Artıq bir həftədir ki, İsraillə İran arasında qarşılıqlı olaraq hava zərbələrinin endirildiyinin şahidiyik. Əslində bu iki ölkə arasında münaqişə söz atışması ilə də olsa, uzun müddətdir davam edirdi, amma belə qaynar müstəvidə alovlanacağını kimsə gözləmirdi. Münaqişə niyə bu səviyyəyə yüksəldi, dayandırılması üçün nə lazımdır, sadə insanların zərər çəkməsi üçün nə etməliyik?
Bütün bu narahatlıqları ehtiva edən suallarımızı Hafta.az-a eksklüziv müsahibəsində israilli politoloq Baruç Leviev cavablandırdı:
- Vəziyyət çox ağırdır. Eyni anda bir neçə istiqamətdə qızğın müharibə gedir. Müharibə heç vaxt asan olmur. Bu, ilk növbədə həyəcanda, intizarda, sirendən dərhal sonra gələn xüsusi sükutda hiss olunur. Amma İsrail dözür, dayanır. İlk dəfə deyil və təəssüf ki, sonuncu da deyil. Əsas odur ki, biz tez birləşə bilirik. Yəhudi xalqının çətin tarixi bizə bunu öyrədib.
Şəhərlərdə həyat demək olar ki, həmişəki kimi davam edir. Bəli, küçələrdə daha az adam var, bəzi mağazalar fasilələrlə işləyir, bir çox müəssisələr uzaqdan işləmə rejiminə keçib. Amma zərbələrin təhlükəsi altında belə təslim olmuruq. Biz sülhün qiymətini bilən bir xalq olaraq mətanət və intizam nümayiş etdiririk. Sirenlər səslənəndə insanlar çölə çıxır, gəzir, sığınacaqlarda görüşür, müzakirə edir və hətta zarafatlaşır. Bütün İsrailin təbiəti budur: ən çətin vəziyyətdə belə ruh güclü olaraq qalır.
Ordu bizi qorumaq üçün hər şeyi edir, biz isə qorxunun həyatımızı idarə etməsinin qarşısını almaq üçün hər şeyi edirik. Bu bizim reallığımız, həm də gücümüzdür. İsrail atəş altında necə yaşamağı bilir. Təhlükə və narahatlıqlara baxmayaraq, təbii ki, İsrail ayaq üstdədir və belə də davam edəcək. Bütün düşmənlərimizə rəğmən -anladığınız kimi, onlar çoxdur – biz qürurla dayanacağıq.
- Nə baş verdiyini bilirik. Sadəcə bir mütəxəssis kimi deyin: İsrailin İranla müharibəsinin əsas məqsədi nədir? Müharibə 1 həftədir davam edir, İsrail məqsədinə nail olurmu?
- Açıq desək, İsrailin məqsədi əraziləri ələ keçirmək və ya möhtəşəm xəbər kadrları yaratmaq deyil. Məqsədimiz İran rejiminin nəzarəti altında illərdir formalaşan ölümcül təhlükəni dayandırmaqdır. Burada söhbət xalqdan yox, rejimdən gedir. Bu, ilk növbədə nüvə proqramı, ballistik raketlər, pilotsuz təyyarələr və Livan, Suriya, Yəmən və Qəzzada terrorçuların silahla təmin edilməsinə aiddir. Bu gün bu silahlardan birbaşa bizə qarşı istifadə olunur. İmkan verə bilmərik ki, uşaqlarımız daim nüvə və raket təhdidləri altında qalsınlar. Buna görə də İsrail hərbi infrastrukturu hədəfə alır, onları dəqiq və bacarıqlı şəkildə məhv edir. Bu qisas deyil, çəkindirmədir.
Yalnız bu gün çarəsizlik içində küncə sıxılmış qorxaq fars baba, sıx məskunlaşan əraziləri kaset bombaları ilə bombalamağı əmr etdi. Beer Şevada xəstəxanaya zərbə endirilib. Qeyd edim ki, müharibə başlayandan bəri heç bir İsrail hərbi bazasına ciddi ziyan dəyməyib. Bu, ordularla deyil, mülki şəxslərlə vuruşan bir rejimlə qarşılaşırıq.
Sual verirsiniz ki, İsrail məqsədinə nail oldumu? Qismən, bəli. Anbarlar dağıdılıb, komanda məntəqələri və generallar sıradan çıxarılıb, nüvə proqramı ləngidilib. Amma əsas odur ki, İsrail artıq müdafiədə deyil. Oyunun qaydalarını dəyişdik. İndi düşmən bilir ki, biz zərbə gözləmirik, birinci hərəkət edirik.
Əgər Tehran İsrailə qarşı təcavüzün qiymətinin həddən artıq baha olduğunu başa düşsə, onda biz həqiqətən də əsas şeyə nail olacağıq - dinc yaşamaq, yaratmaq, dostluq etmək və uşaq böyütməyin mümkün olduğu sükut yaranacaq.
- ABŞ bu məsələdə hər hansı formada İsraili dəstəkləyir? Çünki xəbərlərə görə, Ağ Ev İsrailin İranla müharibəsində iştirak etmədiyini israr edir...
- ABŞ-ın dəstəyi heç vaxt səs-küylü bəyanatlarla olmur və onlar hərbi əməliyyatlarda birbaşa iştirak etmək məcburiyyətində deyil. Bu, hər şeydən əvvəl, onilliklər ərzində sınaqdan keçmiş strateji tərəfdaşlıqdır. İsrail və ABŞ dərin hərbi və kəşfiyyat əməkdaşlığına, ortaq dəyərlər sisteminə və İran rejiminin yaratdığı təhlükənin təkcə bizə deyil, həm də bütün regional sabitliyə aid olduğunu başa düşürlər. Bəli, Vaşinqton hələlik münaqişədə birbaşa iştirak etmədiyini vurğulayır və bu, məntiqlidir. Amerika qlobal tarazlığı, regional öhdəlikləri və öz daxili gündəmini nəzərə alaraq hərəkət edir. Eyni zamanda, əvvəldən də gözləmirdik ki, kimlərsə bizim yerimizə bu savaşı aparacaq. Savaşı ön cəbhədəki əsgərlərimiz aparır və vətəndaşlarımızı qorumaq bir dövlət olaraq bizim borcumuzdur. Bununla belə, İsrail tək deyil. ABŞ-ın dəstəyi hava hücumundan müdafiə sistemlərinin tədarükü, kəşfiyyat məlumatlarının mübadiləsi, komanda strukturları səviyyəsində koordinasiya və beynəlxalq platformalarda diplomatik dəstəkdə özünü göstərir. Bütün bunlar real iştirak formalarıdır. Bizim üçün söz yox, əməl önəmlidir. Biz öz hərəkətlərimizdə görürük ki, ABŞ bizim etibarlı müttəfiqimiz olaraq qalır.
- Yayılan videolara görə, İsrail Təbriz şəhərini bombalayıb. Bilirsiniz, Təbriz və digər bölgə şəhərləri Güney Azərbaycandadır. Orada atılan hər mərmi bizə mənəvi təsir edir. Hətta Azərbaycan rəhbərliyinin İsrail hökumətindən Təbrizi bombalamamağı xahiş etdiyi barədə məlumatlar yayılıb. Güney Azərbaycanın bombalanmasının qarşısını necə ala bilərik?
- Öncə Təbrizin Azərbaycan xalqı üçün tarixi və mədəni əhəmiyyətinə dərin ehtiramımı bildirmək istəyirəm. İsrail Azərbaycanla səmimi dostluğunu, o cümlədən Güney Azərbaycanın da daxil olduğu qlobal və mədəni kimliyini həmişə dəyərləndirib və dəyərləndirməkdə davam edir.
İsrailin hərbi hərəkətləri ciddi şəkildə xalqımız üçün birbaşa təhlükə yaradan hərbi infrastruktura yönəlib. Heç bir hədəf boş yerə seçilmir və təbii ki, müttəfiqimiz və dostumuz Azərbaycan üçün əziz olan bölgələrə zərər vermək niyyəti yoxdur.
Biz Bakıdan gələn istənilən siqnala diqqətlə yanaşırıq. Dostluğumuza xələl gətirə biləcək hər hansı şayiələr reallığı əks etdirmir və bu, qarşılıqlı hörmət və etimada əsaslanan münasibətlərin mahiyyətinə kölgə salmamalıdır. Hesab edirəm ki, məhz belə məqamlarda riskləri birlikdə minimuma endirmək üçün dialoqu gücləndirmək xüsusilə vacibdir.
- Nəhayət, müharibənin başlaması Azərbaycan - İsrail münasibətlərinə hansısa formada təsir edirmi? Axı İranda əməliyyatlar başlayandan Azərbaycan bu məsələdə İsraili dəstəkləməkdə ittiham olunur. Əslində həmişə ittiham edirlər, indi isə təxribatlara əl atırlar...
- Anlamaq vacibdir ki, bu, Azərbaycanın müharibəsi deyil. Bu, İsrailin İran rejimindən gələn spesifik təhlükəyə qarşı öz təhlükəsizliyi üçün apardığı müharibədir. Biz özümüzə cavabdehik və düşmənlərimizin sifarişi ilə regionda heç kimin bu münaqişəyə cəlb olunmasına ehtiyacımız yoxdur. Azərbaycan bizim üçün etibarlı dost və strateji tərəfdaş olaraq qalır. Biz səmimi münasibətləri xaricdən tətbiq edilən fərziyyələrdən fərqləndirməyi yaxşı bacarırıq. Hər dəfə kimsə Bakını başqasının gündəminə çəkmək istəyəndə bu, bir məqsədlə edilir: xalqlarımız arasında nifaq salmaq üçün. Biz süzgəcdən keçməyi və təxribatlara məhəl qoymağı bacarmalıyıq. Hər birinə reaksiya verməyə başlayan kimi biz ancaq bizi bir-birimizə qarşı qoymaq arzusunda olanların əlinə oynayırıq. Ona görə də əksinə, bütün diktatorların paxıllığı ilə əməkdaşlığımızı gücləndirməyə, iqtisadiyyatı, humanitar əlaqələri inkişaf etdirməyə davam edəcəyik, heç kimə vəziyyətdən istifadə edərək bizi bir-birimizə qarşı qoymağa imkan verməyəcəyik.
