 nəfər (5-i həlak olanların qohumlarıdır) və Liviya Daxili İşlər Nazirliyi tərəfindən təyin edilmiş 8 nəfərdən ibarət 22 nəfərlik nümayəndə heyəti də Ankaradadır. Yerlikaya bildirib ki, Liviya nümayəndə heyəti də araşdırmalarda iştirak edəcək.
Səbəblər, nəzəriyyələr
Rəsmilər bildirirlər ki, təyyarə elektrik nasazlığından qaynaqlanan problem səbəbindən Esenboğadakı hava hərəkətinin idarə edilməsi mərkəzinə təcili siqnal göndərib. Bundan başqa, qəzanın səbəbi ilə bağlı heç bir rəsmi açıqlama verilməyib. Digər tərəfdən, hadisənin Türkiyə Böyük Millət Məclisinin 22 dekabrda Türkiyə Silahlı Qüvvələrinin Liviyadakı missiyasının daha iki il uzadılmasını təsdiqləməsindən bir gün sonra baş verməsi də təxribat iddialarını ön plana çıxarıb. Türkiyə ilə Liviya arasında 2019-cu ildə imzalanan və 2020-ci ildə Birləşmiş Millətlər Təşkilatı tərəfindən qeydiyyata alınan "Aralıq dənizində dəniz zonalarının delimitasiyası haqqında saziş" də Ankaranın Şərqi Aralıq dənizindəki maraqları üçün vacibdir. Bu sazişdən narazı olduğu bilinən İsrail, Yunanıstan və Kipr Rum Administrasiyasının liderləri həftə sonu Qərbi Qüdsdəki bir oteldə üçtərəfli zirvə görüşü keçirib və görüşdən Türkiyəyə sərt mesajlar göndərilib. İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu iclasdakı açıqlamasında "Şərqi Aralıq dənizində üç real demokratiya" olduğunu iddia edərək deyib: "Torpaqlarımızda imperiyaları bərpa edə və suverenlik qura biləcəklərini düşünənlərə deyirəm: Unudun". Sosial media bu hadisələrə diqqət çəkir və Liviya hərbi nümayəndə heyətini daşıyan təyyarənin vurulmasının təxribat ola biləcəyini iddia edən sui-qəsd nəzəriyyələri yayılır.
Bu əyyarədə ölənlərin vacib əhəmiyyəti
Baş Qərargah rəisi general Həddad Liviya ordusunda ən yüksək vəzifəli şəxs idi. Həddad Türkiyə ilə sıx əməkdaşlıq edir və həmçinin Liviyadakı vətəndaş müharibəsinin yaratdığı bölünmələri aradan qaldırmaq istəyirdi.
Həddad həmçinin BMT nəzdində qanuni Liviya hökuməti ilə əlaqəli Liviya ordusundan və ölkənin şərqindəki silahlı qüvvələrin lideri Xəlifə Həftərin komandasından beş nəfərlik nümayəndə heyətlərindən ibarət 5+5 Birgə Hərbi Komitəsində əsas şəxs idi. O, həmçinin ölkənin şərqində Həftərin komandanlığı altında Liviya Milli Ordusuna qarşı müqavimətin təşkilində mühüm rol oynayıb. Tripolini müdafiə edən ən vacib komandirlərdən biri olan Həddad, 2020-ci ilin sentyabr ayında Liviya Milli Razılıq Hökuməti tərəfindən Baş Qərargah rəisi təyin edilib. Vəzifəyə başladığı gündən bəri general Türkiyə ilə intensiv hərbi əlaqələr saxlayıb və bir neçə dəfə, əvvəlcə 2020-ci ilin oktyabrında, daha sonra isə 2024 və 2025-ci illərdə Ankaraya səfər edib.
Hadisədə həyatını itirənlər arasında Quru Qoşunları Komandanı və Tripolinin müdafiə strategiyasının memarlarından olan general-mayor əl-Fituri Qureybil, Hərbi Sənaye Korporasiyasının rəhbəri briqada generalı Mahmud əl-Katavi, Baş Qərargahın müşaviri Məhəmməd əl-Əsəvi və Baş Qərargahın hərbi fotoqrafı Məhəmməd Ömər Əhməd Mahcub da var.
Başsağlığılar
Milli Birlik Hökuməti hadisə ilə əlaqədar ölkə daxilində üç günlük milli matəm elan edib. Həftər həmçinin başsağlığı mesajı yayıb və hadisələri "faciəvi itki" adlandırıb.
Türkiyə Parlamentinin sədri Numan Kurtulmuş da bildirib ki, "Türkiyə Parlamenti və millətimiz adından dost və qardaş Liviya xalqına başsağlığı veririk və kədərlənirik".
Suriya Xarici İşlər Nazirliyi də hadisə ilə bağlı başsağlığı mesajı paylaşıb.
Xatırladaq ki, Liviyanın İtaliya işğalından azad edilməsinin 74-cü ildönümünü qeyd etmək üçün 24-25 dekabr tarixlərində Müstəqillik Günü şənlikləri keçirilməli idi.
