Davam edən Ukrayna böhranı ilə əlaqədar beynəlxalq turnirlərdə çətinlik yaşadıqdan sonra vətəndaşlığını dəyişərək müxtəlif ölkələrin adından yarışlara qatılan rusiyalı idmançıların sayı günü-gündən artır.
Hafta.az-ın yazdığına görə, təkcə 2023-cü ildə 100-dən çox rus şahmatçısı vətəndaşlığını dəyişib ki, onların arasında məşhur şahmatçılar da var.
Rusiya vətəndaşlığından imtina etməsələr də, Rusiya millisində oynamaqdan imtina edənlər də var. Bunun ən yaxşı nümunəsi rusiyalı qrossmeyster Yan Nepomniaxçidir. Rusiyalı əfsanəvi çempion yayda idman vətəndaşlığını dəyişmək istəmədiyini, eyni zamanda Rusiya Şahmat Federasiyası ilə “mövcud əlaqələr çərçivəsində” ölkənin milli komandasında oynamaq fikrində olmadığını bildirib.
Lakin 2023-cü ildə 104 rusiyalı şahmatçı idman vətəndaşlığını dəyişib. Bu barədə məlumat Beynəlxalq Şahmat Federasiyasının (FIDE) saytında dərc olunub.
2023-cü ilin fevralında Rusiya Şahmat Federasiyasının (FSR) Asiya Federasiyasına verilməsindən sonra rus şahmatçılar yeni ölkənin Avropa olması şərti ilə bir gün ərzində idman vətəndaşlığını dəyişmək hüququ əldə ediblər.
Bir çox şahmatçılar bu hüquqdan dərhal yararlanıblar.
İyulun ortalarında “Forbes” 140-dan çox rus şahmatçısının vətəndaşlıq dəyişikliyi prosedurundan keçdiyini bildirib.
Rusiya Şahmat Federasiyasının (RFC) icraçı direktoru Aleksandr Tkaçev 2023-cü ildə yüzdən çox rusiyalı şahmatçının vətəndaşlığını dəyişmək qərarında fövqəladə heç nə görmədiyini deyib.
FİDE-nin statistikasına valideynləri xaricdə işləyən və yaşayan gənc şahmatçı uşaqları da daxildir. Məsələn, Türkiyə müxtəlif vətəndaşlığı olanlara turnirlərdə iştiraka icazə vermir. Buna görə də Rusiya vətəndaşı olan bir çox şahmatçıların Rusiya vətəndaşlığı ilə oynamasına icazə verilmədiyi üçün idman vətəndaşlığını Türkiyəyə dəyişirlər. “Match TV”yə danışan Tkaçev son zamanlar Türkiyə Şahmat Federasiyasından bu istiqamətdə müraciətlər aldığını vurğulayıb.
Onun sözlərinə görə, vətəndaşlığını dəyişənlər arasında ən çoxu 3-5 nəfər dünyaşöhrətlidir və siyahıda yüksək yer tutur.
Vətəndaşlığını dəyişənlər arasında Rusiya millisində çıxış edən Aleksandra Kostenayuk, Aleksey Sarana və Nikita Vitayuqov da var.
Rusiya Şahmat Federasiyasının Asiya Federasiyasına keçidi ilə əlaqədar Rusiya idmançıları bir gün ərzində vətəndaşlıqlarını dəyişə bildilər.
"Keçən il bu qərarın tam düzgünlüyünü göstərdi. Bu müddətdə 39-u qızıl olmaqla 87 medal toplanıb. FİDE-nin öz qaydaları var, onlar hamı üçün eynidir, bu qaydalar həm Avropada, həm də Asiyada hər iki istiqamətdə eynidir. Bu vəziyyətdə qeyri-adi heç nə yoxdur" deyib Tkaçev.
Rusiyanın reytinq siyahısında 410 min şahmatçı qeydiyyatdan keçib.
Rusiya Şahmat Federasiyasının (RFChR) vitse-prezidenti Sergey Smaqin 90-cı illərdə də oxşar vəziyyətin baş verdiyini, FİDE-nin son dərəcə liberal qaydalarının pasportun tez dəyişdirilməsinə imkan verdiyini və Rusiyanın ciddi şəkildə təsirləndiyini bildirib. “1990-cı illərdə böyük itkilər oldu, amma biz onları dəf etdik, onlara nikbinliklə baxmaq lazımdır. Şahmat son illər çox ciddi inkişaf edir. Başqa bir məqam isə odur ki, gənc istedadların yetişməsi və yüksək səviyyəyə çatması üçün zaman keçməlidir. Bizim çox istedadımız var, amma çox insanla işləmək lazımdır. Çoxları buna inanmır, amma əminəm ki, biz şahmat federasiyasının verdiyi itkiləri tez bir zamanda kompensasiya edə bilərik. Amma komandamız hələ də yaxşıdır. Hələlik milli komandanın oynamasına icazə verilmir, lakin indi yarışlarımız olsaydı, biz mütləq yüksək yerlər üçün mübarizə aparardıq", - o, deyib.
Nikita Vitayuqov 2023-cü il avqustun sonunda Rusiya millisindən ayrılıb. 36 yaşlı idmançı başqa komandaya keçən ən yüksək reytinqli rus şahmatçısı olub və o, reytinq cədvəlində 25-ci yerdədir.
Reytinqdə yalnız Yan Nepomnyaççi (5), Sergey Karyakin (12), Aleksandr Qrişuk (18) ondan yuxarıdır. Bu idmançılar Rusiya vətəndaşlığını saxlayırlar.
Vətəndaşlığını dəyişən ilk rus şahmatçılarından biri Yevgeni Romanov olub. O, 2022-ci ilin martında Norveç bayrağı altında yarışmaq qərarını açıqlayıb.
Şahmat üzrə Avropa çempionu Alina Kaşlinskaya 2022-ci ilin mayında Polşa millisinə qoşulub. 2015-ci ildə şahmatçı polşalı qrossmeyster Radoslav Voytaşeklə ailə həyatı qurub.
Kaşlinskaya 2019-cu ildə Avropa çempionatının qalibi olub. 28 yaşlı Kaşlinskaya FİDE-nin qadınlar arasında reytinq cədvəlində 12-ci yerdədir.
Aleksandra Kostenayuk qadınlar arasında şahmat üzrə 12-ci dünya çempionu (2008-ci ilin sentyabrından 2010-cu ilin dekabrına kimi), ikiqat Rusiya çempionu, Avropa çempionu, milli komandanın tərkibində Dünya Şahmat Olimpiadasının üçqat qalibi olub.
-1780725761.jpg&h=173&w=263&zc=1&q=80)
