İran müharibəsi: Pakistan danışıqlarda əsas rolu necə əldə etdi?

10:07 31.03.2026 Müəllif:Vüsal Tağıbəyli
Yazını böyüt
Yazını kiçilt

Türkiyə, Misir, Səudiyyə Ərəbistanı və Pakistanın xarici işlər nazirləri İslamabadda görüşdülər. Vaşinqtonla Tehran arasında birbaşa dialoq qurmağa çalışan bu dörd ölkənin Pakistanda zirvə görüşü keçirməsi diqqətəlayiqdir.

Hafta.az yazır ki, “Wall Street Journal” (WSJ) Pakistanın Donald Trampı necə razı saldığını və İranla ABŞ arasında vasitəçilik etdiyini araşdırıb.

İslabad administrasiyasının sentyabrdan bəri ABŞ ilə İran arasında mesaj mübadiləsini asanlaşdırdığı bildirilib.

Qonşuları İran və Səudiyyə Ərəbistanı ilə dostluq münasibətləri saxlayan Pakistanın son diplomatik səyləri ilə dünyada imicini gücləndirdiyi bildirilib.

Məqalədə Pakistanın ABŞ-dakı keçmiş səfiri Hüseyn Haqqaninin şərhi yer alıb: "Razılaşma olub-olmamasından asılı olmayaraq, Pakistan hər iki tərəf üçün faydalı vəziyyətdədir. Təcrid imici mərkəzi rola yol verib".

Haqqani iddia edir ki, sentyabr ayında Səudiyyə Ərəbistanı ilə qarşılıqlı müdafiə əməkdaşlığı müqaviləsi imzalayan Pakistan vasitəçi kimi çıxış edib və Ər-Riyadın xahişi ilə İranla münaqişə ehtimalının qarşısını alıb.

Pakistanın Omandakı keçmiş səfiri İmran Əli deyib: "Pakistan İranla Səudiyyə Ərəbistanı arasında çox çətin diplomatik rəqs etməlidir".

"Wall Street Journal" xatırladıb ki, Vaşinqtonla İslamabad arasında münasibətlər 2011-ci ildə Pakistanda “Əl-Qaidə” lideri Üsamə bin Ladenin öldürüləndən sonra gərginləşib. Cəmi iki il əvvəl Co Bayden administrasiyası "Pakistanın ABŞ-a çata biləcək raket hazırlamağa çalışdığını" iddia edib.

Həmçinin xatırladılıb ki, Donald Trampın ikinci müddətində Vaşinqton terrorizmə qarşı mübarizədə Pakistanla əməkdaşlığı artırıb, İslamabad isə ABŞ prezidentini Nobel Sülh Mükafatına namizəd göstərib.

Bildirilib ki, ötən il Hindistanla toqquşan Pakistan ABŞ-ın atəşkəsdə vasitəçilik etdiyini bildirib, lakin Yeni Dehli hökuməti buna qarşı çıxıb.

İslabad administrasiyası Trampın yaxın ətrafını əhatə edən biznes sövdələşmələri vasitəsilə ABŞ prezidentini özünə cəlb edib. İqtisadi çətinliklərlə üzləşən Pakistanın, Vaşinqtondan investisiya cəlb etməyə çalışdığı bildirilir.

Ölkə administrasiyasında çox təsirli olan Müdafiə Qüvvələrinin Komandanı general Asim Munirin ABŞ ilə münasibətlərdə mərkəzi rol oynadığı vurğulanıb. Trampın onun haqqında yüksək fikirlər səsləndirdiyi deyilir.

Həmçinin iddia edilir ki, Munir Pakistan Mərkəzi Bankı ilə Trampın Yaxın Şərq üzrə xüsusi elçisi Stiv Uitkov və Tramp ailəsi tərəfindən təsis edilən kriptovalyuta şirkəti olan World Liberty Financial arasında sövdələşməyə kömək edib.

Digər tərəfdən, “The Guardian”da dərc olunan təhlildə İsrailin İrandakı mülki hədəflərə zərbələri və ABŞ-ın bölgəyə hərbi qüvvələrinin göndərilməsinin artırılmasının Pakistanın səylərini sarsıda biləcəyi vurğulanıb.

Pakistanın Amerika bazalarına ev sahibliyi etmədiyi və İrandan sonra ikinci ən böyük şiə əhalisinə sahib olduğu qeyd edilsə də, İslamabad rəsmiləri "danışıqlar üçün ən böyük təhlükənin İsrailin onları pozmaq cəhdləri olduğunu" bildiriblər.

Nəhayət, İran Parlamentinin sədri Məhəmməd Bağır Qalibaf verdiyi açıqlamada ABŞ-ın danışıqlar barədə açıq danışdığını, lakin gizlicə quru hücumu planlaşdırdığını bildirib. Qalibaf müharibənin birinci ildönümü münasibətilə ictimaiyyətə müraciətində bildirib ki, "Uca Tanrının izni ilə bu müharibəni hər bir təcavüzkar üçün böyük bir dərsə çevirəcəyik".

Qalibaf Pakistan vasitəsilə İrana çatdırılan 15 maddəlik təkliflə bağlı bildirib: "Amerika müharibədə əldə edə bilmədiyi şeylərə 15 maddəlik siyahı və diplomatiya yolu ilə nail olmağa ümid edir. Amerikalılar İranın təslim olmasını istədiyi müddətcə, oğullarınız bu Amerika istəklərinə cavab verəcək. Alçaldıcılıq bizdən uzaqdır".