Rusiya-Ukrayna müharibəsində atom elektrik stansiyalarının hədəfə alınması göstərdi ki, atom enerjisi obyektləri müharibələrdə toxunulmaz deyil. Çin Xalq Azadlıq Ordusu (PLA) bu təcrübələrdən istifadə edərək, ölkənin sahilyanı ərazilərindəki nüvə reaktorlarının gələcək münaqişədə yüksək risk altında ola biləcəyi barədə xəbərdarlıq edib.
Hafta.az-ın yazdığına görə, Çin dünyanın ən böyük nüvə enerjisi infrastrukturuna malikdir, istismardakı və tikilməkdə olanlar da daxil olmaqla toplam 102 kommersiya nüvə reaktoru var. Təkcə aprel ayında 10 yeni reaktorun sahilyanı ərazilərdə quraşdırılmasına icazə verilib. Bu bölgələr arasında geosiyasi baxımdan həssas Tayvan boğazı və Cənubi Çin dənizi xüsusilə diqqəti çəkir. 2025-ci ilin martında fəaliyyətə başlayan və dünyanın ən böyük reaktoru kimi təqdim edilən Qinshan Faza III AES 12,5 milyard kilovat-saat gücü ilə bu transformasiyanın simvoluna çevrilib.
Xəbərdarlığın əsası ondan ibarətdir ki, Rusiya-Ukrayna müharibəsində əslində nüvə stansiyaları hədəfə alınıb. Məsələn, Ukraynanın Zaporojya Atom Elektrik Stansiyasına dəfələrlə hücum olub. Çernobıldakı obyekt də PUA-lar tərəfindən vurulub. Bu inkişaflar müharibə zamanı nüvə obyektlərinə edilən hücumların artıq nəzəri deyil, real təhlükə olduğunu ortaya qoyub. PLA araşdırması potensial hücum ssenariləri arasında dəqiq idarə olunan raketlər, strateji bombardmanlar və hətta nüvə başlıqlı hücumlar kimi variantları nəzərdən keçirir. Belə bir hücumun bitki komponentlərinə ciddi ziyan vuracağı, ətraf mühitə radiasiya sızması riskini artıracağı, torpağın, suyun və havanın daimi çirklənməsinə səbəb olacağı bildirilir.
Araşdırmada həmçinin bildirilir ki, tikiləcək yeni elektrik stansiyalarının yer seçimi ilə bağlı risk təhlilləri hazırlanmalıdır. Mövcud obyektlər üçün fiziki təhlükəsizliyin artırılması və fövqəladə vəziyyət ssenarilərinə qarşı müfəssəl planlaşdırmanın aparılması da tövsiyə olunur.
Xəbərdarlıqlar Çin və Rusiyanın son həftələr səsləndirdiyi birgə bəyanatdan sonra edilib. Bəyannamədə böyük dövlətlər arasında yüksələn gərginlik səbəbindən nüvə münaqişəsi riskinin artdığı və bu vəziyyətin beynəlxalq normaları sürətlə aşındırdığı bildirilir.
Çin iqtisadi böyümə, enerji müstəqilliyi və iqlim məqsədlərinə nail olmaq üçün nüvə enerjisinə investisiyalarını artırır. Bununla belə, qeyd edilir ki, bu investisiyalar hazırda strateji zəiflik yaradır.
