8 Mart Beynəlxalq Qadınlar Günü bütün dünyada qeyd olunduğu üçün BMT xəbərdarlıq edib ki, dünyanın gender bərabərliyi hədəfindən 300 il uzaqda qalıb və qazanılan tərəqqi “gözümüzün qabağındaca məhv edilir”.
Hafta.az-ın “The Washington Post”a istinadən yazdığına görə, BMT-nin Baş katibi Antonio Quterreş bütün dünyada qadın hüquqlarına məhəl qoyulmadığını, təhdid edildiyini və pozulduğunu söyləsə də, mətbuat bu il qadın hüquqları sahəsində baş verənləri bir araya toplayıb.
İranda qadınlar:
Ötən ilin sentyabrında 22 yaşlı Məhsa Əmininin hicab qaydalarına əməl etmədiyi üçün Tehranda həbsdə öldürülməsindən sonra iranlı qadınlar küçələrə çıxıb. “Qadınlar, həyat, azadlıq” şüarı ilə küçələrə çıxan yüz minlərlə iranlı həm rejimin özünə, həm də ölkədəki örtünmə qanunlarına etiraz edib.
Nümayişlər İranda qadınların fəal iştirak etdiyi ilk kütləvi aksiya olmasa da, İran administrasiyasının nümayişlərə reaksiyası sərt olub. HRANA-nın tərtib etdiyi məlumatlara görə, ölkəyə yayılan nümayişlərdə 530 nəfər həlak olub, 19 mindən çox insan saxlanılıb. Nümayişlər aylarla davam etsə də, heç bir nəzərəçarpan dəyişiklik üçün zəmin yarada bilməyib.
İranda son zamanlar məktəblərdə yüzlərlə şagirdin zəhərlənməsindən danışılır, onların əksəriyyəti qızlardır. Zəhərlənmələrin arxasında kimin dayandığı və ya onun nümayişlərlə əlaqəsi olub-olmadığı hələlik məlum deyil, lakin İranın ali lideri Xamneyi açıqlamasında deyib ki, zəhərlənmələr qəsdən olsaydı, bu, “bağışlanmayan cinayət” olardı.
Əfqanıstanda qadınlar:
2021-ci ilin avqustunda Taliban Əfqanıstanda yenidən hakimiyyətə gələndə əsas qorxulardan biri ölkədə qadın hüquqlarının taleyi idi. Təəssüf ki, gözlənilən reallaşdı və son bir ildə ölkədə qadın hüquqlarının vəziyyəti daha da pisləşdi. Nəhayət, BMT Taliban tərəfindən qadınlara və qızlara münasibətin gender işgəncəsi səviyyəsinə çatdığını və bunun insanlığa qarşı cinayət olduğunu vurğuladı.
Taliban liderləri Əfqanıstanda nəzarəti ələ keçirdikdən sonra beynəlxalq səviyyədə tanınmaq üçün qadınların hüquqlarına hörmət edəcəkləri barədə bəyanatlar vermişdilər. Ancaq 2022-ci ilin martında əvvəlcə qızların məktəbə qayıtmasının qarşısı alındı, sonra may ayında bütün müsəlman qadınlara küçədə özlərini tamamilə bağlamaq əmri verildi.
Son aylar qadınların ictimai sahədə olması ilə bağlı məhdudiyyətlər sərtləşib. Əvvəlcə Taliban qadınlara universitet təhsilini qadağan etdi, sonra onlara beynəlxalq təşkilatlarda işləməyi yasaqladı.
ABŞ-da qadınlar:
ABŞ Ali Məhkəməsinin ötən iyun qərarından sonra 10-dan çox ştatda abort qadağan edilib. Bunların bəzilərində abort tamamilə qadağan edilir, digərlərində isə hamiləliyin altıncı həftəsindən sonra abort edilə bilməyəcəyinə dair qərarlar verilir. Bir çox ştatlarda yerli məhkəmələr abort qadağası qərarını bloklayıb və məsələ ilə bağlı hüquqi prosesi yenidən başladıb.
Ali Məhkəmənin qərarının qadınların həyatına təsiri ölkə daxilində baş verən bir çox tədbirdə müşahidə olunub. Ohayoda cinsi zorakılığa məruz qalan 10 yaşlı uşaq abort etmək üçün başqa şəhərə getməli olur, Indianapolisdə isə ona kömək etməyə çalışan həkim istintaq altındadır. Abortun qanuni olduğu şəhərlərdə həkimlərin bu proseduru yerinə yetirməkdən imtina etməsi ilə bağlı xəbərlər vaxtaşırı ABŞ mediasında yayılıb.
BMT Ali Məhkəmənin qərarını "böyük geriləmə" kimi qiymətləndirib və qərarın qadın hüquqları uğrunda mübarizəyə zərbə vurduğunu vurğulayıb.
Dünyanın tanınmış qadın liderləri:
Dünyada yalnız 31 ölkədə qadın lider var və qadınlar bütün dünyada hökumətlərdə kifayət qədər təmsil olunmurlar.
Son dövrdə iki tanınmış qadın liderlərin istefası da cinsiyyətçilik müzakirələrini qızışdırıb və qadın liderlərin üzləşdiyi şəxsi hücumları yenidən gündəmə gətirib.
Yanvarda Yeni Zelandiya lideri Casinda Ardern beş illik baş nazirlikdən sonra istefa verdiyini açıqlamışdı. Ardern istefa nitqində artıq layiq olduğu kimi, bu vəzifəni tutmaq üçün kifayət qədər enerjiyə malik olmadığını bildirib. Seçildiyi zaman Ardern son 150 ildə Yeni Zelandiyanın ən gənc lideri oldu və müasir tarixdə vəzifədəykən doğum edən ikinci qadın lider kimi tarixə düşdü.
Yeni Zelandiyadan sonra analoji istefa ötən ay Şotlandiyada baş verib. Şotlandiya Muxtar Administrasiyasının baş naziri Nikola Sturgeon 8 illik vəzifəsindən istefa verərkən artıq bu vəzifə üçün hər şeyini verə biləcəyini hiss etmədiyini bildirib.
Hər iki lider istefa verərkən yerli problemlərə görə təzyiqlərə məruz qalmışdılar və bir çox ekspertlər istefaların siyasi mülahizələrin nəticəsi olduğu qənaətindədirlər. Bununla belə, Ardern və Sturgeonun istefaları iki görkəmli qadın liderin qadınların kifayət qədər təmsil olunmadığı dünya səhnəsindən geri çəkildiyi anlamına gəlir.
