Viktor Orbanın Macarıstanda 16 illik hakimiyyətinin sonu təkcə ölkənin siyasətinə deyil, həm də Avropadakı mühafizəkar şəbəkələrə təsir göstərib. Orbanla yaxın əlaqələri ilə tanınan Brüsseldə yerləşən beyin mərkəzi MCC Brussels, yeni hökumətin dövlət dəstəyini azaltmaq qərarından sonra ciddi maliyyə böhranı ilə üzləşir.
Hafta.az yazır ki, ABŞ-ın müstəqilliyinin 250 illiyini qeyd etmək üçün Brüsseldə eksklüziv bir klubda keçirilən konfransda çıxış edən MCC Brussels direktoru Frank Furedi, ABŞ-ın qurucu atalarını tərifləyərkən Avropanın siyasi elitalarını sərt tənqid edib. Lakin, “The Guardian “da dərc olunan xəbərə görə, bu nümayişkaranə təşkilatın arxasında duran qurumun gələcəyi ilə bağlı ciddi qeyri-müəyyənliklər mövcuddur.
Aprel seçkilərində Orban üzərində böyük qələbə ilə qalib gələn Peter Magyar, dövlətin artıq mühafizəkar görüşləri və təşkilatları maliyyələşdirməyəcəyini açıqladı. Magyar xüsusilə Mathias Corvinus Kollegiyası (MCC) və əlaqəli qurumlar tərəfindən alınan dövlət maliyyələşdirməsini nəzərdən keçirəcəyini bildirdi.
Orban dövründə Budapeştdə yerləşən MCC dövlət aktivlərinin genişmiqyaslı transferlərindən faydalanıb. Yeni hökumət bu transferləri araşdırır və dövlət vəsaitlərinin sui-istifadəsini "cinayət" kimi xarakterizə edir.
2022-ci ilin noyabr ayında qurulan MCC Brussels, Budapeştdəki əsas qurumun müstəqil uzantısı kimi təqdim edildi. Təkcə 2024-cü ildə əsas mərkəzdən 6,37 milyon avro maliyyələşdirmə alaraq Brüsselin ən yaxşı maliyyələşdirilən beyin mərkəzlərindən birinə çevrildi.
Furedi bildirib ki, qurum sentyabrdan etibarən alternativ maliyyələşdirmə tapmalı olacaq. Ən pis ssenaridə əməliyyatlarını əsasən onlayn davam etdirə biləcəklərini etiraf edən Furedi deyib: "Nə olursa olsun, biz bir şəkildə davam edəcəyik".
Magyarın dövlət vəsaitlərinin qanunsuz transferləri ilə bağlı iddialarını rədd edən Furedi, MCC Brüsselin maliyyə strukturunun tamamilə şəffaf olduğunu iddia etdi. Seçilmiş hökumətin dövlət vəsaitlərini sərəncam vermək hüququna malik olduğunu etiraf edən Furedi bunun ona qurumu bağlamaq səlahiyyəti vermədiyini bildirib.
MCC Brussels təkcə mühafizəkar fəaliyyəti ilə deyil, həm də mübahisəli siyasi bəyanatları ilə Brüsseldə diqqət çəkib. Təşkilat əvvəllər Britaniya siyasətçiləri Nigel Farage və Suella Bravermanın qatıldığı tədbirləri dəstəkləyib və həmçinin Almaniya üçün Alternativ (AfD) partiyasından Avropa Parlamentinin üzvü Aleksandr Yunqblutu da qəbul edib.
2024-cü ildə təşkilat Avropada keçirilən fermer etirazlarını dəstəkləyib, nümayişlərin təşkili ilə bağlı iddiaları rədd edib, lakin fermerlərin səslərini artırmaq üçün iştirak etdiyini və videolar hazırladığını etiraf edib. Eyni dövrdə Avropa Birliyi siyasətinin kənd təsərrüfatını "məhv etdiyini" iddia edən hesabatlar dərc edib.
MCC Brussels həmçinin Avropa Komissiyasının QHT-lərə və beyin mərkəzlərinə milyardlarla avro xərclədiyini iddia edən bir hesabat dərc edib. Hesabatda Aİ-nin Vətəndaşlar, Bərabərlik, Hüquqlar və Dəyərlər Proqramı çərçivəsində maliyyələşdirilən 10 federalist təşkilat hədəf alınıb.
Hesabatda adı çəkilən təşkilatlardan olan Avropa Hərəkatı Beynəlxalq Təşkilatının baş katibi Petros Fassoulas bu işin QHT-lərə qarşı mənfi atmosferin yaranmasına töhfə verdiyini bildirib. Fassoulas illərdir müntəzəm olaraq aldıqları AB maliyyəsinin 2025-ci ildə rədd edildiyini bildirib və əlavə edib ki, bunu sağçı partiyaların apardığı kampaniya ilə əlaqələndirən birbaşa dəlil olmasa da, vaxt diqqətəlayiqdir.
Macarıstanlı ekspert Roland Frudensteyn, MCC Brussels-in əsas məqsədinin Orban administrasiyasını və Fidesz-i Avropada müdafiə etmək olduğunu iddia edib. Frudensteynin sözlərinə görə, təşkilat Fidesz-in Avropa Xalq Partiyasından ayrılmasından sonra siyasi təcridini kompensasiya etmək və Avropadakı ifrat sağçı hərəkatlar üçün intellektual təməl yaratmaq üçün yaradılıb.
MCC sözçüsü bu iddiaları rədd edərək, bütün siyasətçilər və dövlət məmurları tərəfindən korrupsiyanı pislədiyini bildirib.
MCC Brussels-in problemləri maliyyələşdirmə ilə məhdudlaşmır. Ötən ay təşkilat müvəqqəti olaraq Avropa Birliyi Şəffaflıq Reyestrindən çıxarılıb. Bu reyestrdə qeydiyyatdan keçməyən təşkilatlar yüksək səviyyəli AB rəsmiləri ilə rəsmi əlaqə saxlaya bilməzlər.
Qərardan sonra Avropa Komissiyası səbəbin izahını verməyib və proses başa çatana qədər şərh verməyəcəyini bildirib.
Hələlik, MCC Brüssel yeni maliyyə mənbələri axtarmağa davam edir. Ekspertlərin fikrincə, əgər Orban seçkilərdə uduzmasaydı, təşkilat Brüsseldəki təsirini artırmağa davam edərdi.
