Terrorçubaşı Abdullah Öcalanın PKK-nın ləğvi çağırışı Türkiyənin gündəmindədir. PKK silahlarını yerə qoyacaqmı, prosesin mümkün ssenariləri hansılardır?
Hafta.az-ın yazdığına görə, TRENDS Araşdırma və Məsləhətçi Baş Tədqiqatçı və Geosiyasət eksperti, Dr. Süha Çubukçuoğlu prosesin təkcə Öcalan və PKK ilə məhdudlaşmadığını, Şimali İraq və Suriyadakı aktyorların bu çağırışa necə yanaşmasında da həlledici olacağını vurğulayıb.
Çubukçuoğlunun sözlərinə görə, PKK-nın bu çağırışa müsbət cavab verməsini gözləmək lazım deyil. PKK liderlərinin daha əvvəl də oxşar çağırışlar qarşısında müxtəlif strategiyalar izlədiyini ifadə edən Çubukçuoğlu, "PKK artıq ömrünü aşmış təşkilatdır. Daha əvvəl də silahı yerə qoyma çağırışları olub, amma heç vaxt silahı yerə qoymayıb. Müvəqqəti atəşkəs elan edilib, sonra yenidən toqquşmalar başlayıb. Ona görə də bu çağırışın daha əvvələ bənzər bir nəticə verməyəcəyini düşünürəm ümumdünya mesaj mübadiləsi və gecikdirici bir taktikaya çevrilir" deyib.
Çubukçuoğlu, Öcalanın çağırışının təkcə PKK daxilində deyil, Şimali İraq və Suriyadakı əlaqəli strukturlar baxımından da qiymətləndirilməsi lazım olduğunu söyləyərək, Qəndil və PYD-nin bu çağırışa necə cavab verəcəyinin bəlli olmadığını bildirib: "DEM Partiyasının nümayəndələri Öcalanın çağırışından əvvəl Şimali İraqa gedərək PKK liderləri ilə görüşüblər. Şimali İraq Regional Rəhbəri Məsud Bərzani ilə də fikir mübadiləsi aparıblar. Burada dövlət rəsmiləri ilə dolayı dialoq qurulmuş ola bilər. Lakin önəmli olan Qəndil və PYD-nin bu çağırışa necə yanaşacağıdır. PYD illərdir ABŞ-ın bölgədə ciddi nəzarəti altındadır. PYD-nin onun yalnız Öcalanın çağırışı ilə silahı yerə qoyacağını düşünmək real olmaz”.
Çubukçuoğlu, PKK-nın praktik olaraq silahı yerə qoymasının çətin olduğunu da vurğulayıb: "Deyək ki, PKK atəşkəs elan edib. Bəs silahlarını hara qoyub Türkiyəyə gəlib təslim olacaqlar? Bu ehtimal olduqca azdır. PKK-nın yüksək rütbəli rəhbərləri illərdir bu dövlətin içində olub, ona görə də PKK silahı yerə qoysa belə, onun Türkiyəyə inteqrasiyası çox çətindir”.
Öcalanın çağırışının təkcə PKK-nın gələcəyi üçün deyil, həm də Türkiyədəki siyasi tarazlıqlar üçün vacib olduğunu vurğulayan Çubukçuoğlu, bu prosesin DEM-lə AKP arasında mümkün yaxınlaşmaya zəmin yarada biləcəyini qeyd edib: “Bu bəyanat DEM Partiyasının terrorla əlaqələrinin kəsilməsi istiqamətində atılan addım kimi təqdim oluna bilər. Əgər bu proses DEM-in Türkiyədəki siyasi tarazlığı daha da yüksəltmək istəyir AKP-nin DEM-lə konstitusiya dəyişikliyi mövzusunda əməkdaşlıq edə biləcəyi ehtimalı var".
DEM-in qəyyum təyinatlarının ləğvi, kürd dilində təhsil haqqı və Türkiyənin inzibati sistemində dəyişiklik kimi tələblərlə hökumətə təzyiq edə biləcəyini ifadə edən Çubukçuoğlu prosesin necə inkişaf edəcəyini bu sözlərlə qiymətləndirdi: “DEM PKK-nın tərksilah prosesini Türkiyənin yerli hakimiyyət orqanlarının etimad sisteminin gücləndirilməsi kimi tələblərlə əlaqələndirə bilər Cənub-Şərqi və kürdcənin rəsmi dil olaraq tanınması DEM-in bu müddətdə gündəmə gətirəcəyi tələblər arasında ola bilər. Türkiyənin indiki administrasiyası üçün bu tələbləri qəbul etmək çox çətin görünür”.
Öcalanın çağırışının son deyil, yeni bir bazarlıq prosesinin başlanğıcı olduğunu deyən Çubukçuoğlu, prosesin sonrakı mərhələlərdə necə formalaşacağının PKK, DEM və hökumətin addımlarından asılı olduğunu söylədi: "Nəticədə Öcalanın çağırışı birbaşa həll yolu gətirməyəcək. Bu bəyanat həm Türkiyə, həm də PKK daxilində danışıqlar prosesini yenidən başlatma cəhdi ola bilər. Bu prosesi idarə etmək və Türkiyənin buna necə cavab verəcəyi, gələcəkdə həlledici olacaq. Bu proses Türkiyənin siyasi tarazlığı üçün kritik dönüş nöqtəsi ola bilər”.
Öcalanın açıqlaması PKK-nın gələcəyi və Türkiyədəki siyasi proseslər üçün mühüm dönüş nöqtəsi kimi qiymətləndirilir. Bununla belə, Dr. Süha Çubukçuoğlunun sözlərinə görə, bu bəyanatın konkret həll yoluna çevrilməsi ehtimalı azdır.
