ABŞ ilə Avropa arasında müdafiə balansı ilə sıx əlaqəli yeni bir proses gündəmdədir. ABŞ administrasiyasının Avropa qitəsindəki hərbi mövcudluğunu azaltmaq üçün yeni planını yaxın həftələrdə NATO müttəfiqləri ilə bölüşməsi gözlənilir.
Hafta.az yazır ki, məsələyə yaxın mənbələrə görə, plana yalnız şəxsi heyətin sayında düzəlişlər deyil, həm də ABŞ-ın Avropadakı hərbi potensialının yenidən qurulması daxildir.
İyunda NATO qüvvələrinin planlaşdırılması üzrə görüşlərdə müzakirə edilməsi gözlənilən təkliflər, xüsusən də Almaniyada bəzi ölkələrdə Amerika hərbi mövcudluğuna təsir göstərə bilər.
Uzun illərdir ki, Avropadakı ən böyük ABŞ hərbi yerləşdirməsi Almaniyada yerləşir.
“Soyuq Müharibə”dən bəri Avropa təhlükəsizlik arxitekturasının fundamental elementi hesab edilən Amerika bazaları Vaşinqtonun qitədəki əməliyyatlarının mərkəzindədir.
Mövcud məlumatlara görə, Almaniyada təxminən 35 min Amerika əsgəri yerləşir. Bu yaxınlarda ABŞ administrasiyası bu qüvvələrin bəzilərinin geri çəkilə biləcəyi barədə siqnal verib. Almaniyadan təxminən 5 min əsgərin çıxarılması ilə bağlı əvvəlki müzakirələr Avropa paytaxtlarında diqqətlə izlənilib.
Ekspertlərin fikrincə, Vaşinqtonun yanaşmasındakı dəyişiklik qlobal təhlükəsizlik prioritetlərinin yenidən formalaşmasına əsaslanır. Xüsusilə Hind-Sakit Okean bölgəsində artan geosiyasi rəqabət və Çinin artan hərbi gücü Amerika müdafiə strategiyasında resursların müxtəlif bölgələrə yönləndirilməsini ön plana çıxarır.
ABŞ-ın son Milli Müdafiə Strategiyası sənədlərində də müttəfiqlərin Avropa təhlükəsizliyi üçün daha böyük məsuliyyət daşımalı olduğu vurğulanıb. Buna görə də, Avropada Amerika hərbi mövcudluğunun mümkün azaldılması uzunmüddətli strateji transformasiyanın bir hissəsi hesab olunur.
Vaşinqton tərəfindən hazırlanan planın NATO daxilində yeni müzakirəyə səbəb olacağı gözlənilir. Bəzi Avropa ölkələri ABŞ-ın qitədəki hərbi mövcudluğunun azaldılmasının onun Rusiyaya qarşı çəkindirmə qabiliyyətinə təsir göstərə biləcəyindən narahatdırlar.
Lakin bəzi diplomatik dairələr iddia edirlər ki, davam edən proses Avropa ölkələrinin müdafiəyə artan investisiyalarını və öz hərbi imkanlarının inkişafını sürətləndirə bilər.
Avropa Birliyi daxilində müdafiə sənayesi əməkdaşlığının artırılması təşəbbüslərinin son zamanlar sürətləndirilməsi də bu müzakirələrin vacib bir hissəsi kimi qəbul edilir.
İyulda Ankarada keçirilməsi planlaşdırılan NATO sammitinin bu məsələnin həlli üçün ən vacib platformalardan biri olacağı gözlənilir. Bildirilir ki, ittifaq üzvlərinin müdafiə xərcləri, qüvvələrin planlaşdırılması və Avropanın gələcək təhlükəsizlik məsuliyyətləri sammitin əsas gündəm maddələri arasında olacaq.
Diplomatik mənbələr xatırladır ki, ABŞ-ın Avropadan tamamilə çıxarılması gündəmdə deyil, lakin Vaşinqton uzun müddətdir ki, müttəfiqlərindən daha böyük müdafiə yükü daşımalarını tələb edir.
Buna görə də, qarşıdakı həftələrdə keçiriləcək görüşlərin NATO-nun gələcək qüvvə strukturu və Avropa təhlükəsizlik arxitekturası üçün həlledici nəticələrə səbəb ola biləcəyi qiymətləndirilir.
