Everestdə asqırmağın əsrlərlə davam edəcək bəlaya yol açdığı üzə çıxıb

10:45 17.03.2023 Müəllif:Vüsal Tağıbəyli
Yazını böyüt
Yazını kiçilt

Everest dağına çıxan alpinistlər geridə plastik kimi çoxlu tullantılar buraxırlar. Ancaq yeni araşdırmalara görə, alpinistlərin qalıcı mikrob mirası da var.

Hafta.az-ın IFL Science-yə istinadən yazdığına görə, ABŞ-ın Kolorado Boulder Universitetinin tədqiqatçıları dünyanın ən yüksək dağının yamaclarında sərt şəraitə tab gətirməyə uyğunlaşan çoxsaylı mikroorqanizmlər aşkar ediblər. Hansı ki, əvvəllər bu qədər yüksəklikdən toplanan nümunələrdə insan bakteriyası və ya virus nümunələri aşkar etmək mümkün deyildi. Lakin son tədqiqatlarda belə nümunələr dəniz səviyyəsindən 7900 metr yüksəklikdə tapılıb. Bu mikroorqanizmlərin insanların asqırması və ya öskürməsi ilə Everestə səpələndiyi və burada əsrlərlə yaşaya bildiyi bildirilir.

“Arctic, Antarctic, and Alpine Research” elmi jurnalında dərc olunan tədqiqatın həmmüəllifi Stiv Şmidt “Everestin mikrobiomunda hətta o yüksəklikdə belə donmuş insan imzası var” deyib. Onun sözlərinə görə, insanlar öskürəndə və ya asqıranda ətrafa bir növ “mikrob yağışı” tökür. Beləliklə, keçmiş ziyarətçilərin mikrob izlərini tapmaq çox təəccüblü deyil.

Amma tədqiqatçılar isti bədənlərdə yaşamağa öyrəşmiş bu mikrobların Everestin donmuş torpağında yataraq sağ qalmasına təəccübləniblər. Tədqiq olunan orqanizmlər arasında müvafiq olaraq burun və ağızda aşkar edilən latınca adları Staphylococcus və Streptococcus olan bakteriyalar olub. Bu bakteriyalar Nepalın cənub-şərq silsiləsindən Everestə dırmaşmağa çalışan yüzlərlə macəraçının çadırlarını qurduqları Cənubi Koldakı baza düşərgəsindən 170 metr aralıda götürülmüş torpaq nümunələrində tapılıb. Torpaq analizi "ekstremofil" orqanizmlərin DNT ardıcıllığını aşkar etdi, onların çoxu yüksək hündürlükdə yaşamaq üçün əlverişlidir.

Məlumatlar göstərir ki, Cənubi Kol və digər həddindən artıq yüksəklik mühitləri, gəldikdən sonra ərazini heç vaxt tərk etməyəcək orqanizmlər üçün dondurucu rolunu oynaya bilər.

Tapıntıların ətraf mühitə böyük təsir göstərəcəyi gözlənilmir. Lakin məlumatlar hələ də bütün bəşəriyyətə aiddir. Xüsusilə, gələcək kosmik səyahət missiyalarında insanların digər planetlərə təsirlərini nəzərə almaq üçün xəbərdarlıq rolunu oynayır.