İsrail əleyhinə mövqeyinə görə son zamanlar İslam dünyasında ən populyar xarici liderlərdən birinə çevrilən Pedro Sançez öz ölkəsində çətin günlərlə üzləşir. Yerli seçkilərdəki ardıcıl məğlubiyyətlər və korrupsiya araşdırmaları Sançezi çətin vəziyyətə salıb. Onun mühafizəkar rəqibi Alberto Nunes Feyju hətta ötən çərşənbə Sançezin partiyasına polis basqınından sonra hökumətin istefasını tələb edərək "Daha neçə polis basqını olacaq, daha neçə nəfər rüşvət alacaq?" sualını verib.
Hafta.az yazır ki, hələlik Pedro Sançezin kövrək koalisiyası ayaqda qalır. Lakin, “Politico”ya görə, Sosialist Partiyasına qarşı korrupsiya iddialarının miqyası daha aydınlaşdıqca, müttəfiqlərinin onu dəstəkləməyə davam etməsi getdikcə çətinləşir və siyasi cəhətdən narahatedici olur.
Rəsmi təqvimə görə, İspaniya gələn ilin avqust ayına qədər seçkilər keçirməyə məcbur deyil. Lakin baş nazir erkən seçkilər təyin etmək məcburiyyətində qala bilər.
Diqqətin əhəmiyyətli hissəsi keçmiş Baş nazir Xose Luis Rodriges Sapatero ilə bağlı geniş şəkildə ictimailəşdirilən işə yönəlib. Sapateronun 17 iyunda məhkəmə qarşısına çıxacağı gözlənilir və ortaya çıxan yeni məlumatlar Sançez üçün getdikcə daha çox zərərli vəziyyət yaradır.
Hekayə olduqca mürəkkəbdir, amma gəlin Sançez hökumətini narahat edən qalmaqallar zəncirinin əsas elementlərini qısaca xülasə edək.
1. Sapatero polisi partiya qərargahına basqın etməyə vadar edən nə etdi?
Xose Luis Rodriges Sapatero 2004-cü ildən 2011-ci ilə qədər altı il Baş nazir vəzifəsində çalışıb və 2012-ci ilə qədər İspaniya Sosialist İşçi Partiyasına (PSOE) rəhbərlik edib.
Lakin basqınla bağlı istintaq 2021-ci ilin pandemiya dövrünə təsadüf edir.
İttiham tərəfinin məlumatına görə, Sapatero siyasi nüfuzundan istifadə edərək, Venesuela və Çinlə əlaqəli olduğu iddia edilən cinayətkar şəbəkədən 2,6 milyon avro alaraq Plus Ultra aviaşirkəti üçün 53 milyon avroluq pandemiya yardım paketi əldə edib.
Cinayətkar təşkilat yaratmaq, təsir alveri və saxtakarlıq ittihamları ilə üzləşən Sapatero bütün ittihamları rədd edir. Keçmiş baş nazir hərəkətlərinin tamamilə qanuni olduğunu və Plus Ultra yardım proqramında iştirak etmədiyini bildirir.
2. Zapatero artıq hökumətdə olmasa da, bu, Sançezi niyə narahat edir?
Zapatero ilə Sançez arasındakı yaxınlıq mübahisənin əsas mövzusudur. İkisi uzun müddətdir ki, yaxın müttəfiqlərdir, Zapatero ümumiyyətlə Sançezin ən yaxın silahdaşlarından biri hesab olunur və koalisiya daxilində danışıqlarda rol oynayıb.
Daha da əhəmiyyətlisi, yardım paketi təsdiqlənərkən Pedro Sançez hökumətdə idi. Buna görə də qərar qəbuletmə prosesində lazımi prosedurlarla bağlı suallar yaranıb.
İndiyə qədər Sançez daim sələfinin arxasında durub.
Sapateroya açıq şəkildə dəstək ifadə edən Sançez hökumətinin "məhkəmə sistemi ilə tam əməkdaşlıq edəcəyini, cənab Zapateronun günahsızlıq prezumpsiyasına tam hörmət edəcəyini və ona tam dəstəyi verəcəyini" bildirib.
3. Sançezi ələ keçirən araşdırmalar zənciri
Ötən ilin iyun ayında Sançez, ən etibarlı şəxslərindən biri və Sosialist Partiyasının üçüncü nömrəli fiquru olan Santos Serdanın dövlət tenderlərindən komissiyalar iddiası ilə bağlı böyük bir korrupsiya istintaqında şübhəli kimi istintaq altında olduğu ortaya çıxdıqdan sonra üzr istəməyə məcbur oldu.
Eyni istintaqa əvvəllər istintaq altında olan keçmiş Nəqliyyat Naziri və Sosialist Partiyasının tanınmış xadimi Xose Luis Abalos da daxil idi. Həm Serdan, həm də Abalos dövlət tenderlərindən komissiyalar almaq iddialarını rədd edirlər.
İstintaqlar zənciri Pedro Sançezin ailəsinə də şamil edilib.
Həyat yoldaşı Beqona Qomez şəxsi müşavirinin işə götürülməsi ilə bağlı "dövlət vəsaitlərinin mənimsənilməsi" ittihamı ilə mühakimə olunur. Qomezə qarşı daha dörd istintaq işi var. Əlavə etmək lazımdır ki, bu işlərin çoxu İspaniyanın ifrat sağ təşkilatları tərəfindən məhkəməyə verilib.
Pedro Sançezin qardaşı dövlət vəsaitlərinin sui-istifadəsi ittihamı ilə üzləşən digər fiqurdur. Devid Sançez PSOE-yə polis basqınından bir gün əvvəl hakim qarşısına çıxıb.
İspaniya lideri məhkəmə proseslərinin siyasi motivli olduğunu deyir.
4. Əgər bu gün İspaniyada seçkilər keçirilsə, sosialistlər qalib gələrdilər?
Seçki dövrü Sançez üçün olduqca çətin keçib. Son dörd regional seçki baş nazir üçün qaranlıq mənzərəni göstərir. Sosialist Partiyası bütün bu seçkilərdə Xalq Partiyasından geri qalıb.
Bu ayın əvvəlində partiya bir vaxtlar sosialistlərin dayağı hesab edilən Əndəlüsdə tarixin ən pis nəticələrindən birini yaşadı.
İctimai rəy sorğuları da Sançez üçün ümidverici görünmür. Sorğular göstərir ki, əgər bu gün ümumi seçkilər keçirilsəydi, Xalq Partiyası qalib gələrək ifrat sağçı Vox partiyası ilə koalisiya yarada və parlamentdə çoxluq qazana bilərdi.
5. Sançez vəzifəsində qala bilər?
Cavab əsasən davam edən araşdırmaların necə nəticələnəcəyindən asılıdır. Xüsusilə Xose Luis Rodriges Sapatero işi çox vacibdir, çünki hökuməti birbaşa mübahisəyə sürükləmək potensialına malikdir.
Bundan əlavə, partiyaya qarşı qanunsuz maliyyələşdirmə iddiaları təsdiqlənərsə, mövcud koalisiyanın dağılmaq ehtimalı var.
Sançez hökumətinin parlamentdə çoxluğu yoxdur. Buna görə də, hakimiyyətdə qalmaq üçün regional və solçu partiyaların dəstəyinə ehtiyacı var. Koalisiyanın kövrəkliyi bu kiçik Bask və Katalan partiyalarından qaynaqlanır. Əgər bu partiyalar dəstəyini geri götürsələr, Sançez hökuməti süquta uğraya bilər və bir neçə partiya araşdırma dalğasından sonra Pedro Sançezdən uzaqlaşıb.
Lakin Pedro Sançez hələlik geri çəkilmir. O, 2027-ci ilin yayına qədər səlahiyyət müddətini başa vurmaqda qərarlı olduğunu və yalnız "vətəndaşların ümumi maraqlarına uyğun" olduğu təqdirdə erkən seçki elan edəcəyini deyir.
Əslində siyasi hadisələr və araşdırmaların gedişatı Sançezin manevr imkanlarını məhdudlaşdırır. Buna görə də, erkən seçki qərarı onun öz seçimindən daha çox hadisələrin yaratdığı təzyiq nəticəsində verilə bilər.
