Məlum olub ki, ABŞ və İsrail İrana qarşı son hava hücumları zamanı Anthropic tərəfindən hazırlanmış süni intellekt modeli olan “Klod”dan hədəflərin müəyyənləşdirilməsi və əməliyyat planlaşdırmasında istifadə ediblər. "Wall Street Journal"ın hesabatında deyilir ki, ABŞ Mərkəzi Komandanlığı (CENTCOM) tərəfindən istifadə edilən sistem kəşfiyyat təhlilindən hədəflərin müəyyənləşdirilməsinə qədər geniş vəzifələrdə iştirak edir.
Hafta.az yazır ki, “Klod” ABŞ ordusunun Yaxın Şərq əməliyyatlarında "əsas süni intellekt alətidir". Modelin hücumdan əvvəl hədəf qiymətləndirmələrində və döyüş ssenarilərinin simulyasiyalarında istifadə edildiyi bildirilir.
"The Times"ın təhlilinə görə, ABŞ-ın İraqa hücumu zamanı hədəfləri müəyyənləşdirmək üçün iki mindən çox işçidən istifadə edilib. Bu gün “Klod” tərəfindən idarə olunan yeni modellə 20 işçi eyni işi görə bilər. Bu inkişaf, Prezident Donald Trampın federal agentliklərin Anthropic ilə işini dayandıracağını elan etməsindən bir neçə saat sonra baş verən İran hücumları ilə üst-üstə düşür. Tramp administrasiyası şirkəti təchizat zənciri baxımından "təhlükəsizlik riski" i təsvir etmişdi. Lakin Müdafiə Nazirliyinin mənbələrinə görə, “Klod” artıq təsnif edilmiş sistemlərə daxil edildiyindən, texnologiyanın tamamilə istismardan çıxarılması aylar çəkə bilər.
“Futurism” tərəfindən məsləhət görülən hərbi mənbələrə görə, “Klod”un istifadə sahələri üç başlıq altındadır:
1. Kəşfiyyat təhlili
Peyk görüntülərindən, sahə hesabatlarından və siqnal kəşfiyyatından əldə edilən böyük məlumat dəstləri ümumiləşdirilir. Model potensial təhlükə qruplarını təsnif edir və prioritetləşdirmə tövsiyələri təqdim edir.
2. Hədəfin müəyyən edilməsi
“Klod” mövcud kəşfiyyat axınını təhlil edir və potensial hərbi hədəfləri işarələyir. Son qərarın insan komandirlərinə aid olduğu bildirilsə də, model "hədəf hovuzu"nun yaradılması prosesinə töhfə verir.
3. Müharibə simulyasiyaları
Mümkün ssenarilər üçün sürətli müharibə oyunları yaradılır. Əməliyyat risklərinin təhlili müxtəlif hücum kombinasiyalarının nəticələrini proqnozlaşdırmaqla həyata keçirilir.
Şirkət rəhbərliyi iddia edir ki, modelin tam muxtar ölümcül silah sistemlərində istifadəsinə icazə vermir. Bununla belə, insan nəzarəti altında hədəf seçilməsinə töhfə verməyin etik sərhədləri effektiv şəkildə genişləndirib-genişləndirməməsi müzakirə mövzusudur.
ABŞ, Nikolas Maduronu Venesuelada ələ keçirmək üçün əməliyyatda “Klod”dan istifadə edib. Modelin Palantir Technologies ilə tərəfdaşlıq vasitəsilə Pentaqonun kəşfiyyat və planlaşdırma sistemlərinə inteqrasiya edildiyi və gizli hərbi şəbəkələr vasitəsilə əldə edildiyi bildirilib. Bu istifadənin hazırlıq və icra mərhələlərində məlumatların təhlili və hədəf identifikasiyası dəstəyi verdiyi bildirilib. Bu inkişaf ABŞ Müdafiə Nazirliyinin süni intellekti əməliyyat qərar qəbuletmə proseslərinə getdikcə daha çox daxil etməsinin konkret nümunəsidir. Venesuela nümunəsi Pentaqon və Anthropic arasındakı gərginliyin fonunu formalaşdıran ən vacib hadisələrdən biri kimi qəbul edilir.
“Klod”un zərərli və ya qeyri-etik istifadəsinin qarşısını almağa yönəlmiş siyasətlərə baxmayaraq, modelin gizli hərbi əməliyyatlardakı rolu süni intellekt təhlükəsizliyi və mülki-hərbi texnologiya ötürülməsi ilə bağlı müzakirələri dərinləşdirdi. Gərginliyin mərkəzində nə dayanır?
Dario Amodeinin rəhbərlik etdiyi Anthropic ilə Pentaqon arasındakı gərginlik iki əsas məsələyə yönəldi:
1. ABŞ vətəndaşlarının kütləvi nəzarətində süni intellektdən istifadə.
2. Tam muxtar, ölümcül silah sistemlərinə inteqrasiya.
Anthropic bu iki sahədə "qırmızı xətlərin" olduğunu elan edib. Lakin, modelin xarici hədəflərə qarşı hərbi əməliyyatlarda istifadəsinə etiraz etmədi. Pulitzer mükafatı laureatı jurnalist Spenser Akerman bu fərqin etik cəhətdən ziddiyyətli olduğunu iddia etdi. Bu proses zamanı Pentaqon alternativ təminatçılara müraciət etdi. OpenAI və xAI ilə gizli mühitlərdə istifadə üçün müqavilələr bağlandığı bildirilir. OpenAI-ın baş direktoru Sem Altmanın İran əməliyyatları ilə birbaşa əlaqəsi olmasa da, onun şirkətinin müdafiə sektorunda daha çevik mövqe tutduğu məlumdur.
"Sem Altman böyük səhv etdiyini anlayır" adlı məqaləni “Futurizm”də yazan Viktor Tangermanın sözlərinə görə, gərginlik əsasən texniki satınalma məsələsindən daha çox, ABŞ-da süni intellektin hərbi istifadəsi ilə bağlı strateji müzakirəyə işarə edir. Bir tərəfdən milli təhlükəsizlik baxımından sürətli inteqrasiya tələbi, digər tərəfdən isə etik məhdudiyyətlər və korporativ məsuliyyət tələb olunur.
Altman Pentaqonun OpenAI xidmətlərinin Milli Təhlükəsizlik Agentliyi (NSA) kimi kəşfiyyat orqanları tərəfindən istifadə olunmayacağını təsdiqlədiyini və bu qurumlara göstərilən hər hansı bir xidmətin müqaviləyə əlavə düzəliş tələb edəcəyini bildirdi. Altman texnologiyanın hələ hazır olmadığı və təhlükəsizlik xərclərinin tam başa düşülmədiyi bir çox sahənin olduğunu qeyd edərək, bu məsələləri Pentaqonla yavaş-yavaş və ehtiyatla həll edəcəklərini əlavə edib.
