Türkiyə-Azərbaycan oxunu sındırmağa çalışan Tehran rəhbərliyi aylar sonra təhlükəli gediş ərəfəsindədir. Bu fikirlər Türkiyənin "Milliyyet" qəzetində yer alıb.
Nəşr İranın Ermənistanı silahlandırmaq cəhdlərinə xüsusi diqqət ayırıb.
Bildirilir ki, Rusiya materikini və Qara dənizin ən mühüm nöqtəsi olan Krımı birləşdirən Kerç körpüsü oktyabrın 8-də partladılıb. Körpü 2014-cü ildə Krım yarımadasının Ukrayna ərazisini ələ keçirən Rusiya lideri Vladimir Putinin ən prestijli layihəsi olub.
Putinin Kerç hücumuna cavabı demək olar ki, hər həftə təkrarlanan raket yağışı olub. Rusiya ordusu Ukraynanın şəhərlərini və mühüm infrastruktur obyektlərini uzaqmənzilli raketlərlə vurmağa başlayıb. Raket ehtiyatı getdikcə azalan Moskvanın istifadə etdiyi digər silah isə İrandan aldığı pilotsuz uçuş aparatları olub. Ukraynanın paytaxtı Kiyev səmasında ilk dəfə olaraq nümayiş etdirilən İranın kamikadze pilotsuz təyyarələri oktyabrın əvvəlindən dünyanın gündəmindən düşməyib:
"İndi bir az geriyə və 2022-ci ilin avqustuna gedək. Əl-Cəzirə İranın pilotsuz təyyarələr turnirinə ev sahibliyi etdiyini elan edən bir xəbər dərc edib. Xəbərə görə, turnirdə iştirak edən ölkələr Ukraynaya təcavüz edən Rusiya ilə işğalın əvvəlində rus ordusuna öz torpaqlarından istifadə etməyə icazə verən Belarus və Ermənistan olub.
İranın Kaşan şəhərində keçirilən yarışın təfərrüatlarının yer aldığı xəbərdə Moskvanın Tehran rəhbərliyindən pilotsuz təyyarə almağa hazırlaşdığı iddiaları xatırladılıb. Amerika mətbuatına istinadən Əl-Cəzirə də İran ordusunun yarışın keçirildiyi Kaşan şəhərində rus əsgərlərinə təlim keçdiyini yazıb".
Əl-Cəzirə həmçinin qeyd edib ki, Ukraynanın Türkiyə istehsalı Bayraktar TB2 silahlı pilotsuz təyyarələri var.
Noyabr ayına qədər İran ilk dəfə həftələrlə təkzib etdiyini etiraf etdi və Rusiyaya pilotsuz təyyarələr satdığını açıqladı. Xarici işlər naziri Hüseyn Əmir Abdullahiyan 5 Noyabr şənbə günü işğaldan əvvəl Rusiyaya məhdud sayda pilotsuz uçuş aparatları göndərdiklərini iddia edərək, dronların Ukraynada istifadə edilib-edilməməsindən xəbərsiz olduqlarını iddia edib.
Noyabrın sonlarında Amerikanın Forbes jurnalında başqa bir hesabat çıxdı. “Ermənistan və Serbiya niyə İran pilotsuz təyyarələrinə can atırlar” başlıqlı məqalə “İranın pilotsuz təyyarələrinin ixracı üçün əla il oldu” cümləsi ilə başlayıb. Tehran rəhbərliyinin Ukraynaya hücum etmək üçün Rusiyaya minlərlə Şahid-136 kamikadze pilotsuz uçan aparat göndərdiyini ifadə edən Forbes, iranlı general-mayor Yəhya Rəhim Səfəvinin verdiyi məlumatları yayıb. Müvafiq olaraq, Ermənistan və Serbiya da daxil olmaqla 22 ölkə İrandan silahlı pilotsuz təyyarələr almaq istəyib.
İranın pilotsuz təyyarələrinin Ermənistan və Serbiyaya gəlməsinin həm Qafqaz, həm də Balkanlardakı problemləri şaxələndirəcək strateji nəticələrə gətirib çıxara biləcəyini şərh edən “Forbes” İrəvan administrasiyasının daha güclü rəqibi olan Azərbaycanla üz-üzə olduğunu qeyd edib.
Dəniz Analizi Mərkəzinin tədqiqatçısı Samuel Bendett Forbes-ə Ermənistanın güclənən Türkiyə-Azərbaycan müttəfiqliyini balanslaşdırmağın yollarını axtardığını vurğulayıb və Türkiyə silahlı pilotsuz təyyarələrinin Dağlıq Qarabağdakı qələbəsində oynadığı rolu xatırladıb.
İranın, eləcə də Ermənistanın Ankara-Bakı müttəfiqliyindən narahat olduğunu deyən Bendett iki ildir Tehran administrasiyasının Azərbaycan sərhədində keçirdiyi təlimləri diqqətə çatdırıb. Samuel Bendett həmçinin iddia edib ki, Ermənistan Şahid-136 kamikadze dronları ilə Azərbaycana və hətta Türkiyəyə meydan oxuya bilər.
Forbes-dəki xəbərdə İranın Türkiyənin ucuz silahlı pilotsuz təyyarələr istehsal edərək əldə etdiyi bazar payından faydalanmaq istədiyi də ifadə edilib.
2020-ci ildə ikinci müharibə ilə Dağlıq Qarabağın 30 ilə yaxındır davam edən işğalına son qoyan Azərbaycan Ermənistan ordusunu Bayraktar TB2 SİHA-larla darmadağın etdi. Suriya və Liviyada özünü doğrultmuş türk pilotsuz təyyarələri Dağlıq Qarabağ müharibəsinin taleyini həll edərkən beynəlxalq medianın manşetlərinə çevrilib.
Cənubi Qafqazda nüfuzunu itirmək riski ilə üzləşən İran Ermənistanı həvəsləndirərək Bakı ilə İrəvan arasında sülh danışıqlarının qarşısını almağa çalışır. Azərbaycanla Naxçıvanı birbaşa birləşdirəcək Zəngəzur dəhlizi layihəsindən narahatlığını heç vaxt gizlətməyən Tehran administrasiyası Ermənistan mətbuatında yer alan xəbərlərə görə İrəvana pilotsuz təyyarə göndərə bilər.
İran Avrasiya bazarına silah ixrac etmək yollarını axtarır, Ermənistan isə əsas əhəmiyyət kəsb edir. Tehran administrasiyası bu addımı ilə özünü Türkiyə-Azərbaycan müttəfiqliyinə qarşı mümkün çəkindirici vasitə kimi göstərmək istəyir. İranın "Şəhid-136"nı Ermənistana göndərə biləcəyini deyən ekspertlər Tehranın əsas məqsədinin Türkiyə-Azərbaycan oxunu qırmaq olduğunu yazıb.
