Bu gün Azərbaycan Memarlıq və İnşaat Universitetində “Dünya ölkələrinin memarlıq şedevrləri” layihəsi çərçivəsində Polşanın nadir tarixi-memarlıq şah əsərlərinin təqdimatına həsr edilmiş “Polşanın tarixi və memarlıq irsi” adlı tədbir keçirilib.
Hafta.az-ın yazdığına görə, müxtəlif səfirliklərin nümayəndələri, Universitetin professor və müəllim heyəti, tələbələrin, həmçinin media təmsilçilərinin iştirakı ilə keçirilən tədbir Polşanın ölkəmizdəki Səfirliyinin təşkilatçılığı ilə baş tutub.
Tədbir çərçivəsində Polşanın nadir memarlıq irsini təqdim edən maraqlı fotosərgi açılıb. Azərbaycanlı fotoqraf Cəmşid Mustafayevin 18 maraqlı fotoşəkilindən ibarət ekspozisiya Polşanın müxtəlif şəhərlərinin heyrətamiz tarixi və memarlıq şedevrləri dünyasına qərq olmaq üçün unikal imkan yaradır. Bu ilin iyun ayında fotoqraf ilk dəfə olaraq Polşanın Krakov şəhərinin memarlığının xüsusiyyətlərindən bəhs edən bir neçə əsərini digər məşhur fotoqraflarla birgə bir sıra sərgilərdə uğurla keçirilən “V4” sərgisində təqdim edib.
Sərginin solo xarakterini və bu mədəni layihənin özəlliklərini nəzərə alan fotoqraf bu dəfə bir şəhərin tarixi görməli yerlərinin təqdimatı ilə məhdudlaşmayıb, qonaqlara Polşanın bir neçə şəhərinin memarlıq abidələrini təqdim edib. Sərgiyə çıxarılan hər bir əsər tikililərin memarlıq əzəmətini, tarixi binaların, bələdiyyə binalarının, heykəllərin orijinal və unikal memarlıq elementlərini, eləcə də Polşanın müxtəlif şəhərlərində yerləşən qala və istehkamların qüdrətini və əzəmətini ortaya qoyur. Bu ekspozisiya çərçivəsində fotoqrafın Varşava, Vroslav, Qdansk, Krakov və Katovitsedə çəkdiyi əsərləri təqdim olunub.
Tədbirin açılışında Memarlıq və İnşaat Universitetinin rektoru, professor Gülçöhrə Məmmədova, Polşanın Azərbaycandakı səfiri Rafal Poborski, İtaliya-Azərbaycan Dizayn Mərkəzinin direktoru Fərid Kərimov və layihənin kuratoru, fotoqraf və səyyah Aydın Sadıxov çıxış ediblər.
Rəsmi açılış və çıxışlardan sonra A.Sadıxov Polşa səfirliyinin nümayəndələri ilə birlikdə ekspozisiyada təqdim olunan fotoşəkillərə maraqlı və çox məlumatlı ekskursiya keçirib. Qonaqlara ekspozisiyada təqdim olunan Polşanın bütün tarixi görməli yerləri haqqında maraqlı məlumatlar verilib, tikintinin xüsusiyyətləri, memarlıq üslubu və hətta bir sıra əfsanələr ətraflı şəkildə izah edilib. Əsərlərə qısa ekskursiya zamanı kurator müxtəlif tarixi dövrlərdə Polşa memarlığının inkişafı ilə fəal maraqlanan qonaqların və universitet tələbələrinin suallarını cavablandırıb.
Polşanın memarlığı Romanesk və Qotika qalalarından tutmuş müasir post-modern komplekslərə qədər müxtəlif üslubların tamamilə unikal birləşməsidir. Polşanın memarlığı hər il çox sayda turistləri, eləcə də peşəkarları və memarlıq həvəskarlarını cəlb edir. Sərgidə nümayiş etdirilən tikililərin əksəriyyəti orta əsrlər və erkən müasir dövrlərə, üslublara - Qotika, Barokko və İntibah dövrlərinə aiddir. Polşanın əksər tarixi şəhərlərində Bazar Meydanı mərkəzdə yerləşir, qala sərhədə daha yaxındır və tarixi mərkəz “Stare Mesto” və “Nove Mesto”ya bölünür. Tarixçilərin fikrincə, Polşa dövlətinin yaranması eramızın 10-cu əsrinə təsadüf edir. Polşa dövləti hazırda Krakov və Poznan şəhərlərinin yerləşdiyi bölgələrdə, eləcə də ətraf ərazilərdə yaşayan xalqların birləşməsi nəticəsində formalaşmağa başlayıb. Buna görə də, bu bölgələrdə ən qədim Polşa tikililəri qorunub saxlanılıb. Bunlar əsasən dini tikililərdir. Məsələn, Krakovdakı Vavel qəsrində 10-cu əsrin ikinci yarısına aid məbədin fraqmentləri qorunub saxlanılıb. Polşa şəhərləri Avropa memarlıq üslublarının tam çeşidini nümayiş etdirir. Beləliklə, Romanesk memarlığı Krakov şəhərində dini tikililərlə aydın şəkildə təmsil olunur, Qdansk memarlığı əsasən unikal kərpic qotika üslubu ilə təmsil olunur, Vrotslav memarlıq üslubu alman memarlığının bir sıra xüsusiyyətlərinə malikdir. Əlbəttə ki, Polşanın qədim paytaxtı olan və Avropanın ən yaxşı qorunub saxlanmış Qotika və Renessans şəhər komplekslərindən biri sayılan möhtəşəm tarixi Krakov şəhərini qeyd etmək lazımdır.
Təqdimat zamanı A.Sadıxov Polşa memarlığının tarixindən danışıb. Tədbir çərçivəsində təqdim olunan ekspozisiyada Polşanın Krakov və Qdansk şəhərlərinin inanılmaz tarixi və memarlıq şedevrlərini əks etdirən foto əsərlər əsas yerləri tutub.
Krakov, Vistula çayının mənzərəli sahillərində rahat şəkildə yerləşən Polşa krallığının qədim paytaxtıdır. Bu, min illik tarixə malik bir şəhərdir, burada bir çox monarxlar tac taxıb dəfn olunub. Şəhərin memarlığı orta əsrlərin cazibəsini, Romanesk memarlıq üslubunu, Qotika, İntibah, Barokko və müasir Art Nouveau üslubunu mükəmməl şəkildə birləşdirir. Qalanın yerləşdiyi Krakov şəhəri və onun əfsanəvi Vavel təpəsi Polşanın mühüm tarixi və memarlıq şah əsərləri və simvollarıdır. Uzun əsrlər boyu məşhur memarlar, sənətkarlar və rəssamlar onun unikal obrazını yaradıblar. İstehkamlar, qiymətli memarlıq abidələri, orijinal heykəllər dünyanın hər yerindən minlərlə memar və turisti cəlb edir. Krakov həm də Polşanın mədəniyyət paytaxtıdır, çünki burada hər il çoxsaylı mədəniyyət festivalları, bayramlar və irimiqyaslı sərgilər keçirilir. Minlərlə ən qiymətli memarlıq abidələri Krakov və Polşanın görkəmli tarixinin yaddaşındadır. Krakovun tarixi əsrarəngizdir, bu haqda çoxlu əfsanələr var. Ən məşhuru, səltənətin heç bir cəngavərinin məğlub edə bilmədiyi nəhəng əjdaha Smoke haqqında danışır, hansı ki, sonradan cəsur çəkməçi tərəfindən məğlub edilib. Vavel qalasının altında əfsanəyə görə əjdahanın yaşadığı mağaranın girişini görə bilərsiniz. Şəhər haqqında ilk qeyd 965-ci ilə aiddir. XIV əsrdə burada ilk tacqoyma mərasimi keçirilir və Krakov kral şəhərinin paytaxtı mövqeyini alır. Krakovdakı köhnə şəhərin memarlıq kompleksi Polşada və dünyada ən mühüm mədəni irs abidələrindən biri hesab olunur.
Köhnə Krakov şəhər planı bir neçə əsrdir dəyişməyib və bu fakt sayəsində bu günə qədər mükəmməl şəkildə qorunub saxlanılıb və hazırda dünyanın tarixi və memarlıq şah əsəridir. XIII əsrdən başlayaraq Krakov istehkamlar və müdafiə divarları ilə əhatə olunmuş, onların içərisində evlər, kilsələr və saraylar tikilib. Şəhərin mühüm istehkamlarından biri də Barbikandır. Qotika üslubunda tikilmiş bu güclü istehkam və müdafiə tikilisi şəhərin qorunmasında mühüm rol oynayıb. İstehkam 15-ci əsrdə hərbi tərəqqinin ən qabaqcıl nailiyyəti hesab olunurdu. 130 atış qülləsinə malik olan istehkamın divarlarının qalınlığı 3 metr idi ki, bu da onu top güllələrindən ideal şəkildə qoruyurdu. Divarlar, qalalar və xəndəklərlə əhatə olunmuş bütün istehkam kompleksi, arsenalla birlikdə düşmən üçün demək olar ki, keçilməz bir maneə idi.
Qdansk isə Polşanın dəniz paytaxtıdır, ölkənin ən gözəl yerlərindən biridir. Qdansk tamamilə su kanalları ilə kəsildiyi üçün Neptun şəhəri adlanır. Bundan əlavə, şəhər münbit torpaqları ilə məşhurdur, eləcə də tarixi və mədəni ənənələri ilə zəngindir.
Qdansk Polşanın ən qədim şəhərlərindən biridir - onun haqqında ilk qeyd 997-ci ilə aiddir. Maraqlıdır ki, Qdanskın ərazisi və tarixi mərkəzi Polşa və Avropanın ən böyük mərkəzlərindən biridir. Qdanskın memarlığı və atmosferi bənzərsizdir, köhnə liman şəhərləri üçün xarakterikdir. Küçələrin memarlıq üslubu son qotika və barokko motivlərinin qarışığıdır. Bu şəhərin memarlığının xüsusiyyətlərini nəzərə alaraq qeyd etmək lazımdır ki, o özünəməxsus memarlıq üslubu - kərpic qotikası üçün mühüm açıq səma altında muzeydir. Şəhərdə çoxlu sayda memarlıq abidələri var. Şəhər meriyasının gözəl qotik binası istisnasız olaraq diqqəti çəkir. Tikintisi və memarlığı ilə bənzərsiz, saat mexanizmləri ilə bəzədilmiş qülləsi olan bu 83 metrlik binanın tarixi 1379-cu ilə aiddir. İndi burada şəhər muzeyi yerləşir. Bələdiyyə binası qırmızı kərpicdən, Qotika İntibahı üslubunda tikilib. Bələdiyyə binasının üstü şpillə taclanır, qüllənin yuxarı mərtəbəsi isə şəhər saatı ilə bəzədilib.
Neptun fəvvarəsi Şəhər Şurasının təşəbbüsü ilə tikilmiş 17-ci əsrə aid gözəl bir abidədir. Fəvvarənin bütün heykəlləri həm uydurma, həm də real olan müxtəlif dəniz canlılarını təsvir edir. Fəvvarənin ikinci pilləsində şəhərin simvollarından sayılan ən məşhur dəniz nağıl canlısı Neptunun heykəli var. Şəhərin estakadası Qdanskın əlamətidir. Qədim daş binalar, qüllələr və köhnə şəhər istehkamlarının bir hissəsi də qalır.
Fotosərgiyə baxışdan sonra tədbir Polşanın Azərbaycandakı səfirliyinin ikinci katibi, elmlər doktoru Katarjina Piaseckanın hazırladığı və təqdim etdiyi maraqlı təqdimatla davam etdirilib. “Polşa memarlığının tarixinə qısa giriş” adlı məruzədə Polşa memarlığının zamanla necə dəyişdiyi barədə qısa məlumat verilib.
Daha sonra xanım Piasecka təqdimatın mövzusu ilə bağlı verilən sualları cavablandırıb.
Qeyd edək ki, “Dünya ölkələrinin memarlıq şedevrləri” unikal mədəniyyət layihəsi olub, məqsədi müxtəlif ölkələrin memarlıq xüsusiyyətləri, tarixi, tikintisi, dizaynı və mədəni irsi ilə tanış olmaqdır.
Xatırladaq ki, layihə çərçivəsində ilk tədbirdə Slovakiyanın, ikinci tədbirdə isə Çexiyanın memarlıq şedevrləri təqdim olunub.
