“Newsweek”in son sayında dərc olunan geniş təhlildə ABŞ prezidenti Donald Trampın Rusiya prezidenti Vladimir Putin və Çin lideri Si Cinpinlə birlikdə dünyanı yenidən “təsir dairələrinə” bölməyə çalışması ilə bağlı qiymətləndirmə diqqət çəkib.
Hafta.az-ın yazdığına görə, Ukraynada müharibəyə son qoymaq üçün aparılan danışıqlar getdikcə daha çox 1945-ci il Yalta Konfransını xatırladır: Böyük dövlətlər digər aktorların razılığı olmadan dünyanın gələcəyini öz aralarında formalaşdırırlar. Avropa Şurasının Xarici Əlaqələr üzrə nümayəndəsi Vessela Tçerneva öz narahatlığını dilə gətirərək deyib: “Ukraynasız Ukraynanın gələcəyi ilə bağlı qərar vermək Avropanın gələcəyi ilə bağlı Avropasız qərar vermək deməkdir”.
“Newsweek”in dərc etdiyi xəritədə ABŞ-ın Qərb yarımkürəsinə çəkildiyi, Çinin Asiya-Sakit okean və Mərkəzi Asiyada təsirini artırdığı, Rusiyanın isə Şərqi Avropadakı köhnə təsir dairəsinə qayıtmağa çalışdığı mənzərə çəkilir. Türkiyə isə həm də “Rusiyanın təsir dairəsində olan ölkələr”dən biri hesab olunur.
Birmingem Universitetinin beynəlxalq təhlükəsizlik eksperti professor Riçard Mann bildirib ki, Trampın Ukraynaya təhlükəsizlik zəmanəti verməkdən imtina etməsi ciddi narahatlıq doğurur. Bu, Stefan Volf tərəfindən 1938-ci il Münhen Konfransına bənzədilib. Volfun sözlərinə görə, Tramp dünyanı böyük güclərin müdaxilə etməyəcəyi “təsir sferalarına” bölünmüş sistem kimi görür və bu anlayış avtoritar rejimlərə üstünlük verir.
Təhlil həmçinin Şərqi Avropadakı demokratik kövrəkliyin Rusiyanın regional təsirini artırmasına necə gətirib çıxardığını vurğulayır. Moldovada referendumda və Rumıniyada ləğv edilmiş seçkilərdə Moskvanın təsiri şübhə altına alınsa da, Slovakiya, Macarıstan və Serbiyada hökumət əleyhinə nümayişlər də Kremlə yaxınlıqla əlaqələndirilir. Eynilə Gürcüstanda hakim “Gürcü Arzusu” partiyası Rusiyayönlü olmaqda ittihamlanır. Ekspertlərin fikrincə, bütün bu hadisələr Putinin təkcə Ukraynada deyil, həm də Avropanın şərqində siyasi balanslara təsir göstərməyə çalışdığını göstərir.
Digər tərəfdən, Çinin Mərkəzi Asiyada artan nüfuzu da təhlildə xüsusi yer tutur.
Məlumata görə, Si Cinpinin pandemiyadan sonra xaricə ilk səfərini Qazaxıstana etməsi təsadüfi deyil: Ölkədə xeyli rus əhali var və Pekin Moskvanın Qazaxıstanın şimalı ilə bağlı mümkün iddialarına qarşı açıq mesaj verir.
Trampın Çinlə ticarət müharibəsi artdıqca, 145 faizlik tariflərin Pekinin diqqətini Rusiyadan çox Avropaya yönəldə biləcəyi bildirilir.
Hesabat həmçinin Trampın Qrenlandiyanı almaq, Panama kanalını ələ keçirmək və Kanadanı “51-ci dövlət” kimi görmək istəyi kimi transsərhəd iddialarını qiymətləndirir. Bütün bu hadisələrin kölgəsində gizli danışıqlar yolu ilə yeni qlobal “sifariş” formalaşdırıldığı bildirilir.
