Ankarada keçiriləcək NATO zirvə toplantısından əvvəl Türkiyə ilə Fransa arasında mühüm müdafiə müqavilələrinin imzalanması gözlənilir. “Reuters”in beş fərqli mənbəyə əsaslanan xəbərinə görə, Fransa hökuməti Türkiyəyə SAMP/T hava hücumundan müdafiə sistemlərinin satışı ilə bağlı siyasətini dəyişdirib. İddialara görə, Paris illərdir qarşı çıxdığı satışa yaşıl işıq yandırıb.
Hafta.az yazır ki, dörd mənbəyə görə, Fransanın siyasətindəki dəyişiklik rezident Emmanuel Makron və İtaliyanın Baş naziri Giorgia Meloni arasında 25 iyunda keçirilən görüşdən sonra baş verib. SAMP/T hava hücumundan müdafiə sistemlərinin birgə istehsalı və satışı hər iki tərəfin təsdiqini tələb edir.
Mənbələr danışıqların hələ ilkin mərhələdə olduğunu qeyd edərək, Parisin əvvəllər irəliləyişi maneə törədən bəzi siyasi ehtiyatları kənara qoyduğunu, lakin tərəddüdlərinin tamamilə aradan qalxmadığını əlavə ediblər.
Türkiyə, Fransa və İtaliya 2017-2018-ci illərdə birgə inkişaf və istehsal da daxil olmaqla uzun mənzilli hava hücumundan müdafiə sistemi proqramı üzrə əməkdaşlığa başlayıblar.
Lakin layihə Parislə Ankara arasında Suriya, Liviya və Şərqi Aralıq dənizindəki Yunanıstan və Kiprlə bağlı mübahisələr səbəbindən dayandırılıb.
Mamba kimi də tanınan SAMP/T, MBDA France, MBDA Italy və Thales şirkətlərindən ibarət Fransa-İtaliya tərəfdaşlığı olan Eurosam konsorsiumu tərəfindən istehsal olunur.
Sistem eyni vaxtda onlarla hədəfi izləyə, eyni zamanda birdən çox təhdidi ələ keçirə bilir və Avropada ballistik raketləri ələ keçirə biləcəyini iddia edən yeganə hava hücumundan müdafiə sistemidir.
SAMP/T tez-tez ABŞ istehsalı olan Patriot hava hücumundan müdafiə sisteminə ən yaxın Avropa ekvivalenti kimi göstərilir. Lakin, onun effektivliyi faktiki döyüş təcrübəsinin olmaması səbəbindən müdafiə mütəxəssisləri arasında mübahisəlidir.
Türkiyə SAMP/T sistemini "Dəmir Günbəz" adlanan inteqrasiya olunmuş hava və raketdən müdafiə şəbəkəsinin bir hissəsi olaraq inventarına əlavə etməyi hədəfləyir.
Mənbə bildirib ki, İtaliyanın Baş naziri Giorgia Meloni və Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan 3 iyulda telefon danışığı zamanı məsələni müzakirə ediblər.
İyunda müdafiə naziri Yaşar Güler “Reuters”ə bildirib ki, Ankara ABŞ istehsalı olan Patriot və SAMP/T də daxil olmaqla müxtəlif variantları nəzərdən keçirir və texnologiya transferi və birgə istehsalla bağlı əməkdaşlığa açıqdır.
Bir türk rəsmisi bildirib ki, Şərqi Aralıq dənizindəki gərginlik və Avropa Birliyinin sanksiyaları səbəbindən proses 2020-ci ildən bəri dayanıb.
Rəsmi əlavə edib ki, "İndi Türkiyə, İtaliya və Fransa tərəfindən bu prosesi irəli aparmaq üçün siyasi iradə var".
SAMP/T sistemi bu günə qədər Fransa, İtaliya və Sinqapura ixrac edilib. Lakin son illərdə Ukraynaya da çatdırılıb. Fransa bu il İranın raket hücumlarına qarşı müdafiəsini dəstəkləmək üçün sistemi Birləşmiş Ərəb Əmirliklərinə yerləşdirib.
İtaliya həmçinin iyunun ortalarında NATO müdafiə planlamasının bir hissəsi olaraq Türkiyəyə SAMP/T sistemləri göndərib.
Fransa və İtaliya orduları ilə xidmətə başlamış yeni nəsil SAMP/T sistemləri ətrafında potensial razılaşmanın əldə edilməsi gözlənilir.
Rəsmilər bildiriblər ki, Prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğan və Fransa Prezidenti Emmanuel Makron NATO sammiti çərçivəsində ikitərəfli münasibətləri müzakirə etmək üçün görüşəcəklər.
İki mənbə xəbərdarlıq edib ki, Fransa hər hansı potensial satışdan əvvəl Yunanıstan və Cənubi Kiprin narahatlıqlarını həll etməli olacaq. Parisin bu məsələ ilə bağlı mövqeyi bəlli deyil.
